Tag: Suriname

Straattaal: onnavolgbaar?

Door Khalid Mourigh

Iedereen die met jongeren te maken heeft, als ouder, als leraar of als agent, kent het fenomeen straattaal. Lukraak strooien tieners en volwassenen met exotische woorden die voor ouderen onverstaanbaar zijn. Hun gesprekken zijn onnavolgbaar. Hoe kunnen wij straattaal toch proberen te begrijpen? In dit eerste blog ga ik in op de belangrijkste, maar zeker niet de enige, bron van de woorden in straattaal: het Sranan Tongo, oftewel Surinaams.

Daarvoor gaan we een straattaalbericht lezen dat de politie vorig jaar publiceerde.

Lees verder >>

Onderzoek naar Nederlandse aanspreekvormen in Suriname en het Caribisch Gebied

Er is veel variatie in het taalgebruik van mensen die Nederlands spreken, onder andere omdat er verschillende normen zijn in de diverse delen van het Nederlandse taalgebied. Die variatie komt onder meer tot uiting bij het gebruik van aanspreekvormen. Daaronder vallen de voornaamwoorden je en u, voor- en achternamen, titels en woorden als mevrouw en meneer. Over het gebruik van aanspreekvormen in het Surinaams Nederlands en het Caribisch Nederlands is weinig bekend, zeker in vergelijking met Nederland en Vlaanderen. Daarom voeren wij nu een onderzoek uit om er meer over te weten te komen. We nodigen alle sprekers van het Nederlands uit Suriname en het Caribisch gebied deel te nemen aan onze enquête over aanspreekvormen. Het invullen ervan duurt niet langer dan 10 minuten. Door op deze link te klikken, belandt u op de startpagina van enquête, waar u ook meer informatie vindt. We stellen het op prijs als u dit bericht kunt doorsturen naar studenten, familie, vrienden en bekenden, en als u de enquête onder de aandacht kunt brengen van andere (onderwijs)instanties.

Eerste Jit Narain Lezing & Uitreiking Jit Narain Cultuurprijs 2018

Jit Narain ontvangt de naar hem genoemde prijs van Burgemeester Krikke. Foto: Arnaud Roelofsz

Vrijdag 31 augustus jl. werd de eerste Jit Narain Lezing gehouden. De lezing werd uitgesproken door prof. dr. Michiel van Kempen, houder van de leerstoel Nederlands-Caraïbische Letteren aan de Universiteit van Amsterdam, in een volle en sfeerrijke Nieuwe kerk aan het Spui in Den Haag. In zijn eerste Jit Narain Lezing ging Michiel van Kempen diep in op de positie van Hindostanen aan beide zijden van de oceaan in het krachtenveld India-Suriname-Nederland. Aan het eind bood hij laureaat Jit Narain een opmerkelijk cadeau aan: hij deed hem ‘vijf jaren Hindostaanse geschiedenis’ cadeau, omdat de immigratie volgens hem niet begonnen is met de Lalla Rookh op 5 juni 1873 maar al vijf jaar eerder, op 5 mei 1868 met het schip Crickett.

De Jit Narain Lezing is een jaarlijks terugkerende lezing over de Sarnámi cultuur in Nederland en Suriname. De lezing zal alternerend worden georganiseerd in Nederland (Den Haag) en in Suriname (Paramaribo). De Jit Narain Lezing gaat over onderwerpen die de Sarnámi cultuur in de meest brede zin raken. Hierbij wordt de nadruk gelegd op taal, literatuur, cultuur, politieke emancipatie en geschiedenis van de Surinaamse Hindustanen in Nederland en Suriname. Het gaat dan niet alleen om de balans tot nu toe, maar vooral ook om de focus op toekomstige ontwikkelingen, gestoeld op de verdiensten uit het verleden en het heden. Lees verder >>

Overleden: Wim Berends (1948-2018)

Wim Berends. Foto: website Taalunie

Op 2 juli jl. overleed in zijn woonplaats Paramaribo Wim Jan Berends, een specialist op het gebied van het Surinaams Nederlands. Voor zijn doctoraalscriptie Het Surinaams-Nederlands is na 3,5 eeuw ontwikkeling een volgroeide en gewaardeerde taalvariant van het Europees-Nederlands (maar nog niet in het onderwijs) kreeg hij in 2016 de Neerlandiaprijs. Tot zijn dood werkte hij met medewerkers van de Taalunie en van het Meertens Instituut (KNAW) een project voor dat moest uitmonden in een webportaal voor documentatie en onderzoek van het Surinaams Nederlands.

