De onmogelijkheid van Wikipedia

In de New Yorker van deze week staat een open brief van de schrijver Philip Roth. In het Wikipedia-artikel over zijn roman The Human Stain stond volgens hem een fout: er werd beweerd dat de hoofdpersoon op beroemde schrijver X was gebaseerd, terwijl volgens Roth eigenlijk de hoogleraar Y model had gestaan.

De kwestie van X en Y vind ik niet zo vreselijk belangwekkend – mij interesseert het feit dat Roth de fout in de Wikipedia alleen kon herstellen door een artikel in de New Yorker te schrijven. Had hij het niet eenvoudigweg uit het oorspronkelijke stuk kunnen halen of laten halen? Iedereen kan immers bij Wikipedia? Het antwoord is nee.

Wat is kennis? Wie bezit er kennis? Wie bepaalt er wat waar is? Onder andere door het internet worden die vragen nu anders beantwoord dan enkele decennia geleden. Het idee dat kennis geïnstitutionaliseerd is en vooral dat er autoriteiten zijn die bepaalde kennis hebben en anderen niet, is aan erosie onderhevig. Iedereen kan immers bij Wikipedia – samen bepalen we wat waar is.

Op Wikipedia wordt er nu al een aantal jaar met die nieuwe definitie van waarheid geëxperimenteerd. Wat blijkt: helemaal zonder autoriteit gaat het niet. Over sommige onderwerpen bestaat nu eenmaal zoveel onenigheid dat het niet lukt, of zelfs onzinnig is, om aan alle gezichtspunten aandacht te besteden. En dus hanteert men, in ieder geval in de Engelstalige Wikipedia, inmiddels een eigenlijk nogal eigenaardige definitie van autoriteit: die van de officiële publicatie. Een bewering in een Wikipedia-artikel moet gestaafd worden met een verwijzing naar een publicatie.

In de affaire Roth heeft dit er nu toe geleid dat zelfs de schrijver niet mag beweren dat hij iets beter weet over zijn boek dan een ander. Hij moet verwijzen naar een externe publicatie – wat hij nu dus kan doen. Niet dat Philip Roth het zegt, telt, maar dat het in de New Yorker heeft gestaan.

Het lijkt me een crisis in het waarheidsbegrip van Wikipedia. Interessant genoeg gaat The Human Stain ook onder andere over de moderne verschuiving van de autoriteit van de hoogleraar, over de onmogelijkheid om kennis te hebben en om deze te delen. De onmogelijkheid om samen te bepalen wat de waarheid is. De onmogelijkheid van Wikipedia.