Tag: uitdrukkingen

Ik blog me helemaal kleurenblind

Door Marten van der Meulen

Waar we ons de laatste tijd bezighielden met serieuze en belangrijke factchecks en het aan de kaak stellen van wéér een staaltje alarmisme over het Engels, daar is het nu weer tijd om te schrijven over de lichtere dingen des taals. Houd je van je taal, dan vier je die, door bijvoorbeeld te kijken naar fijne Franse woorden, of tandjesmooie intensiveerders. Nu kwam ik weer een voetbalgerelateerde uitdrukking tegen om van te smullen: ik speelde de tegenstander helemaal kleurenblind. Heerlijk, géén Engels, en redelijk netjes: een versterkend woord voor jong en oud!

Lees verder >>

Het koelt af als een baksteen

Door Marc van Oostendorp

Waaraan denkt een Nederlander als hij denkt aan een baksteen? Aan iets stevigs, aan iets bruins, aan iets waarvan je grote stapels op elkaar kunt leggen, met een beetje cement ertussen, om een muurtje te bouwen?

Mis. Een Nederlander denkt aan iets dat omlaag gaat. Wat die verticale tocht ook moge maken.

Ik werd erop gewezen door een taalgevoelige twitteraar:

Het klinkt inderdaad grappig, afkoelen als een baksteen, vooral omdat in het leven buiten de taal bakstenen juist helemaal niet zo opvallend snel afkoelen, zoals een andere Twitteraar al snel opmerkte.  Lees verder >>

De bus kwam van links

Door Ad Foolen

In het praatprogramma Pauw (30 oktober, minuut 36) vertelt een man over een onverwacht telefoontje waarin hij een onaangename mededeling moest vernemen. Hij vervolgt: “Daar schrok ik van, toen kwam de bus van links”. Uit de context kunnen we opmaken dat de spreker met de uitdrukking toen kwam de bus van links wil zeggen dat hij bij het horen van het onaangename bericht niet wist wat hem overkwam en dat hij er flink van schrok. Hij versterkt dus eigenlijk zijn eerdere daar schrok ik van met een beeldende, expressieve uitdrukking die ongeveer dezelfde betekenis heeft.

Ik had de uitdrukking niet eerder gehoord. Googelen leverde één treffer op: www.one-liners.nl, met de tekst: “Dit komt als een bus van links. = Dit komt geheel onverwachts.” De datering van de vermelding op de website is 28 maart 2017. Lees verder >>

Je eigen schaduw

Door Siemon Reker

In het nieuws is weer de eigen schaduw. Niet zozeer terug van weggeweest maar hoog op het lijstje van veelgebruikt idioom in de Tweede Kamer. Wilders (PVV) gebruikte het deze week driemaal in het debat na de mislukking van de eerste poging van Edith Schippers (VVD, CDA, D66, GroenLinks) in een poging uitgenodigd te worden om aan de formatietafel aan te schuiven. Maar al tweemaal eerder was het te horen in de korte zittingstijd van de nieuwe Kamer, eenmaal door Joël Voordewind (CU) en een keer door staatssecretaris Dekker.

Van Dale geeft twee omschrijvingen (“iets beter doen dan verwacht werd” en “voorbijgaan aan eigenbelang, afzien van persoonlijke belangen en gevoeligheden”) waarbij verrassend is dat voorbijgegaan wordt aan de oorspronkelijke lezing, ‘iets doen wat onmogelijk is’. Zó werd de uitdrukking ook voor het eerst in de Tweede Kamer gebruikt, door Relus ter Beek (PvdA, 7 februari 1979): “Ik ben bereid veel te geloven, zeker als het om deze Minister gaat, maar dit kan toch niet waar zijn, want hier wordt echt het kunststuk opgevoerd van iemand die over zijn eigen schaduw is heengesprongen.” Een kunststuk, kan niet waar zijn, iets onmogelijks. Lees verder >>

‘Lucht en leegte’ komt helemaal niet uit de bijbel!

Door Marc van Oostendorp


De Nieuwe Bijbelvertaling heeft de Donald Duck gehaald. Dat onthaalt Ton den Boon in zijn nieuwe boekje Een lust voor het oog, waarin hij bijbelse uitdrukkingen verzamelt die in de omgangstaal terecht zijn gekomen: “Guus Geluk typeerde de gevoelens van zijn neef Donald Duck voor Katrien eens als ‘alleen maar lucht en leegte’.”

Die uitdrukking lucht en leegte heeft volgens Den Boon “in minder dan geen tijd” de status van staande uitdrukking bereikt. Het lijkt inderdaad indrukwekkend. In 2004 verscheen die Nieuwe Bijbelvertaling (NBV), en inmiddels is het een en al lucht en leegte wat de klok slaat. De uitdrukking is misschien nog niet zo populair als ijdelheid der ijdelheden, zoals de Statenvertaling dezelfde zinsnede uit het bijbelboek Prediker vertaalde; maar hij is wel op weg.

Toch is er wel iets meer aan de hand. Je kunt lucht en leegte al vinden in tijden vóór de NBV.
Lees verder >>