Tag: tragedie

Langstlopende theatertraditie ter wereld herleeft in Amsterdam

Van 1638 tot 1968 werd Joost van den Vondels Gijsbreght van Aemstel altijd opgevoerd rond nieuwjaarsdag in de Amsterdamse stadsschouwburg; een record waar geen WestEnd productie aan kan tippen. Van 3 t/m 5 januari 2020 keert Theater Kwast voor het derde jaar op rij terug met de Gijsbreght van Aemstel in de resten van oude Schouwburg op de Keizersgracht –tegenwoordig Hotel the Dylan-  waar het stuk op 3 januari 1638 in première ging.  Kortom, de nieuwjaarstraditie schiet wortel op de plek waar hij ontstaan is.

Lees verder >>

Vondel over de Amsterdamse gouden eeuw

Door Marc van Oostendorp

Een van de mooie dingen van lezen, van goed lezen, is dat je zelfs in de op het eerste gezicht meest afgekloven teksten, die al door honderden anderen van commentaar zijn voorzien, ineens iets nieuws kan lezen. Dat doet de Nijmeegse promovenda Lilian Nijhuis voor in haar artikel ‘Voorbij het voorbeeld van Vergilius’ in het nieuwe nummer van het tijdschrift De zeventiende eeuw.

Lees verder >>

3-6 januari 2019, Amsterdam: Gijsbreghttraditie herleeft op de Keizersgracht

Op 3 januari 1638 opende de eerste Amsterdamse Schouwburg op de Keizersgracht haar poorten, met de première van Vondels meesterwerk Gijsbreght van Aemstel. In 1772 brandde deze Schouwburg volledig af. Alleen de toegangspoort en enkele muren en interieurresten bleven bewaard. Tegenwoordig huist hier het chique Hotel The Dylan. Van 3 t/m 6 januari 2019 keert Theater Kwast voor het tweede jaar op rij terug met de Gijsbreght van Aemstel in de oude Schouwburg op de Keizersgracht, dit jaar mét Kloris en Roosje.

Authentieke Gijsbreght van Aemstel

Ruim 375 jaar al trekt deze kaskraker van Joost van den Vondel volle zalen. Tot de jaren zestig opende de Gijsbreght op nieuwjaarsdag traditioneel het jaar in de Amsterdamse stadschouwburg. Theater Kwast probeert op de ontstaansplek het gevoel van de originele Gijsbreght.  Het verhaal van de mythische heer van Amsterdam, die op kerstnacht zijn stad probeert te beschermen tegen Kennemers en Waterlanders spreekt al eeuwen tot de verbeelding. Lees verder >>

Powervrouwen & politieke vluchtelingen in tragedie van Bredero

Op 14 september 2018 gaat op de beeldschone jongensbinnenplaats van het Amsterdam Museum Bredero’s tragikomedie Lucelle in première. Deze nieuwe productie van Theater Kwast is een onverwacht actuele tragedie met bizarre komische wendingen, zoals die alleen uit de pen van de beroemde Amsterdamse toneelschrijver kon vloeien. De invloeden van Amsterdam dat in 1615 uit zijn voegen barstte sijpelde door het scherpe observatie vermogen van Bredero zijn tragikomedie Lucelle in en geven een onverwacht actuele kijk op de samenleving, met vooruitwijzingen naar onze #MeToo-discussie en de positie van politieke vluchtelingen. Lees verder >>

14 september 2018, Amsterdam: Tragedie van Bredero op binnenplaats Amsterdam Museum

Op 14 september 2018 gaat op de beeldschone jongensbinnenplaats van het Amsterdam Museum Bredero’s tragikomedie Lucelle in première. Deze nieuwe productie van Theater Kwast is een ware Romeo & Juliet bewerking met onverwachte komische wendingen, zoals die alleen uit de pen van de beroemde Amsterdamse toneelschrijver kon vloeien.

