Tag: Verkavelingsvlaams

Online lezen in tijdschrift De Vooys: De Vlaamse taalstrijd

Vlamingen ruziën graag over taal. In november 2014 was het weer zover, toen de krant ‘De Standaard’ in een ‘taaltest’ peilde naar het gebruik van zogenaamde belgicismen: in Nederland ongebruikelijke woorden en uitdrukkingen die ook in Nederlandstalig België lang werden afgekeurd, maar in de praktijk wel heel vaak voorkomen. Woorden en uitdrukkingen zoals vuilbak (‘prullenbak’) en de vergadering gaat door (‘vindt plaats’) vonden taalminnaars allerhande maar niets. Enkele maanden later werd de discussie nog eens dunnetjes overgedaan, toen ‘De Standaard’ uitpakte met het ‘Gele boekje’: een langere lijst belgicismen, waarvan een groot aantal volgens de redactie voortaan als ‘goed’ Nederlands mochten gelden.

 In de rubriek ‘Verstand van zaken’ van het Utrechtse tijdschrift Vooys legt ditmaal taalkundige Sarah Van Hoof de Vlaamse taalstrijd onder de loep. Ze beschrijft hoe wetenschappers, journalisten en schrijvers zich al decennialang bezighouden met deze vraag: hoe Vlaams mag het Nederlands van de Vlaming nu eigenlijk zijn? Het artikel kan gratis worden gelezen op de website van het tijdschrift.

Men artikel is gedoan wè né

Door Marc van Oostendorp


Iedere zin is een pakketje. In het binnenste zit een gedachte; laten we zeggen ‘mijn artikel is af’. Die gedachte vormt zich ergens in het binnenste van je hoofd, en wil eruit – zich nestelen in andermans hoofd.

Maar dat gaat zomaar niet! Zodra zo’n zin van mij naar jou moet, moet er pakpapier omheen: het pakpapier van de sociale conventie. Er moeten ineens allerlei plichtplegingen worden voldaan. Ik moet laten weten wat ik van jou vind, en van onze onderlinge relatie, en van mijn gedachte, en wat jij precies van mijn gedachte wil vinden, en ga zo maar door.

In het Nederlands bestaat dat pakpapier vaak uit kleine woordjes, zoals nou, hé, hè en zo voort. Het is moeilijk te beschrijven wat ze precies betekenen, maar ze drukken iets uit over de relatie tussen jou en mij, en mij en de zin. Proef het verschil tussen zinnen als:

Nou, mijn artikel is af.
– Hé, mijn artikel is af.
– Mijn artikel is af, hè?
– Nou, mijn artikel is af, hè?


Lees verder >>

‘Sommige academici’ en het Standaardnederlands

Door Marc van Oostendorp


De Volkskrant, de krant die vindt dat taal iets is waarover alleen dwazen discussiëren, trakteerde de lezers dit weekeinde op een interviewtje met een zekere Stijn Verrept, initiatiefnemer van een internetpetitie die de Nederlandse en Vlaamse politiek oproept om het uit elkaar groeien van het Nederlands van Nederland en Vlaanderen een halt toe te roepen. Het moet maar eens afgelopen zijn met het feit dat Vlamingen gij zeggen en Nederlands leuk! Allemaal precies hetzelfde spreken!

Erg kritisch wordt Verrept door de dienstdoende journaliste niet bejegend. De argumentatie gaat bijvoorbeeld als volgt:
Lees verder >>

Het Vlaams groeit aan elkaar

Door Marc van Oostendorp 

Als het artikel dat Sarah van Hoof deze maand publiceert in het tijdschrift Nederlandse Taalkunde representatief is voor haar proefschrift, belooft dat een spannend, om niet te zeggen: verontrustend boek te worden.

