Tag: Willem Bilderdijk

13 december 2019, Haarlem: Bilderdijklezing Maaike Meijer ‘Triumf! ik ben voldaan, ik zal onsterfelijk zijn.’

Vrijdag 13 december 2019
Grote of St. Bavokerk op de Grote Markt in Haarlem
Inloop vanaf 16.00 uur. Aanvang 16.30 uur

Maaike Meijer
foto: Gemma Rameckers

Willem Bilderdijk woonde de laatste vier jaar van zijn leven in Haarlem. In navolging van Leiden (de Huizinga-lezing) organiseert Stichting Bilderdijk Haarlem sinds 2006 tweejaarlijks de Bilderdijk-lezing. Eerdere lezingen werden gehouden door Piet Gerbrandy, Marita Mathijsen, Peter van Zonneveld, Eric M. Moormann, Rick Honings en Joost Swarte.

Lees verder >>

Verheugende berichten uit Bilderdijkistan

Bij het nieuwe nummer van Het Bilderdijk-Museum

Door Peter Altena

Onlangs viel het nieuwe nummer van Het Bilderdijk-Museum op de deurmat. Het museum mag dan vergeestelijkt zijn – als spook waart Bilderdijk nog rond in Buitenveldert: zie Arie Storms vermakelijke thriller Maans stilte; de liftmoord aan De Boelelaan kreeg kort erop een vervolg met de aanslag op de VU-neerlandistiek –, het blad is vitaler dan ooit. 36 bladzijden geleerd divertissement.

Lees verder >>

Wie niet meer weet dan uit ’n kroniekschryver te leren valt, deed beter te zwygen.

De Multatulileescursus (48)

Door Marc van Oostendorp

Willem Bilderdijk op zijn ziekbed

– Wat heerlijk dat Multatuli hier weer aan zijn Woutertje Pieterse begint! Dat is werkelijk mijn favoriete boek van hem.

– Je blijkt niet de enige te zijn. Aan het eind van deze vijfde bundel Ideën zegt hij dat heel veel lezers hem verzochten om met Wouter door te gaan.

– Ja, en om de soms tientallen pagina’s lange uitwijdingen af en toe wat in te korten.

– Of weg te laten. Ik vind dat ook vreselijk lastig lezen, dat zo’n verhaal voortdurend onderbroken wordt door bijvoorbeeld een omvangrijke kritiek op Floris V van Bilderdijk.

– Gelukkig voor jullie zijn er ook uitgaven van alléén het Wouter-verhaal.

– Maar menen jullie dat nu? Ik vind juist dat in dit deel heel duidelijk wordt hoe het verhaal een uitwerking is van de ideeën, maar omgekeerd de ideeën ook een uitwerking zijn van het verhaal.

Lees verder >>

“Nu eens op zijn kist / Gepist”

Bilderdijk en de officiële spelling

Door Marc van Oostendorp

Over de standaardspelling zijn er, geloof ik, in onze tijd nog maar twee opvattingen. Je bent er een al dan niet enthousiaste aanhanger van; je denkt bijvoorbeeld dat hij nu eenmaal nodig is om ‘verwarring’ te voorkomen. Of je trekt je er weinig van aan.

Wat bijna niet meer bestaat: dat je tegen die eenheidsspelling bent. Nu is dat toevallig mijn eigen standpunt (ik leg dat bijvoorbeeld hier uit), en het is een bron van schrijnende eenzaamheid. Ik geloof niet dat ik ooit iemand ben tegengekomen die het met me eens was. Op een bepaald moment meende ik enige tekenen van begrip te zien bij Hans Bennis, maar toen werd die ineens de baas van de Taalunie.

