Neemt het gebruik van hun als onderwerp af?

Door Jet Duinmeijer,
student Nederlandse Taal en Cultuur, Universiteit Leiden

Kun je het je voorstellen? Een afname van het gebruik van hun als onderwerp? Voor velen een grote opluchting, voor anderen een punt voor nader onderzoek.

Deze afname was in eerste instantie de uitkomst van mijn BA-eindwerkstuk aan de Universiteit Leiden. Ik was erg verbaasd over dit resultaat. Dit sloot namelijk totaal niet aan bij mijn hypothese. Ik ging van alles uit, maar niet van een afname. Voor mijn eindwerkstuk wilde ik graag het gebruik van hun als onderwerp in kaart brengen. Hoe vaak komt dit nou daadwerkelijk voor en in welke context? Hierbij was ik voornamelijk geïnteresseerd in de meest recente resultaten. Ik kreeg daarom als tip om de data voor mijn onderzoek te zoeken in Twitter, tegenwoordig een veelgebruikt medium onder taalkundigen om informeel taalgebruik te onderzoeken. In Twitter kon ik mijn zoekopdracht goed specificeren en kon ik Tweets filteren op datum. Perfect zou je zeggen, maar niets bleek minder waar.

Tijdens het zoeken merkte ik al gauw dat hoe recenter de Tweets werden, hoe meer Tweets van bedrijven of andere instanties waren. Ik zag bijvoorbeeld regelmatig Tweets van NS of van Vodafone voorbijkomen. Het leek er dus op dat Twitter werd overgenomen door dit soort bedrijven en dat hierdoor de ‘gewone’ twitteraar werd weggedrongen. Na het tellen van de resultaten werd mijn vermoeden bevestigd.

Mijn data heb ik verzameld aan de hand van verschillende zoekopdrachten in Twitter. Ik heb ervoor gezorgd dat ik op verschillende momenten in de tijd naar Tweets zocht, zodat ik een eventuele stijging of daling in het gebruik van hun als onderwerp kon waarnemen. De eerste zoekopdracht richtte zich op het gebruik van de pronomina ze, zij en hun op de onderwerpspositie van de derde persoon meervoud. Alle Tweets waarin dit het geval was, nam ik op in mijn data. Ik telde het aantal Tweets per pronomen bij elkaar op en hieruit bleek dat het pronomen ze er elke keer met kop en schouders bovenuit stak. Hierdoor kon ik nog weinig zeggen over het stijgen of dalen van hun als onderwerp ten opzichte van de andere vormen. Vandaar dat ik nog een zoekopdracht had uitgevoerd die zich alleen richtte op het gebruik van zij en hun op de onderwerpspositie van de derde persoon meervoud. Hierbij werd het pronomen ze dus buiten beschouwing gelaten. Nadat de frequenties voor deze zoekopdracht geteld waren, bleek dat in 2012 in bijna de helft van de Tweets gebruik werd gemaakt van hun als onderwerp. In 2014 bleek dit gebruik nog maar 8,7% te zijn en in 2016 zelfs nog maar 1,6%. Een sterke daling dus.

Om zeker van mijn zaak te zijn, heb ik verder onderzoek gedaan naar veranderingen in Twitter. Wat bleek, Twitter heeft in de laatste jaren veel concurrentie gehad van andere media, zoals Snapchat en Instagram. Twitter werd hierdoor genoodzaakt om zich meer op nieuwsberichten en persoonlijke marketing te richten. Geen wonder dat het taalgebruik in dit medium niet meer is zoals het was. De ‘gewone’ twitteraar is overgestapt naar andere media en het aantal berichten van bedrijven en instanties is gestegen. Door deze verandering is het taalgebruik dus ook een stuk formeler geworden. Het informele Twitter zoals wij dat kennen is er dus niet meer. Het lijkt tegenwoordig helemaal niet meer zo’n goed medium te zijn om informeel taalgebruik in te onderzoeken. De afname van hun als onderwerp op Twitter wordt hiermee wel bevestigd. De vraag blijft natuurlijk of het gebruik van hun als onderwerp bij de overgestapte ‘gewone’ twitteraar ook gedaald is of dat hun dat nog steeds gebruiken.