Lang leve Melati van Java!

Vandaag is het 160 jaar geleden dat zij geboren werd: Melati van Java (1853-1927), de eerste Indische romancière van Nederland. Of er nog veel mensen zijn, die speciaal op deze dag verjaardagstaart eten, valt te betwijfelen. In ieder geval één. Dat ben ik, de biografe van deze schrijfster.

De een houdt van Hermans, de ander van Wolkers, en een derde moet daar niets van hebben. Te modern. Zo door-en-door Hollands. Melati werd vaak geprezen om haar Indische romans, die keer op keer herdrukt werden. Romans als De familie van den Resident (1874) en Fernand (1878) beleefden een triomftocht door Europa: want vertaald werden de romans ook. Ze maakte ook deel uit van het eerste cohort vrouwen dat in 1893 toetrad tot de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde. Zeker tot 1900 was Melati een BIN: een Bekende Indische Nederlandse. Geen gewoon Indisch meisje.
En waar is zij nu? Ik hoor het u vragen.
Daarmee belanden we in vragen over de canon. Is die ooit af? Neen. Er zijn de afgelopen jaren prachtige boeken verschenen die benadrukken dat het contemporaine perspectief veel interessanter is dan het moderne. Wat men toen las en interessant vond, dat geeft diepte aan de literatuurgeschiedenis. Wilt u overtuigd worden, lees dan NederlandseliteratuurinhetfindesièclevanJacquelineBel. (1993)
De roem die Melati van Java eens bezat, is ten onder gegaan aan generaties mensen (ik zeg niet: mannen) die aan de canoniseringsziekte leden. Toen was ze als schrijfster van idealistisch proza snel uit de gratie. Hop, daar ging ze, het vergeetboek van de vaderlandse literatuurgeschiedenis in, waar opmerkelijk veel andere vrouwennamen in genoteerd staan.
Vanwege haar verjaardag heb ik 2013 uitgeroepen tot het Melati van Java Jaar. Ifnotnow,when?Tijd voor eerherstel. In het nu al roemruchte boek van Els Kloek 1001vrouwenovervrouwenuitdeNederlandsegeschiedenisstaat Melati straks temidden van andere vrouwen. Eind dit jaar hoop ik op een biografie te promoveren. Dus, vandaag zit ik aan de taart. “Om alles”, zoals Fien de la Mar zei. Bezoekt u de Melati van Java Portal even? Hartelijk dank.