Een windbrief van P.C. Hooft

Door Willem Kuiper

Afgelopen vrijdag 25 januari vertelde ik u over de lancering van de
Digitale Charterbank Nederland (DCN) en wees ik u op dit stuk:

32 Windbrief, opgesteld door P.C. Hooft betreffende het bouwen van drie watermolens, 19-06-1643. 1 charter

alsook op de mogelijkheid om via de DCN-website direct contact op te nemen met het archief waar dit stuk bewaard wordt: het Regionaal Historisch Centrum Vecht en Venen. Ik heb dat gedaan en kreeg prompt antwoord.

Omdat het mij interessant leek voor de lezers van Neerlandistiek heb ik geïnformeerd naar de mogelijkheid dit stuk te fotograferen, al was het maar met een smartphone, zodat de Renaissancisten (in spe) onder ons Hoofts eigen handschrift en spelling onder ogen kunnen krijgen in een gedateerd en gelokaliseerd ambtelijk stuk.

Het archief liet mij in de persoon van Sander Wegereef, Coördinator dienstverlening en vrijwilligers, via e-mail weten:

Zoals beloofd, heb ik even gekeken naar de mogelijkheden om de windbrief van P.C. Hooft voor u te fotograferen. Het perkamenten document is [altijd] opgevouwen bewaard, wat uiteraard niet de meest ideale situatie is. Het perkament is kwetsbaar en breekbaar en het zegel (of wat er nog van over is) valt er bijna af. Ik heb met enige moeite met behulp van een paar loodveters een enigszins acceptabele foto van het document kunnen maken. Ik hoop dat u hiermee uit de voeten kunt. Meer kan ik er op dit moment helaas niet van maken.

U begrijpt hoe blij en dankbaar ik was toen ik deze uitgevouwen bijlage(n) onder ogen kreeg:

Windbrief van P.C. Hooft d.d. 19 juni 1643. Bewaarplaats: Regionaal Historisch Centrum Vecht en Venen. Foto: Sander Wegereef.

Dit is wat er over is van het zegel, samen met de beschrijving van het stuk:

Foto: Sander Wegereef

En voor wie de hand van Hooft wil leren lezen is hier een afschrift:

Foto: Sander Wegereef

De foto is scherp genoeg om dit afschrift te collationeren. Dat wil zeggen origineel en afschrift letter voor letter met elkaar te vergelijken. Een oude tekst afschrijven is mensenwerk, en het is praktisch onmogelijk om dat foutloos te doen. Daarom ook moeten afschriften door een ander dan de afschrijver zelf gecollationeerd worden om eventuele fouten te ontdekken en te verbeteren. U bent bij dezen uitgenodigd deze taak op u te nemen. Stuur mij de fouten toe die u denkt gevonden te hebben in een reactie hieronder, alsook vragen over eventuele problemen bij het ontletteren van deze oorkonde . Ik zal ernaar kijken en ervoor zorgen dat de verbeteringen worden doorgegeven.

Naschrift:

Via e-mail bereikten mij twee reacties van Cora van de Poppe en Ton Harmsen, waarin zij hun twijfel uitspraken of dit wel écht een autograaf van P.C. Hooft was. Ik meen te weten dat P.C. Hooft als kind van zijn tijd een gotische cursief leerde schrijven, maar dat hij later in zijn leven die  gotische cursief heeft ingeruild voor een renaissancistische cursief, wat hem grote moeite kostte, Het is mij niet bekend in welk jaar die transitie plaats vond, en ook ben ik als Middeleeuwer niet vertrouwd met het persoonlijke en ambtelijke handschrift van P.C. Hooft. Wie het weet mag het zeggen.

En nu ik toch bezig ben. Bij het ontletteren van deze oorkonde merkte ik op dat er in deze oorkonde poldernederlands geschreven wordt: ’t gain voor het Gein.