Genderneutrale kiesmannen

Door Marc van Oostendorp

Twitter ontplofte! Of nou ja, er was een expat in Nederland die zich eraan stoorde dat Nu.nl in de aanloop naar de Amerikaanse verkiezingen waagde te schrijven over kiesmannen. Kon dat niet anders? Het Nederlands heeft toch het volkomen neutrale woord kiezer?

Nu zijn kiezers natuurlijk wat anders, en heeft het Nederlands mogelijk wel andere neutrale woorden, zoals gedelegeerde of lid van het kiescollege, maar ik raakte verzeild in een hopeloze discussie omdat ik mij per ongeluk liet ontvallen dat het vinden van een genderneutrale tegenhanger van kiesman misschien niet de allerhoogste prioriteit had.

Iemand liet zien dat er zelfs een soortgelijke discussie was op het Noorstalige Twitter over valgmann. Alsof dat iets bewijst.

Legitimiteit

Het punt is dat een van de sterkere argumenten tegen –man in het geval van kiesman niet opgaat. Je kunt best zeggen dat het ongewenst is dat je bij timmerman, klusjesman, vuilnisman of ombudsman primair aan mannen denkt, omdat je meisjes die ook ambities hebben op het gebied van timmer, klusjes, vuilnis of ombud niet wilt ontmoedigen.

Maar vrijwel geen enkele spreker (m/v) van het Nederlands heeft de ambitie of de mogelijkheid om deel uit te maken van het Amerikaanse kiescollege. Er zal vast een enkele moedertaalspreker zijn met een Amerikaans paspoort, en we willen ook Amerikaanse meisjes die uit hobby Nederlands zijn gaan leren niet frustreren in hun politieke ambities, maar het gaat dan wel om zulke kleine groepen dat het veilig is om te zeggen dat er geen enkel emancipatoir effect zal uitgaan van deze verandering.

Dan blijft dus alleen staan dat kiesman op een bepaalde manier feitelijk onjuist is, een enigszins archaïsch woord. Maar ik zou zeggen dat we daar best mee kunnen leven, gegeven het behoorlijk archaïsche karakter van het instituut, waarmee we zo weinig te schaften hebben. Het is een beetje zoals we leden van de Academie française soms ‘de onsterfelijken’ noemen, hoewel in de loop der eeuwen toch de een na de ander is omgevallen. Die niet helemaal kloppende woorden geven het belachelijke van de instituten in kwestie aan; een ‘betere’ term bedenken, zou ook onnodig extra legimiteit geven aan die instellingen.