Tag: Van den vos Reynaerde

Verschenen: Tiecelijn 32, over hybride helden en Roa en Reynaertbanken

De nieuwe Tiecelijn is klaar. We nemen de kaap van 9000 pagina’s vossenstudie sinds het prille begin in de zomer van 1988. Op zondag 17 november wordt in de Bib van Sint-Niklaas (Hendrik Heymanplein 3) het twaalfde jaarboek van het Reynaertgenootschap voorgesteld. Gastspreker is Niels Schalley, verbonden aan de Phoebus Foundation. Zijn lezing handelt over ‘Kreupele bisschoppen, geuzenemblemen en lepralijders. Vossenstaartenproblematiek in de schilderkunst van de Zuidelijke Nederlanden (circa 1550-1600)’. Meteen ook de titel van zijn bijdrage in het jaarboek.

Lees verder >>

Neerlandici in creatief samenspel

Intertekstualiteit in de Van den vos Reynaerde

Door Jan de Putter

Jef Janssens laat in zijn nieuwste boek op enthousiaste wijze zien hoe Vreemd vertrouwd de Middeleeuwen voor ons zijn. Hard roept hij dat de middeleeuwse wereld niet plat was.  De cultuur van de Middeleeuwen is veel boeiender, sprankelender, diepzinniger en moderner dan wij meestal denken. Jan de Putter is het daar mee eens, maar vraagt zich wel af of we nu wel zo ver moeten gaan om Van den vos Reynaerde intertekstueel te lezen. 

Litho van B.W. Wierink met in de uitgave van Stijn Streuvels en J.W. Muller (Antiquariaat Secundus)

“Via het spel van de dichter met de voorkennis van zijn publiek bereikte de middeleeuwse literatuur een hoge graad van complexiteit en subtiliteit” (Vreemd vertrouwd, p. 64). Door bedekte toespelingen weet het publiek wat er werkelijk aan de hand is en doorziet de leugens van de dieren. Intertekstualiteit voegt een nieuwe betekenis aan de tekst toe. Het is duidelijk dat Willem in Van den vos Reynaerde verwijst naar gebeurtenissen die het publiek kende uit eerdere verhalen. Vooral wanneer de dieren op de hofdag de aanklachten tegen de vos indienen, is duidelijk dat het publiek kennis moest hebben gehad van verhalen over de vete tussen Isegrim en Reynaert. Vroeger, zo schrijft Janssens, dacht men aan mondelinge verhalen, maar nu gelooft men eerder dat Willem verwees naar verhalen uit de Franse Roman de Renart, die het publiek kende via de mysterieuze Arnout. De intertekstualiteit in de Reynaert en in middeleeuwse ridderromans overtreft de speelse verwijzingen in Shrek. In Shrek werken ze alleen op de lachspieren, in middeleeuwse romans onthullen ze een diepere betekenis (Vreemd vertrouwd, p. 69). Lees verder >>

Een weerspiegeling van een middeleeuwse bespiegeling

Door Jan de Putter

Illustratie van omslag door Charlotte Dematons

“Heeft iemand de oorspronkelijke versie gelezen?”, vroeg Matthijs van Nieuwkerk in De wereld draait door, toen in november De schelmenstreken van Reinaert de Vos verkozen werd tot boek van de maand. Tot zijn schande moest hij bekennen dat, hoewel hij Nederlands gestudeerd had en hij over Van den vos Reynaerde examen had gedaan, het verhaal helemaal weggezakt was. Voor zulke mensen, – en daar hoort blijkens de reacties het hele boekenpanel van DWDD toe – is de fantastische bewerking van Koos Meinderts, waarvoor maar liefst 20 verschillende illustratoren 19 prenten gemaakt hebben. Fantastisch niet in de laatste plaats omdat het boek door de prenten en de tekst de fantasie weet te prikkelen van groot en klein.

Reinaert is een valsspeler. Hij speelt vals bij monopoly, mens-erger-je-niet en stelt voor om een spelletje ‘levend’ ganzenbord te spelen. Reinaert weet zich toegang te verschaffen tot de slaapkamer van de wolvin door zich voor te doen als een vertegenwoordiger in naaimachines. Ik was al ver de kinderleeftijd voorbij toen ik begreep waarom het gehucht Driewegen bij Terneuzen ook wel het Naaikussen genoemd werd. De prent van de ontucht met Hersint herinnerde mij trouwens sterk aan de middeleeuwse miniatuur waarop Reynaert het credo leert aan Cuwaert de Haas. Lees verder >>