psychosomatisch / somatoform

Verwarwoordenboek Vervolg (172)

Door Jan Renkema

In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek.

Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld willen zien, plaats dan een reactie onder deze rubriek. Kijkt u dan wel even op de website om te zien of de woorden al zijn opgenomen.

psychosomatisch / somatoform   

De (medische) begrippen verschillen heel subtiel in betekenis.

psychosomatisch      lichamelijke aandoening met psychische oorzaak

  • Deze arts ziet elke maagzweer als een psychosomatische aandoening.

somatoform              lichamelijke aandoening zonder aanwijsbare lichamelijke oorzaak.

  • Een somatoforme klacht kan dan een onbegrepen klacht zijn, maar dat betekent niet dat de pijn alleen ‘tussen de oren’ zit.

De betekenisomschrijvingen lijken veel op elkaar. Toch zijn er twee belangrijke verschillen.

  1. In de psychosomatiek gaat het om de eenheid van geest en lichaam: psyche en soma. Bijvoorbeeld hoofdpijn als gevolg van psychische spanning. Bij een somatoforme aandoening gaat het om een lichamelijke aandoening die medisch niet verklaard kan worden, bijvoorbeeld een chronische pijnstoornis.
  2. Een psychosomatische aandoening is een psychische klacht die zich manifesteert in een ook daadwerkelijk vastgestelde lichamelijke aandoening. Maar een somatoforme klacht is een lichamelijke klacht waarvan de oorzaak niet kan worden vastgesteld.

Beide woorden in een consult in een gezondheidscentrum. A is de arts (weet het ook niet meer) en P de patiënt (wanhopig).

P: De laatste weken weer zo’n last van mijn pols. Ik kom maar weer bij u.

A: Kunt u precies zeggen waar de pijn zit, en wanneer u die voelt?

P: Als ik de muis al vastpak!  Zou dat rsi-syndroom weer de kop opsteken? En ik heb ook iets gelezen over het carpaaltunnelsyndroom.

A: We hebben toch echt niets gevonden, Niets op de scans en de fysio zegt dat uw pols verder prima in orde is. Bent u misschien ook wat gestrest de laatste tijd?

P: Hoezo, mijn therapeut zegt dat ik voorlopig niet terug hoef te komen!

A: Tja, ik denk toch wel aan een psychosomatische aandoening.

P: Maar ik ben helemaal niet gestrest!

A: Nou misschien is het dan een somatoforme aandoening. Ik stel voor dat we het nog even aankijken. Zullen we over twee weken weer een afspraak maken om te kijken hoe het dan gaat?

(Afbeelding van Stux via Pixabay)