Het internet is te groot voor taal

Taal is niet bedoeld om op websites te gebruiken, om tv-programma’s in te maken, tijdschriftartikelen in te schrijven, of sonnetten, of tweets.

Taal is evolutionair gezien om te beginnen al niet bedoeld om te gebruiken ten overstaan van mensen die je niet kent. Taal werd natuurlijk altijd gebruikt in een kleine groep van zo’n honderd mensen – mensen die je goed kende.

Dat verklaart waarom menselijke zinnen altijd veel meer betekenen dan hun logische betekenis. En waarom het zo moeilijk is om die ‘andere’ betekenissen over te dragen aan mensen die je niet kent. Je zegt ‘Jopie is erin geslaagd zijn tentamen te halen’ en je bedoelt dat Jopie een sukkel is – iets wat volkomen onduidelijk is voor wie Jopie of jou of het tentamen niet kent.
 Iedereen die weleens iets op het internet geschreven heeft, al is het maar een commentaar, weet ook hoe moeilijk het is om echt in het openbaar taal te gebruiken: hoe moeilijk het is om ironie over te brengen bijvoorbeeld.

Dat zou weleens de verklaring kunnen zijn waarom er zoveel zo verschillende talen en dialecten zijn en vooral waarom het na onze puberteit bijna onmogelijk wordt om een nieuwe taal te leren. Wij mensen kunnen aan iemands uitspraak feilloos horen of de ander wel of niet bij onze groep hoort. Wanneer iemand de boel kan belazeren door snel even net zo te gaan praten als jij en ik, zou die functie van taal ernstig bedreigd worden.

Ironie is bij uitstek een stijlmiddel dat verreist dat je elkaar goed begrijpt. Dat geldt al voor de tamelijk primitieve vorm die schoolboeken vaak als voorbeeld gebruiken, waarin je het omgekeerde zegt van wat je bedoelt. Het regent pijpenstelen en je zegt ‘Lekker weer!’ Dat werkt alleen als de ander weet dat jij regen niet lekker vindt, dat je niet zomaar iets roept maar wel degelijk een bedoeling hebt met je evaluatie van dat weer en dat je dus het omgekeerde bedoelt.

Wanneer je ‘lekker weer’ roept op internet, zullen er mensen zijn die denken dat jij regen inderdaad heerlijk vindt en je daarom bekritiseren of bijvallen. En er zullen andere mensen zijn die denken dat je zomaar wat roept zonder naar buiten te kijken. Of zich eraan storen dat jij als Randstedeling er geen rekening mee houdt dat het in de Achterhoek helemaal niet regent.