Alsnog

Om de Nederlandse taal te kunnen bijhouden in haar voortdurende onstuimige ontwikkeling, moet een geleerde heden ten dage Facebook lezen. Wat mij in ieder geval nog niet was opgevallen: dat jongeren alsnog op een andere manier gebruiken. Mijn Utrechtse collega Jacomine Nortier kwam er echter mee in haar laatste statusupdate:

Het valt mij bij het lezen van scripties en […] het praten met studenten op dat het woord ‘alsnog’ onder die groep steeds vaker wordt gebruikt. De betekenis is uitgebreid naar ‘toch’. […] In ‘alsnog’ zit iets temporeels, dacht ik, maar in de verander(en)de betekenis valt dat aspect weg.

Even zoeken op Twitter – je hebt Facebook voor de aanwijzingen en Twitter voor de gegevens – levert inderdaad meteen een hele lijst met vindplaatsen van alsnog op die mij vreemd in de oren klinken:

  • Misschien moest het wel zo zijn, alsnog doet het veel pijn (Tiener_Antwoord)
  • Dat moment dat er ergens ‘makkelijk te openen’ staat en je alsnog een schaar of hamer moet gebruiken ‪#datisgewoonzo‬ (datisgewoonzo)
  • Hele dag doe je nix en alsnog zit je kind van 9 tot 6 op creche. #lakse’moeders (Joyceline91)

Voor ouderen als ik heeft de betekenis van alsnog inderdaad iets met de tijd te maken: eerst wees alles erop dat X niet zou kunnen, maar toen veranderde er iets en toen kon X alsnog (‘toch nog’ vertaalt Van Dale Hedendaags Nederlands). Maar in deze tweets ligt die betekenis niet voor de hand, en lijkt ze te zijn uitgebreid van ‘toch nog’ naar ‘toch’ (althans naar één van de zes betekenissen die Barbara Snel in haar masterscriptie voor dat woord onderscheidde: die van tegenstelling).

Een bijzonder geval is de volgende tweet, die veel Twittergebruikers elkaar de afgelopen dagen toevallig hebben doorgestuurd omdat hij hen kennelijk raakte:

Nee, ik weet wel dat je die woorden die je zegt, niet meent. Maar toch komen ze alsnog wel heel hard aan. Ook al zijn ze niet gemeend.. (xmooiezinnetjez)

Hier staan toch en alsnog gebroederlijk samen in een zin, vooraf gegaan door maar en gevolgd door ook al: meer tegenstelling kun je niet creëren.

Met dank aan Ton van der Wouden