Hut regende zon

Door Marc van Oostendorp

Van de week luisterde ik weer eens naar het liedje Het regende zon van Ellen ten Damme (een van de mooiste Nederlandstalige liedjes ooit, acht jaar geleden schreef ik al eens over een heel ander aspect ervan, je zou een boek kunnen schrijven over dat liedje en dan nog zouden de kwaliteiten ervan niet voldoende beschreven zijn):

Ineens viel me op dat Ten Damme in de refreinregel die ook de titel is de h uitspreekt!

In Nederland zijn er eigenlijk twee manieren om het uit te spreken: als hèt ([hɛt]) of als ut ([ət]). De eerste wordt gebruikt bij nadruk (hét liedje van dit jaar), de tweede in andere gevallen. De uitspraak hut, zo wordt meestal gezegd, komt wel in Vlaanderen voor, maar niet in Nederland. Ellen ten Damme lijkt dat te weerleggen. Je zou misschien kunnen vermoeden dat ze eigenlijk een heel snel het zingt; de allereerste keer lijkt het daar wel een beetje op, en in deze live-uitvoering is daar ook sprake van, maar in de bovenstaande opname hoor ik dat op 1:99 toch echt niet.

Je zou dan nog kunnen denken dat dit een vorm van reductie is: als je heel snel spreekt worden onbeklemtoonde klinkers makkelijk tot een toonloze e. Maar dat geldt volgens de meeste fonologen dan weer niet voor klinkers die na een h staan: helaas spreek je niet uit als həlaas, althans niet in Nederland.

Dus misschien is Ellen ten Damme stiekem een Vlaming.

Update 09:35: Ik heb een kaartje gemaakt van de hət-uitspraak in het brave kind in de FAND. Dat geeft geen heel duidelijk beeld. Warnsveld, waar Ten Damme vandaan komt, is indertijd niet onderzocht. Maar in plaatsen in de omgeving is deze uitspraak niet aangetroffen. (Er zijn meer items waar het in voorkomt in de FAND, die zou je eigenlijk ook nog moeten controleren.