Curriculum.nu: Missie mislukt

Reactie op Concept Curriculum.nu Leergebied Nederlands

Door Lidy Peters

Het was er vóór de zomervakantie niet van gekomen, de deadline van 11 augustus viel in mijn vakantie maar ik vond het eigenlijk een flauw excuus om daarom niet te reageren. Los van de vraag of het een goed idee is om namens meer dan 6000 basisscholen 150 leraren en schoolleiders een nieuw curriculum te laten schrijven – welke kennis is er in die groep aanwezig? Waarom laten we dit niet aan universitair geschoolden over zodat de kans dat het onderwijs weer jaren te laat achter wetenschappelijk onderzoek aanhobbelt in ieder geval verkleind wordt? – vond ik het wel zo fair om, nu er om reactie gevraagd werd, dat niet te negeren.

Dus gingen er 59 pagina’s van het Curriculum.nu in mijn rugzak mee naar Italië en dan had ik me nog beperkt tot de Conceptvoorstellen Leergebied Nederlands. ‘Taal is zeg maar echt mijn ding’ om met Paulien Cornelisse te spreken, het leergebied rekenen beoordelen laat ik graag aan anderen over.

Het begon al met de consultatievragen die ik voorgeschoteld kreeg. Spontaan reageren werd rigoureus in de kiem gesmoord want er werd van mij verwacht 4 vragen te beantwoorden waarvan de eerste luidde: ‘Wat is uw mening over de drie hoofddoelen van het onderwijs (kwalificatie, socialisatie en persoonsvorming): komen die duidelijk en herkenbaar terug in het totaal aan bouwstenen voor dit leergebied? Licht uw antwoord toe.’ Hoewel de bron niet genoemd werd, herkende ik in deze hoofddoelen Geert Biesta’s boek Het prachtige risico van onderwijs maar mij werd niet gevraagd of ik deze voor het curriculum goed gekozen, voldoende of te beperkt vond.

Om nou ook weer niet al te snel te oordelen besloot ik eerst maar eens met lezen te beginnen, ik had nog ruim de tijd. Nou ben ik een behoorlijk vlotte en veelvratige lezer maar hoe ik ook mijn best deed, ik kwam er maar niet doorheen. Dat lag ongetwijfeld aan mij want wie gaat er nu in hemelsnaam in de vakantie over onderwijs lezen? Ik dus om het vak bij te houden en mij  te voeden met nieuwe kennis en inzichten. Het Leergebied Nederlands interesseert mij bovenmatig en ik verwachtte een sprankelend stuk maar kwam in een gortdroge tekst terecht waar werkelijk geen enkele bevlogenheid in terug te vinden was.

Na zo’n vijf keer opnieuw beginnen strandde ik in diagonaal scannen en bladeren en werd mij alle motivatie om de consultatievragen te beantwoorden ontnomen. Na mijn vakantie sprak ik er over met  Anna Bosman, Hoogleraar aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, die net als ik in een poging was blijven steken het curriculum.nu concept te lezen en de moed in de schoenen was gezonken. We waren allebei teleurgesteld in het veelvuldig ontbreken van opdoen van kennis en de overheersing van een sfeer van beleven en ervaren. Die eensgezindheid luchtte mij op maar tegelijkertijd realiseerde ik mij de treurigheid van deze bevestiging.

Behalve het bovenstaande wil ik alleen nog maar dit zeggen: bijlage 1 van het concept bevat een begrippenlijst  met ‘een definitie van een aantal begrippen die zijn opgenomen in de visie, grote opdrachten en bouwstenen.’ In deze begrippenlijst staan bijvoorbeeld: leesmotivatie, leesplezier, en een aantal literaire competenties zoals interpretatie. Nergens vind ik technisch lezen terug, net zo min als begrijpend c.q. verdiepend lezen of tekstbegrip. Hoe kan leesplezier ontstaan zonder de beheersing van technisch lezen en zonder tekstbegrip? Behalve dat de auteurs zich wat mij betreft eens ernstig moeten gaan verdiepen in de voorwaarden om tot leesplezier te komen, raad ik hen dringend aan zich ook het (Engelstalige!) begrip framing uit deze lijst eigen te gaan maken:‘Het tactisch inzetten van taal om een boodschap zo helder, aansprekend en overtuigend mogelijk over te brengen op de ontvanger(s). Wie een frame gebruikt, probeert via woorden, en de beelden en gevoelens die ze oproepen, de manier waarop anderen naar de werkelijkheid kijken, te beïnvloeden.’