Het is wel anders geweest. Toen aan het begin van de negentiende eeuw het eerste ontwerp van eenheidsspelling werd voorgesteld, door de hoogleraar Matthijs Siegenbeek, keerden enkele belangrijke schrijvers zich tegen het hele idee dat er een eenheidsspelling moest komen.  Lees verder >>

Taalspeeltje: het lipogram

Door Marita Mathijsen

Een lipogram is een tekst waarin één bepaalde letter niet gebruikt wordt, of juist alleen maar één klinker toegepast is, of een tekst waarin elk woord begint met dezelfde letter. Zomaar een taalspelletje dus voor fanatiekelingen. Hugo Brandt Corstius was er dol op, Gerrit Komrij beoefende het (‘U-tumult’), je zou je kunnen voorstellen dat Drs. P er lol in gehad zou kunnen hebben maar ik geloof niet dat er een hedendaags dichter is die er zich mee bezighoudt. De meest fanatieke beoefenaar was wellicht de Engelse schrijver Ernest Vincent Wright, die de roman Gadsby in 1939 schreef zonder e en daarvoor deze letter uit zijn typemachine brak. De meest bekende is Georges Perec die in 1969 een boek zonder e schreef (La disparition), een crimi over de verdwijning van de e, en in 1972 een boek met alléen maar de klinker e: Les revenentes.

Het genre is al eeuwenoud, de Grieken beoefenden het al in de zesde eeuw voor Christus (kijk voor de gegevens even op de Engelse Wikipedia). Casanova schijnt voor een geliefde actrice een toneelstuk zo herschreven te hebben dat er geen r, die ze lelijk uitsprak, in voorkwam. Dat is pas liefde! Lees verder >>

22 februari 2019, Leiden: symposium Vereniging ‘Het Bilderdijk-Museum’

Spelen, leven, sterven. Bilderdijk en het gezinsleven

PROGRAMMA

14.00:  Opening door Gert-Jan Johannes

14.05: Eveline Koolhaas-Grosfeld: Jacob de Vos Wzn en Willem Bilderdijk. Twee vroege ‘striptekenaars’ over hun kinderen’

14.30: Gert-Jan Johannes: ‘En hier vliegt hy, om de klucht…’ Bilderdijk als pionier van de luchtreis per vlieger Lees verder >>

Bilderdijk hoort inderdaad in Leiden thuis

Door Peter van Zonneveld

Bilderdijk als privaat-docent in Leiden omstreeks 1825, door onbekende kunstenaar.

Op 25 april 2018 kwamen de leden van de Vereniging Het Bilderdijk-Museum in de Vrije Universiteit bijeen om te stemmen over het voorstel om de collectie naar Leiden over te brengen. De Werkgroep Bijzondere Collecties van de VU heeft nog een te respecteren poging gedaan, de verzameling voor deze instelling te behouden, maar kon geen concrete toezeggingen doen. Het voorstel om de verzameling naar het Literatuurmuseum in Den Haag over te brengen, vond onvoldoende steun. Daarom heeft de vergadering met een overgrote meerderheid (ik meen van 54 voor en 5 tegen) besloten, het bestuur te machtigen om de onderhandelingen met de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde voort te zetten. Er moet dus nog van alles geregeld worden, maar het ziet er naar uit, dat Bilderdijk in Leiden een nieuwe toekomst tegemoet gaat. En gezien de mogelijkheden die de Maatschappij daartoe biedt, is dat hartverwarmend!

Bilderdijk hoort in Leiden thuis

Door Peter van Zonneveld

Beeldje van Bilderdijk in het Leidse Academiegebouw,  vervaardigd door Jan van Borssum Buisman.

Met grote belangstelling volg ik de discussie die ontstaan is over het toekomst van de collectie van het Bilderdijk-Museum. Het bestuur van de gelijknamige vereniging stelt voor de verzameling onder te brengen bij de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde in Leiden. Marita Mathijsen meent dat die collectie beter naar het Literatuurmuseum kan verhuizen. Gezien het aanbod dat deze instelling intussen aan de vereniging heeft gedaan, ben ik daar niet van overtuigd. De Maatschappij is een zelfstandige organisatie, opgericht in 1766, en haar collectie is sinds 1876 tot ieders tevredenheid als afzonderlijk en autonoom geheel ondergebracht in de Leidse universiteitsbibliotheek. Bilderdijk was een prominent lid van de Maatschappij. Hij studeerde in Leiden, woonde vele jaren in Leiden, was privaat-docent in Leiden, en oefende vanuit Leiden de meeste invloed uit. Wat ik tot dusver in de discussie heb gemist, is de context waarin Bilderdijk een plaats zal krijgen. De Maatschappij beschikt niet alleen zelf reeds over een uitgebreide Bilderdijkcollectie, zij bezit ook omvangrijke collecties Beets, HaverSchmidt, Kneppelhout, Van der Palm, A.L.G. Bosboom-Toussaint en die van meerdere andere negentiende-eeuwse literatoren. Dat geldt in die mate zeker niet voor het Literatuurmuseum, dat immers meer op het recente verleden en op kinderboeken gericht is. Daarom ben ik van mening, dat het bestuur van de vereniging Het Bilderdijk-Museum er, nu de Vrije Universiteit zichzelf buitenspel heeft gezet, verstandig aan doet om op het genereuze aanbod van de Maatschappij in te gaan.