(Het artikel heet Feit en fictie en haar proefschrift heet ook zo, dus ik neem aan dat het een een samenvatting is van het ander. Maar het is dan een beetje vreemd dat ze dit artikel samen met haar collega Bram Vandekerckhove geschreven heeft én dat het proefschrift helemaal niet in de bibliografie genoemd is.)

Affijn, dat is allemaal natuurlijk niet verbazingwekkend. Maar vreemd en verontrustend is wel wat Van Hoof en Vandekerckhove in dit artikel beschrijven: dat er in Vlaamse tv-series steeds meer tussentaal wordt gebruikt, en steeds minder dialect én steeds minder standaardtaal.

Lees verder >>

Dapper roepen maar niets lezen

Over het Verkavelingsvlaams

Het komt niet vaak voor dat een academisch boek over taal onmiddellijk tot discussie in de krant leidt, maar de Antwerpse taalkundigen Kevin Absillis, Jürgen Jaspers en Sarah Van Hoof is het gelukt met hun boek De manke usurpator. Over Verkavelingsvlaams, dat donderdag verscheen.

De Vlaamse kranten stonden er vol van. Allerlei schrijvers bemoeiden zich ermee: Geert van Istendael, Dimitri Verhulst en Stefan Hertmans. De schrijvers stelden zich stuk voor stuk op als hoeders van de cultuur tegen die verderfelijke academici. Maar geen van hen geeft er blijk van ook maar een blik in het door hen zo verfoeide boek geworpen te hebben.
Lees verder >>

Waarom spreken Vlamingen beter Nederlands?

Door Marc van Oostendorp

Hoe komt het dat ze in Vlaanderen zo goed Nederlands spreken, zelfs beter dan Nederlanders? Die vraag wordt me af en toe gesteld. Hij is moeilijk te beantwoorden omdat hij uitgaat van een premisse die op zichzelf al onbewezen is: dat Vlamingen inderdaad beter Nederlands spreken.

 
Dat is desalniettemin inmiddels een wijdverspreid geloof onder Nederlanders. Probeer het maar: zeg het tijdens een feestje op een geëigend moment in een groepje, en iedereen zal beginnen te knikken en voorbeelden te geven waaruit het zou moeten blijken (‘Ze winnen altijd het groot dictee’, ‘ze zeggen geen centrifuge maar droogzwierder’) en die allemaal een beetje dubieus zijn.
 

Boekpresentatie De manke usurpator: Over Verkavelingsvlaams

Op donderdag 30 augustus 2012 wordt in de marge van het achttiende Colloquium Neerlandicum van de Internationale Vereniging voor Neerlandistiek het boek De manke usurpator: over Verkavelingsvlaams voorgesteld. Iedereen is welkom om mee het glas te heffen om 12.30u in de hall van de Aula Rector Dhanis (Universiteit Antwerpen). Aanwezigen kunnen het boek aanschaffen tegen een eenmalige gunstprijs (25 euro i.p.v. 28 euro) en maken bovendien kans op een fotoshootmet de enige echte manke usurpator (www.demankeusurpator.wordpress.com).

Over het boek
Meer dan twintig jaar geleden waarschuwde Geert van Istendael de zuidelijke Nederlanden voor een geheimzinnige “manke usurpator” die zowel de stan­daardtaal als de dialecten naar het leven stond. Hij doopte de indringer Verka­velingsvlaams. De spotnaam dook snel op in de nieuwsmedia, veroverde de schoolboeken en ging deel uitmaken van onze officiële woordenschat toen Van Dale het begrip van een lemma voorzag. Zelfs taalkundigen adopteerden de term als een stout synoniem voor wat ze doorgaans “tussentaal” noemen. Sinds­dien is het Verkavelingsvlaams omstandig betreurd, verketterd en bestreden. Toch heeft niets zijn opmars kunnen stoppen. Vandaag groeien kinderen in de noordelijke provincies van België meer dan ooit op in een taal die geen dialect (meer) is maar ook behoorlijk afwijkt van het Standaardnederlands.
Lees verder >>