¿Los Países Bajos o Holanda, señoras y señores editores del Volkskrant?

Door Henk Wolf

“Vergeet Holland, in het buitenland is het voortaan The Netherlands” – dat staat boven een artikel uit de Volkskrant van afgelopen donderdag. Het is een uiterst merkwaardig stuk tekst.

Het intro van het artikel luidt als volgt:

“Wie zich overzees introduceert met het zinnetje ‘I come from Holland’ roept bij gesprekspartners het clichébeeld op van tulpen, molens, kaas en wiet. Het is niet langer meer het imago dat de ministeries van Buitenlandse Zaken en Economische Zaken in het buitenland willen uitdragen. Als het aan ambtenaren ligt, hebben bezoekers het straks alleen nog maar over ‘The Netherlands’.”

Het buitenland is groot en er worden een paar duizend talen gesproken, waarvan het Engels er eentje is. Wat de Nederlandse Rijksoverheid in het Frans gaat doen: Hollande of les Pays Bas gebruiken, dat staat niet in het artikel. Kiest ze voor Holland of voor Niederlande, voor Голландия of Нидерланды? ¿Los Países Bajos o Holanda, señoras y señores editores del Volkskrant? En natuurlijk is er voor de communicatie met Vlaanderen en Suriname nog de keuze Holland of Nederland, want ondanks de naam is Nederlands natuurlijk niet het exclusieve bezit van de inwoners van Nederland.

“Het ministerie”

In de kop en het intro schuilt de veronderstelling dat er buiten Nederland maar één taal bestaat: het Engels. Bij wie die veronderstelling leeft, wordt niet duidelijk. Het kan zijn dat die op de genoemde ministeries gemeengoed is, maar ze wordt hoe dan ook niet weersproken door de Volkskrant.

“In het verleden is voor Holland gekozen omdat dit woord gemakkelijker uit te spreken is voor buitenlanders”, schrijft de Volkskrant vervolgens. De zin staat niet tussen aanhalingstekens, dus ik neem aan dat die op het conto van de redactrice mag worden bijgeschreven. Het lijkt me een rare uitspraak waarvan de waarheid nogal afhankelijk is van de talen die de betreffende buitenlanders beheersen.

Ik heb op de websites van de genoemde ministeries niets kunnen vinden over de beleidswijziging. Ook op de website van het eveneens in het artikel genoemde Nederlands Bureau voor Toerisme kan ik er niets over vinden. De Volkskrant heeft blijkbaar met “een woordvoerder van het ministerie” gesproken, maar welk van de twee ministeries “het ministerie” is en hoe de woordvoerder heet, worden we niet gewaar.

Wereldvreemde ideeën

Die woordvoerder zegt volgens de Volkskrant over de term The Netherlands: “Dit is de officiële naam van ons land”. Natuurlijk is officieel een vage en meerduidige term, maar als het gaat om de naam die de Nederlandse Rijksoverheid krachtens haar eigen wetten voor zichzelf gebruikt, dan is dat natuurlijk niet het Engelse The Netherlands, maar het Nederlandse Koninkrijk der Nederlanden of Nederland.

De redactrice citeert de mening van een aantal mensen over het gebruik van The Netherlands in plaats van Holland. Een van die mensen is Carolien Gehrels, die zich “bij adviesbureau Arcadis bezig[houdt] met de branding van ons land”. Zij ziet volgens de Volkskrant in het Eurovisie Songfestival “een uitgelezen kans” om “de ‘nieuwe’ naam internationaal op de kaart te zetten”. Alleen is daar niets nieuws aan, want bij dat festival wordt al sinds jaar en dag in het Engels The Netherlands gebruikt. Ook heeft noch het ministerie van Buitenlandse Zaken, noch dat van Economische Zaken wat te zeggen over de terminologie die de presentatoren van het festival hanteren. En het is een tweetalig festival, waar naast het Engels ook het Frans wordt gebruikt, maar daar denkt óf de Volkskrant óf mevrouw Gehrels blijkbaar niet aan.

De vraag die het artikel oproept, is of de Nederlandse ministeries er nu zulke wereldvreemde ideeën op nahouden en de Volkskrantredactrice heeft zitten slapen – of dat de Volkskrantredactie zelf de meertalige werkelijkheid negeert en onvoldoende kritisch berichtgeeft.