Lucelle
Onder de neus van een rijke Franse weduwnaar onvlamt een verboden liefde tussen zijn dochter Lucelle en haar luitleraar Ascagnes. Ondertussen zijn er meerdere kapers op de kust en hebben de bedienden Lekkerbeetje en Pannetjevet zo hun eigen agenda. Lees verder >>

Toneelstuk Gijsbreght van Aemstel keert terug naar oorspronkelijke schouwburg.

Op woensdag 3 januari 2018 presenteert Theater Kwast de voorstelling Gijsbreght van Aemstel in The Dylan Amsterdam, exact 380 jaar na de eerste uitvoering van het inconische stuk. Op 3 januari 1638 opende met deze première de eerste Amsterdamse Schouwburg aan de Keizersgracht, precies op de locatie waar nu The Dylan Amsterdam staat.

Theater Kwast is specialist in het spelen van theater uit de Gouden Eeuw en koppelt daarbij relevante historische locaties aan de opvoering van 17e -eeuwse theaterstukken. Voor The Dylan Amsterdam creëerde Kwast een voorstelling van een uur, die bezoekers door het gebouw voert om hen dit eeuwenoude theaterstuk én deze unieke locatie te laten ervaren. Lees verder >>

Uitbundig baroktheater over het Bijbelverhaal Esther

(Persbericht Theater Kwast)

Rembrandt van Rijn: Esther

Op 10 november 2017 speelt Theater Kwast in de prachtige Uilenburger Sjoel de tragedie Hester, of de verlossinge der Joden uit 1659 van Johannes Serwouters. In dit bloedstollende treurspel is het aan de jonge  Joodse Hester om haar volk te redden.

Nadat Koning Ahasveros zijn koningin verstoten heeft, neemt hij de Joodse Hester tot vrouw. Haar oom Mordechai voorkomt een aanslag op de koning, maar haalt zich de haat van grootvizier Haman op de hals, door te weigeren voor hem te buigen. Buigen voor mensen zou afgoderij zijn. Haman vaardigt een wet uit, dat alle Joden ter dood moeten worden gebracht. Hij weet echter niet dat Hesther Joods is. Het lot van haar volk rust nu op haar schouders. Voor de opvoering van deze 17e-eeuwse kaskraker met sappige Tableau-vivants is Theater Kwast te gast in de prachtige Uilenburgersjoel, een 18e-eeuwse Amsterdamse synagoge. Geen mooier plek om je onder te dompelen in deze dramatische Joodse geschiedenis, die nog ieder jaar herdacht wordt met het Poerimfeest. Lees verder >>

Tragedie na 399 jaar terug in de Ridderzaal van het Muiderslot

Op 29 september 2017, exact 399 jaar nadat het stuk in de Grote Sale van het Muiderslot voor prins Maurits in première ging, speelt Theater Kwast op dezelfde plek deze unieke co-productie van Samuel Coster (1579-1665) en P.C. Hooft (1581-1647): de tragedie Isabella.

Een tragedie van twee giganten

Isabella is een unieke co-productie van twee van de invloedrijkste grondleggers van de Nederlandse theatertraditie: P.C. Hooft en Samuel Coster. Het is een tragedie vol grote emoties rechtstreeks uit het Italiaanse meesterwerk Orlando Furioso. Het Amsterdamse schrijversduo maakte er een emotionele achtbaan in volle vaart van. Isabella krijgt dan ook heel wat te verduren. Terwijl ze met haar grote liefde Zerbijn door het bos wandelt, slaat het noodlot toe. Daar, midden in het bos, ligt de wapenuitrusting van de gesneuvelde held Roeland. Maar dan is daar Madricard. Een ploert die weigert de wapenen te eren, maar ze besluit te roven. Zerbijn daagt hem voor deze schanddaad onmiddellijk uit tot een gevecht, met desastreuze gevolgen.  Lees verder >>

Geweld in Parijs

Catherina Parijs

Door Ton Harmsen

Kent u een doopsgezinde schrijver uit de zeventiende eeuw, een middenstander die later katholiek is geworden? Behalve Vondel? De waterlandse mennist en koopman Reyer Anslo (zijn motto was Een gematigde theologie dient de veiligheid) trok in het spoor van Christina van Zweden naar Rome, waar hij zich tot het katholicisme bekeerde en opgeleid werd tot theoloog. In Italië heeft hij ongeveer twintig jaar gewoond, hij begon er aan een kerkelijke carrière. In 1668 maakte de dood een eind aan zijn ambities.

