Tag: vertalingen

Hans Faverey: een Franse vertaling van zijn complete werk en een nieuw bundeltje

Door Marita Mathijsen

Bij De Bezige Bij is geen bundel van Hans Faverey meer te verkrijgen, laat staan de Verzamelde gedichten, waarvan inclusief de eerste uitgave in 1993 vier drukken verschenen zijn. Wie hem nu compleet zou willen hebben, is aangewezen op de tweedehandsmarkt. Het is wel bedroevend dat het werk van een van de oorspronkelijkste dichters van Nederland niet meer gewoon in de handel is. In het buitenland beseft men het belang van Faverey beter, en hoe! Sinds enkele weken is er een Franse vertaling van zijn complete oeuvre beschikbaar, bij de Brusselse uitgever Vie Parallèles. Welke andere Nederlandse dichter heeft dat ook? Ik zou geen voorbeeld weten. Bloemlezingen met vertalingen, die zijn er genoeg, maar een vertaling van volledige werken, verschenen onder de eenvoudige titel Poésies, is uniek. De vertaling is gemaakt door een drietal: Kim Andringa, Erik Lindner en Éric Suchère. Erik Lindner tekende voor een verhelderende inleiding. Het moet een hels karwei zijn geweest om gedichten die zo op taal gericht zijn en zo de aandacht leggen op de woorden zelf, de verplaatsingen ervan en de associaties die ze oproepen, in het Frans om te zetten. Ik was benieuwd naar de vertaling van de geestige dolfijngedichten, door Faverey zelf onnavolgbaar voorgedragen bij Poetry International:

Lees verder >>

20 november 2019, Amsterdam: Dutch Masterpieces: on translating Multatuli and Slauerhoff

Wednesday November 20th, 7.30 PM award-winning translators Ina Rilke and David McKay discuss Multatuli’s Max Havelaar en J.J. Slauerhoffs Adrift in the Middle Kingdom (Het leven op aarde) at Athenaeum Bookstore, Spui 14-16. Kristen Gehrman is your moderator. Admission is free, but RSVP.

Aanmelden / sign up

Lees verder >>

Gedicht: Aleksander Poesjkin • Paardje-Bochelaartje

Deze week worden de gedichten bij Coster gekozen door Guus Middag. Van zijn hand verscheen zojuist De wereld is weer plat, ja. De poëzie van tegenwoordig, een boek met twintig stukken over twintig gedichten en liedteksten van na 2000 – bij Meander staat nu een recensie. De gedichten die hij voor Coster bespreekt, staan niet in het boek.

“Ik kies deze week vijf ‘verborgen’ gedichten: gedichten die zich op onverwachte plaatsen aandienen. Vandaag een gedicht dat zich bijna twee eeuwen lang onder de verkeerde schrijversnaam heeft schuilgehouden: Konjók-Gorboenók (1834), dat is Paardje-Bochelaartje, een Russisch sprookje van maar liefst 2300 rijmende versregels lang. Lees verder >>

Gedicht: Huub Beurskens • Zijn werelddeel Ik

Deze week worden de gedichten gekozen door Guus Middag. Van zijn hand verscheen zojuist De wereld is weer plat, ja. De poëzie van tegenwoordig, een boek met twintig stukken over twintig gedichten en liedteksten van na 2000, van dichters als Marieke Rijneveld, Ingmar Heytze, Ester Naomi Perquin, Ilja Leonard Pfeijffer en Radna Fabias, zangers en zangeressen als Daniël Lohues en Katinka Polderman en hiphoppers als De Jeugd van Tegenwoordig. De gedichten die hij hier bespreekt, staan niet in het boek.

“Ik kies deze week vijf ‘verborgen’ gedichten: gedichten die zich op onverwachte plaatsen aandienen. Vandaag een gedicht dat ik aantrof in een bundel die alleen bestaat in het verborgen circuit van uitgaven in eigen beheer. Huub Beurskens, van wie vorig jaar nog de bundel Gedurig nader (uitgeverij Koppernik) verscheen, stelde een nieuwe lijvige bundel (72 pagina’s) samen, ontwierp zelf het omslag en de typografie van het binnenwerk, en liet hem zelf drukken: Aapnek tussen de ladyshaves. Te bestellen via info@huubbeurskens.nl.

