Tag: taalverlies

Naar de zolder geschopte talen

Door Henk Wolf

Er verdwijnen tegenwoordig meer talen dan dat er nieuwe bij komen. Taaldood is op wereldschaal een veelvoorkomend verschijnsel. Nou merken we van die daadwerkelijke dood heel weinig. Op een gegeven moment wordt het laatste woord in een taal uitgesproken en dat hebben dan weinig mensen in de gaten.

Wat we veel beter kunnen zien is het stervensproces dat aan die dood voorafgaat. Dat kan allerlei vormen aannemen, van kort en radicaal doordat alle sprekers worden gedood, tot langzaam en onopvallend, waarbij een taal simpelweg steeds minder wordt gebruikt.

Bij veel westerse minderheidstalen zien we soms een mogelijk onverwachte vorm van sterven. De bekende taalkundige Joshua Fishman heeft dat proces eens omschreven als het “naar zolder schoppen” (kick upstairs) van een taal. Op zolder voltrekt zich dan het stervensproces. Die zolder is een metafoor voor wat in de taalkunde de “hoge functies” van taal worden genoemd. Dat zijn allerlei functies die met enig aanzien worden geassocieerd, bijvoorbeeld het gebruik op verkeersborden, tijdens toespraken en in de kunst.

Lees verder >>

Het Nederlands sterft in Amerika

Door Marc van Oostendorp


De Nederlanders die aan het eind van de 19e en het begin van de 20e eeuw naar Amerika gingen, hadden niet de bedoeling om daar de Nederlandse taal zo enthousiast mogelijk te onderwijzen aan de lokale bevolking.  In plaats daarvan, weten we uit onderzoek, hadden zij de neiging om zo snel mogelijk Engels te spreken met elkaar en met hun kinderen.

Het gevolg is dat het Nederlands in de Midwest nu, ruim honderd jaar later, nog slechts een beetje kwijnt. Al weten we zelfs dat niet zeker, want het laatste enigszins omvangrijke onderzoek over de taal daar stamt alweer uit 1989, toen Caroline Smits er veldwerk deed voor haar proefschrift.

Ze werk

Samen met Jaap van Marle komt Smits nu nog eens terug op het oude onderzoeksmateriaal om een nieuwe dimensie te belichten aan deze kwestie: die van de taalnormen. We weten al uit Smits’ proefschrift dat de onderzochte Nederlandse Amerikanen hele delen van de grammatica niet meer toepasten. Maar betekende dit ook dat ze de normen niet meer kenden?

Lees verder >>