De naam van de vaders. Een paasquiz

Door Roland de Bonth

Na drie dagen carnaval vieren is op Aswoensdag de vastentijd begonnen. Deze vastenperiode eindigt met Pasen, het feest waarmee christenen vieren dat Christus is opgestaan uit de dood. Nu minder dan de helft van de Nederlanders zichzelf nog gelovig noemt, raakt het religieuze aspect van Pasen steeds verder op de achtergrond. Velen denken bij het paasfeest eerder aan paaseieren verstoppen, uitgebreid brunchen en paasmarkten bezoeken. 

Met geen van beide aspecten heeft deze paasquiz iets te maken. Christus, de verrijzenis, de paashaas, de paasbrunch, paastakken, zij zullen er niet in voorkomen. We gaan namelijk op zoek naar vaders of beter gezegd – gezien de tijd van het jaar – naar pa’s. Dat is zeker niet eenvoudig, want de meesten van hen zijn al lang in de vergetelheid geraakt. Gelukkig ligt dat anders voor hun zonen of dochters: Nederlandse en Vlaamse dichters en dichteressen die met hun werk de Nederlandse literatuur hebben verrijkt en zich bovendien een plaats hebben weten te verwerven in Gerrit Komrijs beroemde bloemlezing De Nederlandse poëzie van de 19de en 20ste eeuw in duizend en enige gedichten. Via hen is het mogelijk de naam van de vaders – uh, de pa’s – te achterhalen.   

Wat moet je doen?

Deze quiz is eigenlijk een soort drietrapsraket. Bij de eerste trap moet je weten of opzoeken welke dichter een gegeven dichtregel heeft geschreven (zie hiervoor het antwoordformulier onder aan deze bijdrage). Deze dichtregels staan in alfabetische volgorde op achternaam van de maker. Voor bijna elke letter van het alfabet is er één dichter; alleen de u, x en y ontbreken.

De gedichten waaruit die versregels zijn gehaald, komen alle voor in Komrijs bloemlezing – ik gebruikte de vierde druk uit 1980 én de tiende vermeerderde druk uit 1996. Bijna alle gedichten komen in beide edities voor, maar sommige zijn slechts in één van de twee bundels te vinden. Dat zal niet echt een bezwaar vormen: ik vermoed dat de meeste deelnemers gebruik zullen maken van Google bij het identificeren van de gedichten. Voor deze eerste opdracht zijn géén punten te verdienen. 

Bij de tweede trap is het zaak uit te vogelen hoe de pa van de betreffende dichter(es) heette. Elk goed antwoord levert 2 punten op; dat zijn in totaal 23 x 2 = 46 punten. Bij het samenstellen van deze quiz heb ik uitsluitend gebruik gemaakt van het internet. Met verschillende zoekopdrachten [bijvoorbeeld vader + voornaam + achternaam dichter, “vader Gerrit Achterberg”] heb ik alle pa’s van een voornaam kunnen voorzien. Soms vond ik twee voornamen, zoals Hendrik Jan. Natuurlijk kan hier – ondanks het ontbreken van een koppelteken – sprake zijn van een dubbele voornaam, maar het is ook mogelijk dat het hier gaat om de volledige doopnamen van de vader. In die gevallen heb ik er uit praktisch oogpunt voor gekozen de eerste naam als voornaam op te vatten: Hendrik Jan uit het voorbeeld wordt dan Hendrik (al zou zijn roepnaam heel goed Henk kunnen zijn geweest). 

Na al dit speurwerk is de laatste trap een fluitje van een cent. Ga in de onderstaande woordzoeker op zoek naar de 22 verschillende voornamen van de 23 pa’s, die daarin zowel horizontaal, verticaal en diagonaal, zowel regulier als achterstevoren, verstopt zijn, en streep ze door. Zijn alle namen gevonden, dan blijven er nog 14 niet doorgestreepte vakjes over. Deze letters vormen samen de titel van een boek. Een juiste oplossing levert nog eens 14 punten op. 

Maak tot slot een foto (of scan) van het zo volledig mogelijk ingevulde antwoordformulier en stuur het uiterlijk Palmzondag – 5 april 2020 – naar r.de.bonth@hotmail.com Degene met de meeste punten wint één kilogram pa’seitjes. Als verschillende inzenders met hetzelfde puntenaantal bovenaan eindigen, zal het lot bepalen wie de winnaar van de hoofdprijs wordt. 

Veel puzzelplezier en alvast een vrolijk Pa’sen!

Afbeelding uit F. Olcott, Good stories for great birthdays (1922). Wikimedia Commons

Antwoordformulier  

 GedichtNaam van de dichterNaam van de vader
1Die nacht stonden machines in het donker  
2Een droevig dier, maar een volleerde leugenaar  
3Poëzie is een daad van ontkenning  
4Mijn daimoon bedroefde bij nacht mijn bloed   
5Als jij er niet meer wezen zal  
6One eyed Jack   
7En durft gij mij van dichten spreken   
8Op een dag verdwaalde in een hutje   
9Van pool tot pool, van evenaar tot keerkring   
10Ze ligt met een landschap van een man in bed   
11De nacht ruikt naar mensen met zwart haar  
12Om mijn oud woonhuis peppels staan   
13Ik zag mijn vader dood toen ik al dertig jaar geworden was  
14Wij stonden in de keuken, zij en ik   
15De chimpansee doet niet mee  
16Klinkt helder op, gebeeldhouwde sonnetten   
17Oer-geluiden komen tot mij   
18Sombre gedachten schiep een sombre tijd   
19Er zit een wurm in onze juttepeer  
20’t Noodlot draait zijn wentlend rad   
21Er is een boom geveld met lange groene lokken  
22Leg je handje in mijn hand   
23Ze zaten vol en vetjes   

Oplossing van de woordzoeker: