Een reis door tijd en taal – De Koninklijke Bibliotheek van België in Brussel

Door Katharina Pütz (Wenen), Nika Štrovs (Ljubljana) en Bram Caers (Brussel)

Op 12 en 13 augustus kreeg de Bibliografie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde BNTL in Brussel bezoek van twee studenten Nederlands uit het buitenland, die deelnamen aan de jaarlijkse Zomercursus Nederlands van de Taalunie, georganiseerd door de Universiteit Gent. Medewerkers van de BNTL leidden hen rond door de verschillende afdelingen van de Bibliotheek, en namen hen mee op een wandeling door Brussel. Voor de cursus schreven ze een verslag van hun bezoek.

De naam van het treinstation beschrijft het precies: Brussel Centraal ligt in het midden van de stad. Het is druk, er lopen veel mensen op straat, verrast zien we ten eerste een grote witte smurf vlakbij het station en we realiseren ons dat we heel weinig over Brussel weten.

  “Elke stad die ik ga bezoeken geeft mij een verschillend gevoel. Toen ik naar Brussel kwam vond ik het een klein beetje chaotisch. Voor mij waren er te veel mensen en er gebeurde altijd iets op straat. Maar de stad heeft ook enkele intrigerende aspecten.

Ik hou normaal gezien niet veel van kerken, maar de kathedraal van Sint-Michiel en Sint-Goedele, die je op de foto kan zien, is voor mij een prachtig voorbeeld voor wat ik van architectuur in Europese steden het leukst vind. De hele stad is vol van verschillende stijlen architectuur. Als je door de stad loopt, altijd de geur van lekkere wafels ruikt en jouw omgeving bekijkt is het de beste manier om Brussel te leren kennen.”

We worden hartelijk verwelkomd op het Centrum voor de Bibliografie van de Neerlandistiek in de Koninklijke Bibliotheek van België in Brussel. We hopen dat de medewerkers ons kunnen helpen onze kleine kennis te vergroten. Ten eerste bezoeken we de boekentoren waar we hele de omvang van de Bibliotheek ontdekken. 

 “De bibliotheek heeft 16 verdiepingen vol met oude en nieuwe boeken, kranten en documenten. De kamers met boeken zien er donker en onpersoonlijk uit, maar als je een oogje op de boeken laat vallen, kan je zien dat er veel interessants en unieks bij is. Het gebouw heeft zelfs twee versies van elk recent Belgisch boek, dus je kan bedenken, dat er heel veel van zijn. Van fictieboeken, schoolboeken, proefschriften tot telefoonboeken, kranten en brochures. Alles wat in België wordt gepubliceerd wordt in de boekentoren bewaard. We vonden de telefoonboeken helemaal interessant, omdat zij een klein deel van onze geschiedenis voorstellen, en nu in onze hedendaagse levens overbodig zijn.”

 “Je voelt de meertaligheid in Brussel altijd en overal. Hoewel we met de  medewerkers in het Nederlands praten, worden we vaak ook in het Frans aangesproken. Maar in het depot van de bibliotheek zijn niet alleen deze twee talen van belang. Er zijn boeken in alle talen te vinden. Ook de vorm van de publicatie is zo veelzijdig als Brussel zelf. Hier vind je duidelijk meer dan ik had verwacht. Stoffen boeken voor kleuters, mangaverhalen en een grote variëteit aan flyers.”

 “De bibliotheek houdt zich ook bezig met de restauratie van duizenden boeken, handschriften en tekeningen. Ik krijg de indruk dat er te veel materiaal en te weinig tijd voor de restauratie is, want papier dat niet zuurvrij is raakt snel in verval. Die bibliotheek moet prioriteiten stellen en er is lang geen tijd genoeg om de vele duizenden objecten te conserveren. We bezoeken het restauratieatelier en zien hoe geconcentreerd en precies de mensen aan het werk gaan om prachtige schriftstukken te bewaren.” 

 “Ik dacht dat ik niet zo van oude handschriften en boeken zou houden, maar onze gids heeft een erg aanstekelijke interesse voor de exemplaren en hij vertelt daar heel gepassioneerd over. Daarmee wordt ook mijn interesse in dit deel van de culturele geschiedenis opgewekt. De boeken werden in de middeleeuwen met de hand geschreven en met kleuren en beelden versierd. Natuurlijk was dat voor die tijd heel duur, maar het wordt later met hulp van de boekdruk iets goedkoper gemaakt. 

De boeken die we bekijken komen uit de 14e tot 16e eeuw en ze zijn in een erg goede toestand, dankzij het restauratieatelier en de speciale bewaarcondities in de depots.”

“Eigenlijk hadden we een beetje van alles: Nieuwe boeken, oude boeken, een  stadsrondleiding en veel informatie over de geschiedenis van het land. Bijzonder interessant vond ik een oud boek van de bekende anatoom Andreas Vesalius. Later word ik me ervan bewust wat voor een privilege het was zo een belangrijk boek in het origineel te zien.”

Wist je dat?

  • De KBR bewaart 8 miljoen documenten
  • De nationale verzameling munten en penningen bevat meer dan 220.000 voorwerpen
  • Het Handschriftenkabinet bewaart ongeveer 35.000 handschriften, waaronder 4.500 middeleeuwse codices.
  • De afdeling Oude en kostbare drukwerken bewaart ongeveer 282.000 gedrukte volumes
  • De Bibliografie van de Nederlandse Taal- en Literatuurwetenschap (www.bntl.nl), gecoördineerd door het Centrum voor de Bibliografie van de Neerlandistiek, bevat ruim 300.000 titels 

Als je meer wil weten, bezoek: www.kbr.be

De Koninklijke Bibliotheek van België staat volop in de steigers. In een vernieuwde ruimte voor tijdelijke tentoonstellingen vindt van 15 oktober 2019 tot 16 februari 2020 vindt in de KBR ‘The world of Bruegel in black and white’ plaats, een tentoonstelling met prenten van Pieter Bruegel uit de eigen collectie. De prenten die dan worden tentoongesteld, zijn zorgvuldig gerestaureerd en geconserveerd.

Vanaf mei 2020 opent in de Bibliotheek een gloednieuw permanent museum over de bibliotheekcollectie van de Bourgondische hertogen. Naast de indrukwekkende verluchte handschriften uit de Bourgondische librije, die grotendeels in het Frans zijn geschreven, krijgen ook een aantal topstukken uit de Nederlandse literatuurgeschiedenis een plaatsje toebedeeld. Zo zal o.a. het Hulthemse handschrift worden tentoongesteld, en wordt het geïllustreerde handschrift van Jan van Boendales Brabantsche yeesten voor de gelegenheid helemaal gerestaureerd. Parallel aan de tentoonstelling loopt een project om de getoonde handschriften volledig digitaal beschikbaar te maken.