Het koppelteken van Willem-Alexander

Voornamendrift (38) 

Door Gerrit Bloothooft

Ik kwam Marie Désirée tegen, een vijftiger. Ze zei dat haar ouders eigenlijk hadden gewild dat ze bij haar geboorte als Marie-Désirée ingeschreven zou worden maar dat de ambtenaar van de burgerlijke stand dat geweigerd had. Een koppelteken zou niet in een voornaam gebruikt mogen worden. Totdat het bij de geboorte van prins Willem-Alexander in 1967 opeens wel kon. Had die ambtenaar gelijk?

Laten we eens kijken naar het aantal voornamen met een koppelteken in de afgelopen 140 jaar.

Aantal voornamen in de basisregistratie personen met een koppelteken, blauw voor mannen, rood voor vrouwen.

Het is duidelijk dat 1967 een omslag markeert, vooral voor jongens schiet het aantal omhoog. Maar voor 1967 werden ook al voornamen met een koppelteken geaccepteerd, alhoewel het in de 19e eeuw zeldzaam was. Wat wel en niet kan in een voornaam is ook nergens precies omschreven en als ouder was je afhankelijk van de opvattingen van de ambtenaar. Die wisten ook niet van elkaar welke normen gehanteerd werden, wat ongelijke beoordeling bevorderde. Wat dat betreft is de voornamenbank een uitkomst. Zowel ouders als ambtenaren weten nu precies welke voornamen al eens geaccepteerd zijn.

Welke namen een koppelteken krijgen staat in de onderstaande tabel, onderscheiden naar de top-20 voor 1967, de traditionele voorkeuren, en de top-20 na 2000, de recente voorkeuren.

Top-20 van voornamen met een koppelteken, voor 1967 en na 2000. Bij de topnaam staat het aantal naamdragers.

Voor 1967 valt de Franse invloed op, bij de mannen Jean-(Paul, Pierre, Marc, Louis), bij de vrouwen de namen met Marie en Anne. Voor mannen domineren combinaties met Jan /Jean en voor vrouwen die met Marie en Anne, wat niet heel verbazend is omdat Jan/Johannes, Maria en Anna op zich ook de meest populaire traditionele namen zijn. Naamcombinaties met Marie vinden we vooral in het zuiden van het land, namen met Jan in het noorden.

De recentere keuzen volgen deels de traditionele combinaties, met daarnaast voor mannen Arabische naamcombinaties met Eddine (‘geloof’) en Engelse met Jay, en voor vrouwen Engelse met Lynn. Dat is nog sterker als we de top-20 bekijken na 2012. Opvallend afwezig zijn de huidige topnamen bij jongens (zoals Lucas, Noah, Levi, Sem, Daan) maar bij meisjes zijn Anne, Anna, Sophie, Evi, Lotte, Nora, Roos en Fleur ook als zelfstandige naam populair. Anne is dan wel weer ook Engels en Frans. Ky-Mani is een Afrikaanse naam en in deze spelling die van de zoon van reggae zanger Bob Marley.

Top-20 van voornamen met een koppelteken na 2012.

Namen met een koppelteken maken samen jaarlijks maar een klein deel uit van alle voornamen, nu zo ongeveer 1,5% voor de meisjes en 0,5% voor de jongens. Ze kunnen daarom populair zijn bij relatief kleine groepen van ouders. De lijstjes doen vermoeden dat het enerzijds ouders zijn die ofwel hechten aan tradities of aan Franse voornamen. Dat is doorgaans het wat chique deel van de bevolking. Anderzijds zijn daar de ouders  bijgekomen met ofwel een Arabische achtergrond, of die een voorkeur voor Engelse namen hebben.