 

Breng Bilderdijk naar het Literatuurmuseum

Door Marita Mathijsen

Het bericht van Peter Altena over de omgang van de VU met de Bilderdijkcollectie spreekt voor zichzelf. Het is om bij de pakken neer te gaan zitten als men beseft hoe er met het literaire erfgoed omgesprongen wordt. Ik maakte zelf kort geleden nog mee dat er bij het IISG (Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis) niemand wist van de Collectie Bilderdijk, die daar is weggezet omdat de Koninklijke Nederlandse Akademie er geen raad mee wist.

Nu is er het voorstel van het bestuur van de Vereniging ‘Het Bilderdijk-Museum’ om verder te werken met de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde. Weggaan bij de VU is zonder meer de aangewezen weg. Crowdfunding zou nodig zijn om het overplaatsen naar Leiden mogelijk te maken, en alleen de papieren zouden bij de Maatschappij terechtkomen, voor schilderijen en objecten moet een andere oplossing gezocht worden. Lees verder >>

Hoe Willem Bilderdijk verdwijnt van De Boelelaan

Door Peter Altena 

Zelden zo’n bijzondere uitnodiging voor ‘een bijzondere Algemene Ledenvergadering van de Vereniging ‘Het Bilderdijk-Museum’ ontvangen. De uitnodiging viel een paar dagen geleden op de mat en ik heb de tekst zeven keer gelezen, geamuseerd en verbijsterd. Die vergadering vindt woensdag 25 april a.s. plaats in het Hoofdgebouw van de VU, zaal 6A32, 20.00-21.00 uur. Ik ben helaas verhinderd, maar zou graag meestemmen en zoek daarom een lid dat ik kan machtigen.

Waar gaat de vergadering over en wat staat er in de uitnodiging? In de vergadering vraagt het bestuur toestemming aan de leden om de verhuizing van Het Bilderdijk-Museum en de door het museum beheerde collectie over te dragen aan de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden.

In een helder, hier en daar messcherpend terughoudend, stuk van ruim vijf kantjes schetst het bestuur van de Vereniging de achtergronden en de overwegingen die hebben geleid tot de voorgenomen scheiding, het voorgenomen vertrek van ‘Het Bilderdijk-Museum’.

Graag veroorloof ik me als lid van de Vereniging wat minder terughoudendheid. Lees verder >>

23 maart 2018: Jaarvergadering ‘Het Bilderdijk-Museum’, Amsterdam

Invitatie voor de ledenvergadering met lezingen, georganiseerd in samenwerking met de Stichting Het Réveil-Archief, over:

Het einde der tijden of een nieuw begin?

Christelijke reacties op de grote omwentelingen in Europa, van de Franse Revolutie tot de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog

Vrijdag 23 maart 2018

Locatie: Hoofdgebouw Vrije Universiteit, zaal 4A33, De Boelelaan 1105, Amsterdam

PROGRAMMA

13.00: ontvangst leden Vereniging Het Bilderdijk-Museum
13.30: ledenvergadering Vereniging Het Bilderdijk-Museum
14.30: lezing Peter Raedts: Ultramontanisme en Romantiek
15.00: lezing Rie Hilje-Kielman: ‘Welk een toekomst grijnst my aan’. Bilderdijk, het Réveil en de Franse Revolutie.
15.30: lezing Jeroen Koch: Geloven na Armageddon. Christelijke reacties op de Franse Revolutie en Napoleon, de Eerste en de Tweede Wereldoorlog.
16.00: afsluiting en borrel

