Laat vmbo-leerlingen hun eigen boeken kiezen!

Door Marino van Liempt

Ik geef les aan de examenleerlingen van een school voor speciaal onderwijs waar staatsexamens worden afgenomen. DUO in Groningen bepaalt de normen voor het commissie-examen (het mondeling examen).

Dit jaar moeten leerlingen op het vmbo-t acht boeken lezen. Natuurlijk waren er altijd al normen, maar daarbinnen mochten de leerlingen zelf hun keuze bepalen. Dat leverde altijd prachtige literatuurlijsten op.

De commissie heeft nu aangekondigd dat leerlingen vanaf 2023 moeten kiezen uit een lijst van 100 boeken. Toen ik dit mijn leerlingen vertelde, reageerden die gelukkig net zo boos als ik: ze zijn bereid om boeken te lezen die ze zelf gekozen hebben en ik zorg er met hen voor dat die van voldoende niveau zijn en dat ze daarover diep-inhoudelijk kunnen praten. Maar nu is de motivatie bij de leerlingen die in 2023 examen gaan doen helemaal weg en mijn examenleerlingen bevestigen ook dat ze dolblij zijn dat ze nog zelf hun boeken mogen kiezen.

Net als een paar jaar geleden, toen de commissie besloot dat vmbo-leerlingen geen poëzie meer op hun lijst móchten zetten, ben ik ook nu weer verhaal gaan halen. Het antwoord van DUO: “Leerlingen kiezen voor verfilmingen, samenvattingen of geven tijdens het examen aan dat ze boeken niet gelezen hebben.” Ik heb ze al laten weten dat ik dit een onzinnig argument vind, want het heeft niets met de keuzevrijheid van de titels te maken. Met andere woorden: ze hebben er ofwel géén goede reden voor ofwel het is gemakzucht. Even belachelijk.

In mijn opleiding is het me keer op keer duidelijk gemaakt (en de literatuur, o.a. Bonset, bevestigt terecht dit idee): je moet leerlingen motiveren door ze voldoende keuzevrijheid te geven. En hier ben ik het volmondig mee eens. Sterker nog: nadat me al is afgenomen dat ik poëzielessen nog kan verantwoorden aan leerlingen (en die geef ik tot mijn grote spijt dus niet meer aan vmbo’ers), wordt me nu nog meer wind uit de zeilen en vlees van de botten genomen en vind ik mijn vak simpelweg minder leuk, sámen met mijn leerlingen. Ik ben gefrustreerd en protesteer! Ben je het met me eens, laat het DUO weten op vso@duo.nl. We laten ons vak toch niet nog verder uithollen!

Foto door form PxHere