Dit gedicht ‘Zijn werelddeel Ik’ trof me, eerst door de enorme treurigheid van het tafereel, daarna door het gemak waarmee het verteld wordt en het soepele rijm, en daarna door het sterke contrast tussen die twee. En pas daarna zag ik, in de aantekeningen van de dichter achterin de bundel, dat het hier om een vertaling ging. Geen gewone vertaling, maar een tegenovergestelde vertaling, een omgekeerde vertaling, of hoe noem je dat: een vertaling waarin het origineel in zijn tegendeel verandert. Beurskens noemt het “min of meer een contravertaling”, van het gedicht ‘Mein Weltenstück’, de allereerste publicatie, uit 1952, van Thomas Bernhard. Het gedicht van Bernhard heb ik hier toegevoegd. Zoek de verschillen.” Lees verder >>

Gedicht: Herman de Coninck • Herfst is de tijd van vermoeden, niet van weten

Herman De Coninck maakte een groot aantal (vrije) vertalingen van gedichten van Edna St. Vincent Millay (1892-1950). ‘Herfst is de tijd van vermoeden’ is er daar een van.

Herfst is de tijd van vermoeden, niet van weten.
Van tasten, niet van grijpen. Van eerst met mijn duim
het waas wegvagen van een purperen pruim
en van voelen en van dàn pas eten.

Herfst is rustig doende, niet als zomer doende was,
met dat druk ondernemen, proclameren en oprichten
en met uitbreiden en met weer iets anders stichten.
Herfst vertraagt een ogenblik de pas. Lees verder >>

Gedicht: Janus Secundus • De dertiende kus

Janus Secundus schreef in het Latijn en is vertaald door (i.i.g.) Jan van Hout (begin 17e eeuw), J.H. Scheltema (begin 20e eeuw) en (een eeuw later) J.P. Guépin.

De dertiende kus

Kwijnend na zoete strijd lag ik ontzield, mijn leven,
mijn vingers om je hals en in je haar geweven,
mijn geest was uitgeblust op mijn verdorde mond,
geen nieuwe bries maakte mijn hart opnieuw gezond.
De Styx alree, het rijk nimmer door zon beschenen
en Charon’s vale bark was voor mijn oog verschenen:
tot jij met zoete zucht uit ’t binnenst van je borst
een kus geblazen hebt als regen voor mijn dorst;
die kus, door mij uit de vallei des doods te trekken
beval de grijsaard met een lege boot vertrekken.
Maar neen, de veerman roeit niet terug met lege kiel:
reeds vaart naar ’t schimmenrijk mijn jammerlijke ziel.
Een deel, mijn leven, van jouw leven huist in ’t mijne,
dat mijn vervallen lijf belette weg te kwijnen,
maar ’t wil vol ongeduld weer naar zijn meesteres
en zoekt eenzaam zijn weg terug in duisternis.
Tenzij het wordt gesterkt door jouw beminde lippen
zal ’t onherroepelijk mijn moede lijf ontglippen. Lees verder >>

Onno Kosters, Duisternis

Uit mijn hoofd (2)

Door Marc van Oostendorp

(Bekijk deze video op YouTube)

Een paar maanden geleden verscheen de nieuwe bundel van de anglist en dichter Onno Kosters, Waarvan akte. Ik leerde het eerste gedicht uit de eerste afdeling uit mijn hoofd: Duisternis.

Die eerste afdeling bestaat uit allerlei gedichten vol doem en verderf. Het laatste gedicht in die afdeling heet ook Duisternis. Dat is een vertaling van een bekend gedicht (‘Darkness’) dat Byron schreef in het ‘jaar zonder zomer’, toen na een vulkaanuitbarsting op Soembawa grote delen op aarde, ook in Europa, een microklimaatverandering ondergingen die een apocalyptisch gevoel weergaven.

Lees verder >>

Gedicht: De bedelaar / Le mendiant • Willem Elsschot

Onlangs verschenen: de tweetalige bundel Het huwelijk / Le mariage – met 17 gedichten van Willem Elsschot die door meestervertaler Paul Claes in het Frans werden vertaald.