Theater Kwast sluit het seizoen af met een onverwachte keuze uit de zeventiende-eeuwse toneelliteratuur: de Parysche bruiloft van Reyer Anslo. Dat is een goede greep, want de uitwerking van het onderwerp is universeel: de jonge koning Karel IX heeft een afkeer van bloedig geweld, zijn moeder haalt hem ertoe over een massamoord te plegen, en als het achter de rug is blijft hij zitten met een zware depressie: schuld, wroeging, angstige dromen. Een opeenstapeling van emoties dus, een prachtige kans voor toneelspelers om hun publiek het menselijk tekort voor te toveren. Onze wereld is gevoelig (behalve voor argumenten), dus een koning die door wroeging verteerd wordt gaat erin als koek. Lees verder >>

Vondels vierde tragedie: De Amsterdamsche Hecuba (1626)

025SchrijversSeneca

Door Ton Harmsen

Tegen het bijgeloof en tegen de arrogantie. Dat motto had Seneca boven zijn Troades (Trojaanse vrouwen) kunnen zetten, en daarom is deze tragedie in de zeventiende eeuw zo bewonderd. Het is alleen jammer dat bijgeloof zo’n vage term is: de klassieke oudheid had wel een heel andere opvatting van goden dan het christendom. De almachtige christelijke god is, zelfs in zijn drievuldigheid, niet te vergelijken met de vogels van diverse pluimage die in de Griekse godenvergadering bij elkaar zitten. En een ander geloof impliceert ook een ander bijgeloof.

Geen van Seneca’s tien tragedies is zo vaak vertaald. En nog altijd is het, door zijn beschrijving van godsdienstig fanatisme en politiek machtsmisbruik, een oproep tot rationalisme en verdraagzaamheid die geen greintje aan actualiteit heeft ingeboet.

Onder de titel De Amsterdamsche Hecuba (1626) bewerkte Vondel de Troades in poëzie uit de prozavertaling die hij met Hooft en Reael had gemaakt. Zij maakten daarvoor gebruik van de tekstuitgave van Petrus Scriverius (1620). De Trojaanse vrouwen vertegenwoordigen alle vrouwen die in oorlogen slachtoffer zijn – nu net zo actueel als in Vondels tijd. Seneca’s toneelstuk oogst grote bewondering. In de opdracht aan Anthonis de Huybert schrijft Vondel:

Het wyse en geleerde breyn van eenen, wiens standvastigheyd de eeuwen doorleven sal, heeft de Latijnsche Troas vereert met den tytel van Regina tragoediarum.

Lees verder >>

Het zien gaat voor ’t zeggen: Medea van Jan Vos

Door Ton Harmsen

024RembrandtMedeaVolgende week speelt Theater Kwast Medea (1667) van Jan Vos. En dat is maar goed ook, want voor dit spel is alleen lezen niet genoeg. Het is een spektakelstuk met kunst en vliegwerk. Het gaat Vos niet om het verhaal, of de gedachten, of de taal: alleen de uitbeelding in het theater is voor hem van belang. Met de eenvoudige middelen waar Theater Kwast gebruik van maakt zullen de spelers alle zeilen moeten bijzetten om een idee te geven van de verpletterende indruk die deze Medea in de zeventiende eeuw maakte.

De vorige productie van Kwast werd voorafgegaan door een bezoek aan het Koninklijk Paleis, oorspronkelijk stadhuis van Amsterdam, om de schilderingen (wat er nog van over is) te bezichtigen die Vondel inspireerden tot zijn Batavische Gebroeders. Ook deze keer heeft het Paleis op de Dam iets om bij stil te staan. Jan Vos was glazenmaker: als stadsglazenier leverde hij alle ruiten van het stadhuis. Al zijn ze allemaal vervangen, eens zaten hier de glazen van Vos.

