Ik heb je het leven gegeven, ik zal je ook doden

President Tsaar op Obama Beach op de voet gevolgd (24/60)

Door Marc van Oostendorp

Deze zomer publiceren nrc.next en NRC Handelsblad de roman President Tsaar op Obama Beach van A.F.Th. van der Heijden als feuilleton. De afleveringen verschijnen ’s ochtends <op de website van de krant>. In de loop van de dag blog ik een bespreking. Vandaag: aflevering 24. <nog (?) niet op blendle>

taras“De moordenaar van zijn zoon stond stil en staarde lang naar het levenloze lichaam. Zelfs nu hij dood was, was hij nog knap; zijn mannelijk gezicht, zo kort daarvoor nog gevuld met kracht en met een onweerstaanbare charme voor iedere vrouw, was nog steeds van schitterende schoonheid; zijn donkere wenkbrauwen staken als somber fluweel af tegen zijn bleke aangezicht.”

Taras Boelba is een korte roman van Gogol, en dat is daarmee het tweede boek van die schrijver dat genoemd wordt in dit boek, en alweer wordt het in verband gebracht met rock. Eerder zagen we dat het woord Posjlost, dat indirect naar Dode Zielen verwijst, op het T-shirt van het jongetje Nikki stond, nu heeft een eigenaar van een rockcafé zijn etablissment kennelijk naar dit boek genoemd, dat op internet staat <Russisch | Engelse vertaling>.

Het is een boek dat op een aantal manieren gespiegeld wordt in President Tsaar. Het geeft bijvoorbeeld scenes de strijd van de orthodoxe Oekraïeners tegen de katholieke Polen (de laatsten geholpen door Joden) en daarmee van een voorloper van het conflict dat in de zomer van 2014 zulke noodlottige gevolgen heeft gehad voor de MH17.

Maar belangrijker lijkt me dat het een boek is over een vader (Taras) en zijn twee zonen. De vader ziet op zeker moment zijn zoon die door de liefde gedreven met de Polen (‘de Poolse Lina’ avant la lettre) lijkt te heulen en neemt dan een dramatische beslissing:

“Stilstaan, niet bewegen! Ik heb je het leven gegeven, ik zal je ook doden,” zei Taras en, een stap terugtredend, zette hij zijn geweer aan zijn schouder. Andrej was zo wit als een laken; zijn lippen bewogen zacht en hij sprak een naam; maar het was niet de naam van zijn vaderland, noch van zijn moeder, of zijn broer; het was de naam van de mooie Poolse. Taras vuurde.

De vader die zijn zoon vermoordt in de Oekraïense oorlog, dat is wel een heel pregnant motief in een boek dat zo duidelijk gaat over vaders en zonen, over een zoon die zijn dode vader wil wreken, over een vader die zijn dode zoon in een boek tot leven probeert te brengen.

De A-index van vandaag is 9,36 (zeer hoog).
De totale A-index tot nu toe is 8,03 (stijgend)