Curriculum.nu, Leergebied Nederlands: missie mislukt.

Dit bericht is geplaatst in column, Neerlandistiek voor de klas met de tags . Bookmark de permalink.

4 Responses to Curriculum.nu: Missie mislukt

  1. Bert Le Bruyn schreef:

    Beste Lidy,

    Een pageturner is het stuk van Engels/MVT ook niet geworden… De bevlogenheid van de betrokken docenten/schoolleiders heb ik echter wel van dichtbij kunnen ervaren en belangrijk om weten is dat de stukken ook nooit bedoeld zijn geweest als wervende tekst. Volgens mij ligt daar voor ons als voorvechters van de talen een belangrijke taak de komende maanden: oppikken van de voorstellen, aansturen van de concrete uitwerking en ervoor zorgen dat de talen bij de leerlingen hetzelfde enthousiasme genereren als bij ons 🙂

    Met hartelijke groeten,

    Bert Le Bruyn

    • Lidy Peters schreef:

      Beste Bert,

      Dank voor je reactie maar laten we wel wezen; een bevlogen bakker kan ook smakeloos brood bakken. Wanneer je alle leraren van NL vraagt te reageren dan wil je toch dat het gelezen wordt? Precies wat je met leerlingen wilt: dat het betekenis voor ze heeft. Dit is zo’n gemiste kans. En de basis (ik heb het over PO) ontbreekt!

      • Bert Le Bruyn schreef:

        Beste Lidy,

        Dank voor je reactie! Volledig akkoord over de bevlogen bakker 🙂 De vergelijking gaat wel niet helemaal op: een bakker bakt voor zijn klanten maar de ontwikkelteams van Curriculum.nu schrijven niet voor docenten. Ze schrijven voor beleidsmakers.

        Dat de teams input vragen lijkt me vanzelfsprekend (van docenten, vakverenigingen, belangenverenigingen, wetenschappers, …) maar dit vooronderstelt geen verandering van het eigenlijke publiek.

        Ik had het liefst gezien dat er de afgelopen twee jaar een brede beweging op gang was gekomen van docenten. Dit is niet gebeurd en dit is inderdaad een gemiste kans. Ik zou hier echter geen schuldvraag aan willen koppelen (de leden van de ontwikkelteams hebben zich constant in bochten gewrongen om toch maar met zoveel mogelijk mensen in gesprek te gaan en docenten hebben wel andere dingen aan hun hoofd gehad dan het lezen en becommentariëren van teksten voor beleidsmakers). Mijn hoop is dat er alsnog een brede beweging op gang komt in het vervolgtraject.

        Als je inderdaad ziet dat er dingen zijn die aan de basis missen (bijv. het ontbreken van een duidelijke opbouw naar leesplezier), dan zou ik voor dit punt aandacht vragen en ervoor ijveren dat dit in de verdere uitwerking wel wordt meegenomen. Enkele platforms waarop je concrete ideeën kan lanceren zijn de volgende:

        https://didactieknederlands.nl/dekwestie/
        https://www.neerlandistiek.nl/2019/09/docenten-gezocht-voor-docentontwikkelteam-nederlands-start-oktober-2019/
        https://www.neerlandistiek.nl/2019/09/geef-handen-en-voeten-aan-curriculum-nu-en-onderstreep-het-belang-van-taal-en-cultuur/

        Met hartelijke groeten,

        Bert

  2. Peter-Arno Coppen schreef:

    Welke kennis had je precies verwacht?

Laat een reactie achter