De minister tegen wetenschap slaat weer toe

Door Marc van Oostendorp

Ik vond het wel een aardige actie: een wereldberoemde collega, de Nijmeegse hoogleraar astrofysica Heino Falcke, trok aan de bel toen hij een NWO-subsidie misliep. Iemand die net in het voorjaar een wereldwijde wetenschappelijke (en wetenschapsjournalistieke) doorbraak had gehad met een foto van een zwart gat, kreeg nu geen geld.

Staatwetenschap

De Volkskrant publiceerde erover. Het leek me een goede casus, iets die laat zien hoe krankzinnig onze onderzoeksfinanciering inmiddels in elkaar zit. Zelfs op de toppen van je succes moet je nog met je pet in de hand naar een commissie om nederig te vragen om je werk te mogen continueren. Iedereen zit in dat schuitje en dat schuitje is lek. Je hebt zo iemand als Falcke nodig om het aan te kaarten.

D66-parlementariër Jan Paternotte stelde er vragen over, en gisteren reageerde minister Van Engelshoven. Helaas was dat antwoord weer precies zoals je van deze minister kunt verwachten: ze bleek er niets van begrepen te hebben. Zij dacht kennelijk dat het erom te doen was dat het een grote schande was dat uitgerekend Falcke geen geld voor zijn werk kreeg. Dus stelde ze hem 200.000 euro ter beschikking ‘voor wetenschapscommunicatie’.

Falcke had om een paar miljoen gevraagd in zijn onderzoeksaanvraag, dus met die paar ton kan hij waarschijnlijk niet veel beginnen. Ondertussen brengt de minister de wetenschap weer eens enorme schade toe, door te suggereren dat het ministerie, dat de politiek beter dan peer review kan bepalen wie er geld moet krijgen – de kiem van een beleid van staatswetenschap is gelegd. (Zoals iemand bij een vorige gelegenheid zei: waarom laat de minister haar ambtenaren niet de onderzoeksaanvragen schrijven, dat wetenschappers ze alleen nog mogen uitvoeren?)

Baanbrekend

Ja, maar, zal de minister zeggen, dit geld is niet voor onderzoek, maar voor wetenschapscommunicatie. Dat maakt echter geen verschil. Niet alleen het onderzoek van Falcke, maar allerlei wetenschapsgebieden smeken om mogelijkheden om hun boodschap beter bij het publiek te krijgen.

Neerlandistiek vertegenwoordigt een middelgroot vakgebied, aan alle algemene Nederlandse universiteiten zijn (nog steeds) neerlandici werkzaam. Ook geloof ik dat je kunt zeggen dat wij het voornaamste kanaal van wetenschapscommunicatie zijn van dit vakgebied. Weet u wat het budget van dit weblog is? Als dat 1000 euro per jaar is, is het veel, en dat zijn dan voornamelijk kosten voor technisch onderhoud (gedragen door het Meertens Instituut). Met andere woorden, dat is een tweehonderdste deel van wat Falcke nu krijgt. het zal mij bemoeien wat hij ermee doet.

Wat zouden wij met die twee ton kunnen doen! Een permanente redactieassistent in dienst nemen én een technicus én iemand om de montage te doen voor de podcastplannen die we al een tijdje hebben. De hele website eens op allerlei manieren beter herstructureren. En. En. En!

NWO heeft al een tijdje geleden aangekondigd dat er mogelijkheden komen om geld voor wetenschapscommunicatie aan te vragen. De kans dat wij ooit laten we zeggen 20.000 euro zouden krijgen lijkt mij nihil. Niet van NWO en niet van de minister. Omdat ik niet geloof dat Falcke op zich bekend staat als zo’n baanbrekend wetenschapscommunicator, kan dat maar een ding betekenen: ook in dit opzicht wordt de astrofysica als veel en veel en veel belangrijker beschouwd dan de neerlandistiek.

Ja, want beta. Ja, want alfa.

Het is eenvoudigweg de volgende slag in het gezicht van ons werk door deze minister tegen onderwijs.