22 november 2017: CROSS-OVER te gast bij CARAN

Dubbelconferentie ‘CROSS-OVER te gast bij CARAN’
Oranjestad 22 november 2017

Antilliaanse, Surinaamse en Nederlandse literatuur
Transnationalisme, interculturaliteit en intercontinentaliteit

Oproep voor bijdragen

Cross Over, het tweejaarlijkse platform voor de interdisciplinaire en transculturele letterkundige neerlandistiek, overschreed in 2015 na colloquia afwisselend in Nederland en België voor het eerst de Nederlandse taalgrens. Nadat de Universiteit Gent (Vakgroep Letterkunde – Afdeling Nederlands) de conferentie onder haar hoede nam (2013), trad dat jaar Adam Mickiewicz Universiteit in Poznań, Polen (Departement Nederlandse en Zuid-Afrikaanse Studies in Poznań) op als organisator. In het najaar van 2017 onderneemt Cross Over een nog grotere overzeese stap. Dit jaar heeft Cross Over in Oranjestad (Aruba) plaats als deel van de dubbelconferentie ‘CROSS-OVER te gast bij CARAN’.

De samenwerking met de Caribische Associatie voor Neerlandistiek (CARAN) leidt hopelijk bij de intra- en extramurale neerlandici niet alleen tot meer belangstelling voor de meertalige, interculturele en literaire situatie in het Caribisch deel van het Koninkrijk en Suriname maar ook tot de uitwisseling van ervaringen tussen neerlandici uit diverse regio’s. Lees verder >>

Op naar een Surinaamse en Antilliaanse editie van de Atlas van de Nederlandse taal!

Verkort praatje bij de presentatie van de ‘Atlassen van de Nederlandse taal’ op 11 mei in Den Haag

Door Nicoline van der Sijs

Welkom bij de presentatie van de Nederlandse editie van de Atlas van de Nederlandse. Wat is er nieuw en bijzonder aan deze atlas? Het belangrijkste wapenfeit is dat deze atlas voor het eerst erkent dat de variëteiten van het Nederlands die in Nederland en in Vlaanderen worden gesproken, volkomen gelijkwaardig aan elkaar zijn. Dat is nog nooit eerder vertoond: er bestaat geen enkel ander boek dat in twee edities is verschenen, een voor Nederland en een voor Vlaanderen. Zelfs de bijbel niet.

Tot de 21e eeuw werd de Nederlandse taal uitsluitend neerlandocentrisch bezien, óók in het zuiden. Terwijl Nederland en België na 1830 in politiek opzicht ieder hun eigen weg gingen, bleef de Nederlandse taal zoals die in Nederland werd geschreven en gesproken, voor de Vlamingen het voorbeeld. Dit ondanks het feit dat er van meet af aan verschillen bestonden tussen beide variëteiten. In grammatica’s en woordenboeken gold de Nederlandse variant als de neutrale, ongemarkeerde, terwijl de Vlaamse variant werd gemarkeerd als ‘Belgisch-Nederlands’: dat werd bijvoorbeeld toegevoegd bij woorden als croque-monsieur en schepen. Bij de Nederlandse varianten tosti en wethouder ontbrak iedere nadere toelichting. Lees verder >>

Taal en slavernij

Door Marc van Oostendorp

“Deze mengtaal”, schreef John Stedman in 1790 over het Sranan, de taal van de meeste Surinamers, “is zo zoet en welluidend dat er zelfs in het beschaafdste Europese gezelschap niets anders gesproken wordt in Suriname; ze is ook uitzonderlijk expressief en rijk aan gevoel.”

