Robert, Robbert, Roobert

Door Marc van Oostendorp

Ik geloof niet dat ik ooit een Robert Ro-bert heb genoemd, met de o van poot (in het fonetisch alfabet: [o]. Alle Roberts heb ik altijd de klinker van pot gegeven ([ɔ]). Maar onlangs kwam ik erachter dat dit niet altijd op prijs wordt gesteld omdat er heren zijn die wel degelijk R[o]bert heten, en ten tweede dat ik mijn tijd misschien ooit vooruit was.

Toen ik onlangs een enquête op Twitter hield, bleek meer dan de helft net als ik normaliter R[ɔ]bert te zeggen:

Maar er is ook een relatief grote groep van Robert stemmen. Bovendien suggereerden meerdere mensen onafhankelijk van elkaar dat ze dachten dat R[ɔ]bert nieuwer was.

Dominant

Nu kan dat te maken hebben met een natuurlijke reflex: alles wat je als ‘fout’ beschouwt in taal zal wel nieuw zijn, want vroeger was alles beter en vernieuwing is verloedering.

Het rare aan R[ɔ]bert is bovendien dat je in de open lettergreep die de spelling suggereert geen [ɔ] verwacht, maar een [o].

Een mogelijke verklaring voor die [ɔ] is dat hij afkomstig is van Rob. Mensen zijn Robert ooit zo gaan afkorten; in de gesloten lettergreep is die klinker van nature [ɔ] en die is weer teruggekopieerd naar de lange vorm van de naam. De vraag is dan wel een beetje waarom de verkorte vorm überhaupt Rob is en niet Roob. Toen men verkorte had men ook daarvoor kunnen kiezen (de verkorte vorm van Kobus is ook niet Kos maar Koos). Wat dat betreft zou je dus kunnen vermoeden dat juist de [ɔ] al de dominante uitspraak was toen de naam werd afgekort.

Nieuwer

Sommige mensen wijzen erop dat R[o]bert de correcte vorm is, want R[ɔ]bert spel je met dubbel b. Nu is de spelling Robbert betrekkelijk nieuw, volgens de Voornamenbank: vanaf de jaren 20 komt hij incidenteel voor, maar hij piekt pas in de jaren 90; de vorm Robert is dan allang over zijn hoogtepunt heen. De voornamenbank geeft overigens ook aan dat er een paar mensen zijn die Roobert, Ròbert of Róbert heten. Ik interpreteer dat als indicaties dat sommige ouders de ‘juiste’ klinker voor hun zoon hebben willen vastleggen. (Daarnaast zijn er soms ook accenten op de e, misschien om de Franse uitspraak te stimuleren met klemtoon op de laatste lettergreep.)

Het is al met al ook heel wel mogelijk dat R[o]bert juist nieuwer is, en ontstaan uit een overdreven idee van de relatie tussen klank en letter: wanneer daar maar één b staat, dan moet de klinker toch wel een [o] zijn?

(Alsjeblieft, doe mij een lol en begin in het commentaarveld hieronder niet over ‘invloed van het Engels’! Dat is een verklaring van niks. Zelfs als we de korte uitspraak geleend zouden hebben uit het Engels, doen precies dezelfde vragen zich voor in die taal. Je hebt het probleem dan alleen maar verschoven.)