Tag: tautologie

Is het mooi of is het mooi!

Nultaal (22)

Door Jan Renkema

Zonder nul is er geen wiskunde. Zonder niets is er geen communicatie. Want niets in taal is niet niets, maar iets. In deze serie een verkenning van onder meer: de stilte, de spatie, de betekenis van de punt, wat er gebeurt tussen ‘navel’ en ‘truitje’, het inhoudsloze gesprek, ‘Dat hebt u mij niet horen zeggen,‘E 621’ op een verpakking en verbale reddingsvlotten. Niets?zeggend, nee: Iets!zeggend.

Een van mijn mooiste verzamelingen in taal bevat formuleringen waarin schijnbaar twee keer hetzelfde wordt gezegd: Regels zijn regels. Het is wat het is. Als ik nootjes wil, wil ik  nootjes, Het gaat zoals het gaat, enz., enz. In de constructie A=A lijkt de tweede A niets toe te voegen, maar voor de lezers van deze serie zal het geen verrassing zijn dat dit niets toch wel iets betekent. Het is een bijzonder geval van tautologie (zie Nultaal 16). In Neder-L heb ik daar via ‘crowd texting’ over kunnen publiceren in 2016. Zie het artikel Taal is taal. Ik besprak daarin diverse communicatieve functies aan de hand van de schijnbare tautologie Op is op. Lees verder >>

Pleonasme en tautologie

Nultaal (16)

Door Jan Renkema

Zonder nul is er geen wiskunde. Zonder niets is er geen communicatie. Want niets in taal is niet niets, maar iets. In deze serie een verkenning van onder meer: de stilte, de spatie, de betekenis van de punt, wat er gebeurt tussen ‘navel’ en ‘truitje’, het inhoudsloze gesprek, ‘Dat hebt u mij niet horen zeggen,‘E 621’ op een verpakking en verbale reddingsvlotten. Niets?zeggend, nee: Iets!zeggend.

Wat is het toch jammer dat iedereen op de middelbare school leert dat pleonasmen en tautologieën fout zijn. Je zou geen ronde cirkel (pleonasme ) mogen schrijven of dat iemand eenzaam en verlaten oud wordt (tautologie). Waarom niet? Antwoord: dit zijn gevallen van dubbelzegging waarin niets wordt toegevoegd. – Maar juist dat niets is zo intrigerend. Dat niets is altijd iets! Daarom heten pleonasmen en tautologieën ook stijlfiguren, figuren waarin door schijnbare nietszegging toch iets bijzonders kan worden gezegd. Lees verder >>