De bedelaar

Ik word van lijf en leden veel te zwaar
om nog bij ’t volk erbarmen op te wekken.
Toch kan ‘k mijzelf niet tot een brandhout rekken,
noch kan dat iemand anders, is ’t niet waar?

Een apotheker geeft mij altijd pillen,
in plaats van geld: ’t zijn pillen voor het vet
dat zich meedoogenloos heeft vastgezet
in dikke lagen, op mijn buik en billen.

Geen medicijnen brengen echter baat
noch zweeten, vasten, biechten en novenen;
zij doen mijn vet niet smelten, maar versteenen.
Kom hier en voel, Mijnheer, en geef mij raad.

Als ’t God belieft, dan wordt het dertig jaren,
aanstaande Paschen, dat ik voor mijn brood
de hand reik en mijn schamel hoofd ontbloot.
Maar wie kan Zijn beschikkingen verklaren?

Rotterdam, 1909

Lees verder >>

Briljante vertaling van Mens

Door Marc van Oostendorp

Lang leve Erik Bindervoet en Robbert-Jan Henkes! Geef hun alle taalprijzen die er onder de hemel zijn, want zij maken van vertalingen wat het moet zijn: een feest. Ze vertaalden al de onwaarschijnlijkste werken, zoals Finnegan’s Wake en de liedteksten van Bob Dylan, en ze verrijkten er het Nederlands mee.

En nu namen ze ook nog van George Saunders het charmante boekje Vos 8 onder handen. Uitgeverij De Geus was zo aardig het me toe te sturen, met een handgeschreven kaartje bij, waarboven “Beste Marc” en als ondertekening “Uitgeverij De Geus” (waaruit ik afleid dat ik kennelijk ooit met “Uitgeverij De Geus” geknikkerd heb).

Misschien heeft Uitgeverij De Geus deze aardige geste gedaan omdat ik bekend sta als een spellinganarchist. Vos 8 wordt verteld door een vos die zich de taal van de mensen, “Mens “, heeft eigengemaakt. Dat lezen kost natuurlijk wat extra moeite, je bent het niet gewend, maar juist dat kleine beetje moeite trekt je het verhaal in: Lees verder >>

Sheffield University students translate Johan Fretz’ novel ‘Onder de Paramariboom’

How does history, our presentation and perception of the past, influence our views today? And what if the representation of our past excludes members of our communities in the present? Sheffield students of Dutch have been examining these difficult and relevant questions as part of the Dutch Project Module 2018. They worked with Johan Fretz, a Dutch author, stand up comedian and musician, to translate the first two chapters of Fretz’ second novel Onder de paramariboom.

(Bekijk deze video op YouTube)

6 december 2018, Amsterdam: Literaire ontmoeting: Gerbrand Bakker en Daniel Hugo

Gerbrand Bakker. Foto Ella Tilgenkamp

Donderdag 6 december vindt in het Zuid-Afrikahuis in Amsterdam een ontmoeting plaats tussen de Nederlandse schrijver Gerbrand Bakker en zijn Zuid-Afrikaanse vertaler, Daniel Hugo.

Gerbrand Bakker had net besloten hovenier te worden toen hij in 2006 werd overrompeld door het succes van Boven is het stil, zijn eerste roman voor volwassenen. In het Nederlandse taalgebied werd dit boek bekroond met de Gouden Ezelsoor 2006, de Debutantenprijs 2006 en de Boekdelenprijs 2008, en genomineerd voor de Anton Wachterprijs 2006, de AKO-prijs 2006 en de Librisprijs 2007. Daarnaast is het boek in zo’n 25 talen vertaald. Niet alleen in alle grote talen van Europa, maar bijvoorbeeld ook in twee soorten Chinees, het Koreaans, het Arabisch, het Catalaans, het Georgisch, het Kroatisch en het Macedonisch. In Frankrijk werd Là-haut, tout est calme drie keer bekroond, en in 2010 won de Engelse vertaling de International IMPAC Dublin Literary Award, de grootste literaire prijs na de Nobelprijs. In totaal zijn er wereldwijd zo’n driehonderdduizend exemplaren van Boven is het stil verkocht. Lees verder >>

Pas verschenen: Jaap Grave & Irina Michajlova (red.), Transfer of Dutch, Flemish and Scandinavian Literatures to Eastern Europe (1945-1990). Moscow 2018, 144 p.