Lees verder >>

Medea, een gruweltragedie uit 1667 in volle vaart door Theater Kwast

Op 26 maart 2016 speelt Theater Kwast in het Amsterdamse Theater Perdu een barokke gruwelspektakel in volle vaart van de Amsterdamse dichter Jan Vos (1610-1667): Medea, een tragedie over de rampspoed van Jason en Medea, de ondergang van prinses Kreüsa en de stad Korinthe.

Jason is de ontrouwe echtgenoot van de toveres Medea. Op de dag van het huwelijk van Jason met de Korintische koningsdochter Kreüsa besluit Medea haar oude toverkunsten weer op te pakken om meedogenloos wraak te nemen. Ze schuwt geen enkel middel en verandert terloops paleiswachters in pilaren en eikenbomen en dan weer in beren en tijgers, terwijl ze door de wolken naar de ingang van de hel vliegt. Ondertussen verzamelt zich voor de muren van Korinthe het vrouwenleger van Hypsipyle, een oude geliefde van Jason.

Jan Vos schreef Medea voor de opening van de nieuwe Amsterdamse schouwburg in 1667. Het werd een stuk waarmee hij alle nieuwe technische mogelijkheden van het vernieuwde theater op de Keizersgracht kon demonstreren. Kwast schuwt kunst en vliegwerk niet, maar hoe we dat doen zonder enige theatertechniek. Één repetitie moet genoeg zijn.

Mond op Mond
In de serie Mond op Mond blaast Theater Kwast 17e-eeuwse theaterteksten eenmalig nieuw leven in. In één dag repeteren acteurs en musici een stuk en spelen het vervolgens dezelfde avond met tekst in de hand voor publiek. Alle groten en mindere goden uit de Gouden eeuw komen aan bod. Een unieke reeks.
 
MoM: Medea
Wanneer: Zaterdag 26 maart 2016, 20.15 uur
Waar: Theater Perdu, Kloveniersburg wal 86, Amsterdam
Entree: €12,50-
Reserveren viawww.theaterkwast.nl

Palamedes van ongekrenkt naar ongekreukt

Door Ton Harmsen

020Palamedes1664In 1652, als Willem II van zijn paard is gevallen en Willem III nog op een hobbelpaard rijdt, herschrijft Vondel de Palamedes. De eerste versie was in 1625 verschenen onder grote politieke druk, en zo vijandig ontvangen door de gomaristen dat Vondel een nieuwe uitgave niet eerder aandurfde. Aan het begin van het Eerste Stadhouderloze Tijdperk verschijnt de nieuwe versie van het stuk in maar liefst acht edities (als er geen valse dateringen tussen zitten). Vergelijking met de eerste druk laat zien dat Vondels taal en zijn poëticale opvattingen zich in een kwart eeuw enorm ontwikkeld hebben. Inhoudelijk zijn de verschillen niet heel groot – daar was natuurlijk ook niet veel reden toe, omdat het Oldenbarnevelt-verhaal in een allegorie verpakt is. Wel is Vondel wat minder zorgeloos over woorden die met de kerk en de heiligen te maken hebben. Thersites’ verzoek ‘haylightme tot beul’ (1625, vs. 1684) herschrijft hij tot ‘Betrouw me ’t scherprecht toe’. Thersites, de hooligan onder de Grieken, is nog een hele meneer geworden.

Vocabularium, zinsbouw, spelling en poëtisch ritme zijn echter totaal veranderd, en de prozastijl van het voorwerk niet minder. Vondel formuleert compacter: ‘’S anderen daeghs daer na’ (1625) wordt ‘des anderen daeghs’ (1652). Het loze woord ‘dat’ gebruikt hij niet meer:  ‘Mijn naem die sy een vloeck waer dat hy word genoemt’ verandert Vondel in ‘Mijn naem een vloeck zy, waer dees ergens wort genoemt’. Tegenover 350 maal ‘dat’ in 1625 staat het woord 250 maal in de nieuwe redactie.Ulysses legt in de eerste druk zijn fatale plan als volgt uit aan zijn handlanger Diomedes. Hij wil gebruik maken van de recente verhuizing van Palamedes:

Lees verder >>