Wederwaardigheden bij het editeren: vertrokken zonder verhuisbericht

door Viorica Van der Roest

Wanneer je een editie gaat maken van een fragmentarisch overgeleverde roman, wil je liever niet horen dat er fragmenten kwijt zijn. En als je het dan hoort, dan hoop je natuurlijk dat ze teruggevonden kunnen worden. Toen ik in kaart ging brengen waar de fragmenten van de Parthonopeus van Bloys allemaal bewaard werden, bleken de meeste gelukkig nog te liggen op de plaats waar je dat mocht verwachten. Maar twee waren er hartstikke kwijt.

Het eerste: drie stroken die in de jaren tachtig in privébezit waren in Bonn Bad Godesberg (H86B bij Kienhorst). De bibliothecaris Franz Buchholz had ze tijdens zijn werk in een bibliotheek in Keulen gevonden en, zo ging dat vroeger nog, mee naar huis genomen. Rond 1985 kreeg de filoloog Helmut Tervooren bericht van de weduwe van Buchholz: ze had wat Middelnederlandse fragmenten in huis, en vroeg zich af of hij daar eens naar wilde kijken. Tervooren toog naar Bonn Bad Godesberg, beschreef de fragmenten nauwkeurig en maakte er een editie van, die in de Rheinische Viertelsjahrsblätter 49 (p. 92-116) verscheen. Het waren drie stroken van een 15e-eeuws Ripuarisch handschrift met de Parthonopeus waarvan al één ander fragment bekend was, in het Historisch Archief te Keulen. 

Fijn natuurlijk dat dat artikel er is, maar ik wilde de fragmenten nog steeds zelf graag bestuderen en fotograferen. Naspeuring leverde de, te verwachten, kennis op dat mevrouw Buchholz, die in 1985 al op leeftijd was, eind jaren tachtig overleden was. Nakomelingen kon ik via de reguliere zoekkanalen niet vinden. Waar zouden nou die fragmenten gebleven zijn? Gelukkig hebben we het internet. Na een paar uur met allerlei zoektermen fröbelen vond ik eindelijk wat ik zocht: een vermelding in het register van een Duits boek (lang leve Google Books) van een groepje Ripuarische fragmenten dat aan het signalement voldeed. De fragmenten bleken bewaard te worden in de Staatsbibliothek in Berlijn, waar ik al eerder was geweest om een ander fragment van de Parthonopeus te bekijken. Ze waren nota bene al in 1994 aangekocht, van antiquariaat Günther in Hamburg. Afgelopen voorjaar heb ik dus nog maar een reisje naar Berlijn gemaakt (er zijn erger dingen).

Volgende keer vertel ik over het andere fragment dat kwijt was, en waarmee het minder goed afgelopen is.

Vorige aflevering

Volgende aflevering

Foto: Viorica Van der Roest