Bezoek ook onze Facebook-pagina

Bilderdijklezing 2017 in Haarlem

Door Peter van Zonneveld

Op 18 december was het 186 jaar geleden dat in Haarlem de dichter Willem Bilderdijk overleed. Dat werd op 15 december herdacht in de Grote Kerk aldaar, met een openingswoord van burgemeester Jos Wienen, een lezing van tekenaar Joost Swarte, een gedicht van Hester Knibbe en een kranslegging. Het was ijskoud in de met vijfhonderd toehoorders gevulde kerk. Joost Swarte belichtte een paar aspecten van Bilderdijks tekenkunst, en gaf een exposé over De klare lijn in zijn eigen werk.

Hierop volgde de presentatie van het boekje ‘Het geheim van de klare lijn’, een uitgave van De Zingende Zaag, als hommage aan Joost Swarte. Daarin is ook de tekst van zijn lezing opgenomen, met veel plaatjes. Hester Knibbe droeg haar lofdicht voor: ‘Wandeling met Willem Bilderdijk. IJsland 2017.’ Vervolgens begaven we ons onder leiding van ceremoniemester Ruud Douma in een lange stoet naar Bilderdijks graf voor het leggen van kransen.

Na deze plechtigheden was er een geanimeerde borrel in het Noord Hollands Archief. Een kleiner gezelschap vertrok om zeven uur naar de voormalige drukkerij van Joh. Enschede, waar nu restaurant Stempels gevestigd is. Daar werd een voortreffelijk diner geserveerd, gelardeerd met een paar toespraken en het optreden van Ruud Douma, alias Dolly Bellefleur. Er was in een kleine oplage een speciale menukaart gedrukt, voorzien van een vers van Bilderdijk. Lees verder >>

15 december 2017: Bilderdijk-lezing door Joost Swarte, Haarlem

(Bericht Stichting Bilderdijk Haarlem)

Willem Bilderdijk (1756-1831) woonde de laatste vier jaar van zijn leven in Haarlem. In navolging van Leiden (de Huizinga-lezing) organiseert Stichting Bilderdijk Haarlem sinds 2006 tweejaarlijks de Bilderdijk-lezing. Eerdere lezingen werden gehouden door Piet Gerbrandy, Marita Mathijsen, Peter van Zonneveld, Eric M. Moormann en Rick Honings.

Striptekenaar, illustrator, grafisch vormgever en architect Joost Swarte verzorgt de zesde Bilderdijk-lezing. Bilderdijk was net als Swarte tekenaar en architect. Van zijn hand zijn o.a. vignetten, boerenbedriegers, rebusbrieven en architectuurschetsen bewaard gebleven. Uniek is het kolderieke maar ook educatieve prentenboek ‘Hanenpoot’ dat Bilderdijk maakte voor zijn zoontje Julius Willem. Bilderdijk zet net als Swarte graag de wereld op zijn kop. Ziet Swarte in Bilderdijk wellicht de voorloper van de Nederlandse strip? En welke tekenaars hebben beiden geïnspireerd? Lees verder >>

Bilderdijk en Multatuli uitlachen

Door Marc van Oostendorp

Wat was ik gisteren blij dat ik Bilderdijk niet was, of Multatuli. Beide schrijvers hebben een vereniging van bewonderaars en die kwamen bij elkaar in de Roode Bioscoop in Amsterdam. Wat moeten ze allebei gegruwd hebben toen ze uit hun christelijke of atheïstische hemel omlaag keken. Eigenlijk werden ze allebei door de leden van hun ‘eigen’ genootschap vooral uitgelachen.

De middag was georganiseerd door het Multatuli-genootschap en begon nog serieus, met een inleiding van de jonge Leidse neerlandicus Rick Honings over beide schrijvers en vooral de negatieve bespreking van die Multatuli schreef over een toneelstuk van Bilderdijk, Floris V.

Lees verder >>