Ter gelegenheid van het 20-jarige jubileum van het Nederlands Instituut in Sint-Petersburg is de bundel Transfer of Dutch, Flemish and Scandinavian Literatures to Eastern Europe (1945-1990) verschenen met bijdragen van vertaal- en literatuurwetenschappers uit Tsjechië, Duitsland, Nederland, Roemenië, Rusland en Servië. Centraal staan de selectie en het transport van Nederlandstalige en Scandinavische literatuur naar Oost-Europese communistische staten tussen 1945 en 1990. Onderzoekers richten zich op de vraag of de DDR in een bepaalde periode als transitohaven fungeerde en de Duitse vertaling als tussenvertaling, op de censuur en in welke mate de selectie op ideologische gronden plaatsvond. In de bijdragen komt het werk van vertalers (onder anderen Eva Schumann en Olga Krijtová), academici en auteurs (zoals Anne Frank, Theun de Vries, Multatuli, Halldór Kiljan Laxness, Martin Andersen Nexø, August Strindberg, Inger Hagerup en Henrik Ibsen) uitgebreid ter sprake.

De bijdragen zijn afkomstig van Alexandra Livanova, Boris Zahrov, Elena Krasnova, Georghe Nicolaescu, Irina Michajlova, Jaap Grave, Jelica Novaković, Maxim Kopylov, Polina Lisovskaya, Ton Naaijkens en Wilken Engelbrecht.

Het boek kan tegen de vergoeding van verzendkosten worden besteld bij het Nederlands Instituut in Sint-Petersburg. Neem daarvoor contact op met het Nederlands Instituut in Sint-Petersburg: maria@nisp.ru.

Gedicht: Nora Gomringer – De H. Apollonia indachtig / Vandaag was ik bij de tandarts

• De Duitse Nora Gomringer is een van de dichters op Poetry 2018.

De H. Apollonia indachtig / Vandaag was ik bij de tandarts

Wagenwijd open lag ik daar,
een grote wond mijn mond.
Blijk van feest en overvloed.
Mijn oogleden stijf van borende pijn,
mijn handen knepen elkaar als gekken,
zochten houvast
tegen beter weten in.
Vaardig, zwijgzaam, maakte de reus
van amalgaam in zijn tempel
– nog net op de sabbat –
een nietige knop en begroef hem in een gat.
Sinds wanneer heb ik dit gat, o Heer? Wat betekent het
om een gat met je mee te dragen? Een nietsplaats, een paradijs
verinnerlijkt. Bijna riep ik uit: dit gat, lijkt mij,
dat ben ik. Neem het toch niet weg uit deze wereld!
Lees verder >>

Gedicht: Christian Bök – Arken en dierentuinen

• De Canadees Christian Bök is een van de dichters op Poetry 2018.

Arken en dierentuinen herbergen nu wat nog rest van onze refreinen. Welke poëzie kunnen we ons voorstellen als poëzie zelf uitgestorven is? Moeten we haar zoeken in het roet van onze verbrande boeken? Moeten we haar ontcijferen uit de vertrapte koolzaadweiden bij Barbury Castle? Moeten we haar achterhalen door pi te berekenen tot een googel van binaire cijfers? Moeten we haar requiem destilleren uit de jambische pulsen van de Cepheïden? We hebben het gezwabber en gejank van haar tonen gehoord toen ze opkwamen uit de omgeving van Tau Sagittarii. We hebben onze radio’s afgesteld op de toegewezen frequentie in megahertz, maar nooit weer klinken de roepletters; in hun plaats horen we een duistere grom, als van een geest, gevangen in een Claudespiegel aan de rand van het heelal. We zoeken dat spook, maar het blinde glas kaatst slechts een loze blik naar ons terug, vervaardigd uit de duurzaamste isotoop van het niets. Ze negeert ons, als een sfinx uit zwart kwarts.
Lees verder >>