Dat blanken aan het eind van de achttiende eeuw zo positief over het Sranan dachten is nieuws. Het nuanceert het beeld dat het in de kolonieën een taal waarin de slaven, afkomstig uit verschillende Afrikaanse taalgebieden en gedwongen te communiceren met hun blanke slavendrijvers, onderling met misschien ook met de meesters, spraken. Het was een taal die ook de blanken gebruikten en zelfs apprecieerden.

Er werd in die tijd wel verschil gemaakt tussen twee variëteiten: bakra tongo en nengre tongo, de taal van respectievelijk de blanken en de zwarten. Lees verder >>

Scriptieprijs ANV voor Wim Berends

(Persbericht ANV)

Op 28 november 2016 wordt in de kantoren van de Nederlandse Taalunie in Den Haag de Neerlandiaprijs voor masterscripties (meesterproeven) uit- gereikt.

Deze prijs werd door het Algemeen-Nederlands Verbond in het leven geroepen als signaal ten voordele van het Nederlands in het hoger onderwijs en in de wetenschap. Hij bekroont de scriptie die in het Nederlands aangeboden wordt aan eender welke academische instelling, zonder beperking van landsgrenzen. De scriptie moet een bijdrage zijn tot de grensoverschrijdende kennis van de samenwerking tussen de Lage Landen of gebieden ervan die de huidige grenzen overschrijden, ofwel bijdragen tot de kennis van de cultuur van de Lage Landen en tot het Nederlands in wereldwijd perspectief. Lees verder >>

Een warme trui voor het Surinaams-Nederlands

Door Marc van Oostendorp

attachment-1-27Over het Surinaams-Nederlands weten we belachelijk weinig. Het is een variëteit van het Nederlands met eigen woorden (tori voor verhaal), eigen constructies (‘voordat je denkt, raakt een 50SRD op’), eigen klanken (de met de lippen uitgesproken w), enzovoort, maar een en ander is nauwelijks in kaart gebracht.

Dat komt doordat Nederlandse en Surinaamse taalkundigen de taal links hebben laten liggen (over het Sranan weten we bijvoorbeeld veel meer). En dat heeft op zijn beurt weer te maken met de lage dunk die men in Suriname nog van de variëteit heeft. Het ‘Europese Nederlands’, zoals dat in Nederland gesproken wordt, geniet er nog het hoogste aanzien. Het is de taal die leerlingen en leraren op school geacht worden te spreken, en de taal die intellectuelen en ambtenaren geacht worden te gebruiken. Lees verder >>

22 november 2016, Meertens Instituut: Naar een nieuwe visie op Surinaams-Nederlands en taalbeleid

Wim Berends (Anton de Kom-universiteit)

Het Surinaams-Nederlands is, naast het Sranantongo, de belangrijkste taal van Suriname. Deze taalvariant beleeft sinds 1975 een sterke bloei en beïnvloedt alle andere talen in het land. Toch is de instructietaal in het onderwijs nog altijd exclusief het Europese Nederlands, dat in Suriname vrijwel niemand spreekt. Het gevolg is taalonzekerheid bij zowel leerlingen en studenten als bij leraren en docenten. Die onzekerheid doet zich vooral voor bij geschreven teksten zoals opstellen, essays en tentamens, waar de leerling of student geacht wordt een duidelijk ander Nederlands neer te schrijven dat wat hij of zij gewend is te spreken. Structureel en strategisch taalbeleid, toch al nodig vanwege de veeltaligheid in het land, kan de taalonzekerheid helpen te bestrijden en tevens de prestaties van leerlingen en studenten in alle vakken verbeteren.

Dinsdag 22 november 2016; 9:30
Meertens Instituut, Oudezijds Achterburgwal 185, 1012 DK Amsterdam
Zaal 2.18

Caraïbische Letterendag: Albert Helman, rebel en pionier

Caraïbische Letterendag Amsterdam, 17 september 2016

Albert Helman Foto Rudhi Relyveld

Albert Helman. Foto Rudhi Relyveld

De Surinaamse schrijver Albert Helman (1903-1996, pseudoniem van Lou Lichtveld) staat centraal op de zevende Letterendag van de Werkgroep Caraïbische Letteren. Die vindt plaats op zaterdagavond 17 september in de Openbare Bibliotheek Amsterdam. Verschillende artiesten werken mee aan de avond, onder meer Kenny B en Manoushka Zeegelaar Breeveld, terwijl werk van Helman zelf wordt uitgevoerd door pianist Hessel bij de Leij en alt-mezzosopraan Charlotte van Stoppelenburg.

