Oedipus afgericht

Door Marc van Oostendorp

Attachment-1

De afgelopen zomer heb ik alle 60 afleveringen van A.F.Th. van der Heijdens feuilleton President Tsaar op Obama Beach hier becommentarieerd. Ik heb die commentaren nu samengevoegd in een e-boekje met de titel Oedipus afgericht, dat ik gratis als pdf en als epub-bestand ter beschikking stel in onze gestaag groeiende reeks van elektronische Neerlandistiek-boeken.

 

Hier is het voorwoord:

Gedurende 10 weken van de zomer van 2016 publiceerden NRC Handelsblad en nrc.next een 60-delig feuilleton van A.F.Th. van der Heijden, President Tsaar op Obama Beach, gebaseerd op een roman in wording met dezelfde titel (in ieder geval als werktitel). Het leek me een goede aanleiding om zo’n boek eens te volgen als een weblog: iedere dag zo snel mogelijk na verschijnen een stukje schrijven over mijn indrukken van het boek, terwijl het zich ontwikkelde.

Het is een vorm die bij het internet past, waar de hele tijd allerlei gebeurtenissen live worden becommentarieerd: de lopende aflevering van Zomergasten, de verwikkelingen rond Boer zoekt vrouw, de aanloop van de verkiezingen. Dus waarom zou je zoiets niet doen bij een boek?

Het was ook voor mijzelf, een taalkundige, een lezer,  een experiment.

Ik ben taalkundige en als zodanig word je, sinds er ooit in een grijs verleden een splitsing is geweest tussen taal- en letterkunde, geacht je niet bezig te houden met het kunstmatig soort taal dat romanschrijvers schrijven. Ik vind dat onzin en ik vind dat jammer: kunstmatige taal is ook taal, een roman is ook een taalhandeling. Door genoemde splitsing verdwijnt een heleboel interessante stof tot nadenken in de onderste la. Ik wil het daar wel weer uit halen, en nadenken over wat voor soort taal er eigenlijk in fictie staat en wat dat vertelt over de taal. Het vertellen van verhalen is in de taalkunde een onderschatte functie van taal, maar dat is mogelijk onterecht.

Het was ook een experiment in lezen. Normaal gesproken gaat het zo: je stapt een boek binnen en je hebt geen idee welke kant het opgaat. Je doet allerlei ideeën op – die persoon is een idioot, de schrijver gaat ons vast proberen te overtuigen van de schurkachtigheid van Poetin – die al snel niet blijken te kloppen, en die je daardoor weer vergeet. Details die je ooit opvielen maar die niet in het grote verhaal bleken te passen, vergeet je weer, want je vergeet alleen het grote verhaal. Het lijkt het echte leven wel. Maar door mezelf te dwingen na elke aflevering iets van die indrukken op te schrijven, zie je iets van de zoektocht van de lezer.

In het e-boek Oedipus afgericht heb ik de 60 stukjes achter elkaar gezet. Veel meer heb ik niet gedaan, en her en der is er zelfs op deze manier iets verloren gegaan, zoals de links naar elders op internet. Maar samen geven ze een reisverslag van een zoektocht van een taalkundige en lezer naar wat president Tsaar daar eigenlijk deed op Obama Beach.

 

Over Marc van Oostendorp

Marc van Oostendorp is onderzoeker aan het Meertens Instituut (KNAW). hoogleraar aan de Radboud Universiteit en hoofdredacteur van Neerlandistiek. Hij heeft een website, een YouTube-kanaal en een Twitter-account.
Dit bericht is geplaatst in column met de tags . Bookmark de permalink.