Veelzijdigheid
Helman was de eerste migrant-schrijver uit het Caraïbisch gebied. Een multitalented kosmopoliet die onder meer actief was als componist, journalist, taalkundige en minister. Hij debuteerde als auteur in 1926 met Zuid-Zuid-West, een roman over Suriname en de verwaarlozing en uitbuiting ervan door de Nederlandse kolonisator. Tientallen romans, dichtbundels en composities zouden volgen. In zijn lange leven ging hij om met de groten van de twintigste eeuw: Joris Ivens, George Orwell, Bela Bartók, Frida Kahlo. Lees verder >>

Surinaamse studenten geven lezingen over diversiteit en meertaligheid

In het kader van de Internationale Dag van de Moedertaal organiseert de masteropleiding Nederlandse Taal en Cultuur van het Institute for Graduate Studies and Research (IGSR) in Paramaribo in samenwerking met de Surinaamse Vereniging van Neerlandici (SVN) een serie korte lezingen van haar studenten.


Deze dag staat in het teken van de linguïstische en culturele diversiteit en de meertaligheid. Door de moedertaal in ere te houden, blijft de taalkundige en culturele traditie bestaan en zal men zich meer bewust worden van de verschillen tussen de diverse groepen. In Suriname worden immers meer dan twintig talen gesproken en dat maakt Suriname tot een meertalig land.

Deze presentaties zijn opdrachten, uitgevoerd voor de module Meertaligheid in Suriname, verzorgd door dr. Kofi Yakpo, verbonden aan The University of Hong Kong.

Lees verder >>

Tropisch Nederlands

Wie draait d’r tong?

door Jan Stroop

Surinamers spreken geen Poldernederlands. Dat constateer ik na de drie weken dat ik in Paramaribo geluisterd heb naar radio, tv, op straat en in de collegezaal (met alleen maar vrouwen!). Ik geef toe, ’t is maar een indruk, maar ik durf zo langzamerhand wel op m’n gehoor te vertrouwen.  
Door die afwezigheid van dat Poldernederlands lijkt Suriname wel wat op Vlaanderen, waar ook geen Poldernederlands gesproken wordt. Maar terwijl er in Vlaanderen ook nooit meer recente Nederlandse taalveranderingen overgenomen worden omdat de wil daartoe ontbreekt, gebeurt dat in Suriname aan de lopende band. Groetwoorden als doei doei, inclusief ’t eraan voorafgaande stadium doei, zijn niet van de lucht. Net als andere  woorden en uitdrukking in ’t alledaagse taalgebruik: fijne dag (verder of nog), klopt, plek, en zeg maar.  Maar ook meer verheven termen als naschoolse opvang kom je er tegen. Een taalverschijnsel  hoeft in Nederland maar even zijn kop op te steken of ’t duikt al op in Suriname.

Lees verder >>

Nationale cultuur en identiteit in de Surinaamse literatuur

Door Rabin Gangadin

Binnen Surinaamse kringen is er een discussie aan het uitkristalliseren betreffende de sociale en culturele elementen die moeten bijdragen tot een natievorming. Haast alle syllabi en readers betreffende het vak antropologie laten reeds in eerste oogopslag zien dat er pas sprake is van natievorming indien een groep mensen dezelfde zeden, achtergrond, cultuur en taal met zich meedraagt. Je zou je daarbij op z’n minst de volgende vragen kunnen stellen: hebben Surinamers in grote mate dezelfde cultuur, spreken ze dezelfde taal, hebben ze een groot deel van hun geschiedenis gemeenschappelijk? We moeten ons er niet aan onttrekken dat de gemiddelde Surinamer zich meer Nederlander voelt dan dat die bereid is achter het spookbeeld van een zogeheten authentiek Surinamerschap aan te sjokken.

Lees verder >>