Tag: Surinaams

Op naar een Surinaamse en Antilliaanse editie van de Atlas van de Nederlandse taal!

Verkort praatje bij de presentatie van de ‘Atlassen van de Nederlandse taal’ op 11 mei in Den Haag

Door Nicoline van der Sijs

Welkom bij de presentatie van de Nederlandse editie van de Atlas van de Nederlandse. Wat is er nieuw en bijzonder aan deze atlas? Het belangrijkste wapenfeit is dat deze atlas voor het eerst erkent dat de variëteiten van het Nederlands die in Nederland en in Vlaanderen worden gesproken, volkomen gelijkwaardig aan elkaar zijn. Dat is nog nooit eerder vertoond: er bestaat geen enkel ander boek dat in twee edities is verschenen, een voor Nederland en een voor Vlaanderen. Zelfs de bijbel niet.

Tot de 21e eeuw werd de Nederlandse taal uitsluitend neerlandocentrisch bezien, óók in het zuiden. Terwijl Nederland en België na 1830 in politiek opzicht ieder hun eigen weg gingen, bleef de Nederlandse taal zoals die in Nederland werd geschreven en gesproken, voor de Vlamingen het voorbeeld. Dit ondanks het feit dat er van meet af aan verschillen bestonden tussen beide variëteiten. In grammatica’s en woordenboeken gold de Nederlandse variant als de neutrale, ongemarkeerde, terwijl de Vlaamse variant werd gemarkeerd als ‘Belgisch-Nederlands’: dat werd bijvoorbeeld toegevoegd bij woorden als croque-monsieur en schepen. Bij de Nederlandse varianten tosti en wethouder ontbrak iedere nadere toelichting. Lees verder >>

Scriptieprijs ANV voor Wim Berends

(Persbericht ANV)

Op 28 november 2016 wordt in de kantoren van de Nederlandse Taalunie in Den Haag de Neerlandiaprijs voor masterscripties (meesterproeven) uit- gereikt.

Deze prijs werd door het Algemeen-Nederlands Verbond in het leven geroepen als signaal ten voordele van het Nederlands in het hoger onderwijs en in de wetenschap. Hij bekroont de scriptie die in het Nederlands aangeboden wordt aan eender welke academische instelling, zonder beperking van landsgrenzen. De scriptie moet een bijdrage zijn tot de grensoverschrijdende kennis van de samenwerking tussen de Lage Landen of gebieden ervan die de huidige grenzen overschrijden, ofwel bijdragen tot de kennis van de cultuur van de Lage Landen en tot het Nederlands in wereldwijd perspectief. Lees verder >>

Een warme trui voor het Surinaams-Nederlands

Door Marc van Oostendorp

attachment-1-27Over het Surinaams-Nederlands weten we belachelijk weinig. Het is een variëteit van het Nederlands met eigen woorden (tori voor verhaal), eigen constructies (‘voordat je denkt, raakt een 50SRD op’), eigen klanken (de met de lippen uitgesproken w), enzovoort, maar een en ander is nauwelijks in kaart gebracht.

Dat komt doordat Nederlandse en Surinaamse taalkundigen de taal links hebben laten liggen (over het Sranan weten we bijvoorbeeld veel meer). En dat heeft op zijn beurt weer te maken met de lage dunk die men in Suriname nog van de variëteit heeft. Het ‘Europese Nederlands’, zoals dat in Nederland gesproken wordt, geniet er nog het hoogste aanzien. Het is de taal die leerlingen en leraren op school geacht worden te spreken, en de taal die intellectuelen en ambtenaren geacht worden te gebruiken. Lees verder >>

22 november 2016, Meertens Instituut: Naar een nieuwe visie op Surinaams-Nederlands en taalbeleid

Wim Berends (Anton de Kom-universiteit)

Het Surinaams-Nederlands is, naast het Sranantongo, de belangrijkste taal van Suriname. Deze taalvariant beleeft sinds 1975 een sterke bloei en beïnvloedt alle andere talen in het land. Toch is de instructietaal in het onderwijs nog altijd exclusief het Europese Nederlands, dat in Suriname vrijwel niemand spreekt. Het gevolg is taalonzekerheid bij zowel leerlingen en studenten als bij leraren en docenten. Die onzekerheid doet zich vooral voor bij geschreven teksten zoals opstellen, essays en tentamens, waar de leerling of student geacht wordt een duidelijk ander Nederlands neer te schrijven dat wat hij of zij gewend is te spreken. Structureel en strategisch taalbeleid, toch al nodig vanwege de veeltaligheid in het land, kan de taalonzekerheid helpen te bestrijden en tevens de prestaties van leerlingen en studenten in alle vakken verbeteren.

Dinsdag 22 november 2016; 9:30
Meertens Instituut, Oudezijds Achterburgwal 185, 1012 DK Amsterdam
Zaal 2.18

‘Surinaams-Nederlands wordt beter beschreven’

(Door Nederlandse Taalunie)

Het is voor het gebruik en de status van het Surinaams-Nederlands van belang dat het beter wordt beschreven. Daarom gaat men in Suriname proberen structureel meer geschreven en gesproken Surinaams-Nederlands aan te leveren aan het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT). Die toezegging deed een Surinaamse delegatie vorige week na een bezoek aan onder meer het INT, de Taaltelefoon, het Vlaams Parlement en de Nederlandse Tweede Kamer. Onder regie van de Raadscommissie Suriname wordt nu een stappenplan ontwikkeld. Lees verder >>

Tropisch Nederlands

Wie draait d’r tong?

door Jan Stroop

Surinamers spreken geen Poldernederlands. Dat constateer ik na de drie weken dat ik in Paramaribo geluisterd heb naar radio, tv, op straat en in de collegezaal (met alleen maar vrouwen!). Ik geef toe, ’t is maar een indruk, maar ik durf zo langzamerhand wel op m’n gehoor te vertrouwen.  
Door die afwezigheid van dat Poldernederlands lijkt Suriname wel wat op Vlaanderen, waar ook geen Poldernederlands gesproken wordt. Maar terwijl er in Vlaanderen ook nooit meer recente Nederlandse taalveranderingen overgenomen worden omdat de wil daartoe ontbreekt, gebeurt dat in Suriname aan de lopende band. Groetwoorden als doei doei, inclusief ’t eraan voorafgaande stadium doei, zijn niet van de lucht. Net als andere  woorden en uitdrukking in ’t alledaagse taalgebruik: fijne dag (verder of nog), klopt, plek, en zeg maar.  Maar ook meer verheven termen als naschoolse opvang kom je er tegen. Een taalverschijnsel  hoeft in Nederland maar even zijn kop op te steken of ’t duikt al op in Suriname.

Lees verder >>

In memoriam Jan van Donselaar

Door Nicoline van der Sijs 
Opvrijdag12april2013isJanvanDonselaarop85-jarigeleeftijdoverleden.JanheeftzijnwerkzamelevenalsbioloogaandeUtrechtseuniversiteitgewerkt.Taalkundigenkennenhemechtervaneenheelanderekant,namelijkalsdegrotespecialistophetgebiedvanhetSurinaams-NederlandsendetaleninSuriname.

ZijnfascinatievoorhetSurinaams-Nederlandsontwikkeldehijtijdenshetwerkaanzijnproefschrift.Voorditproefschrift,AnecologicalandphytogeographicstudyofnorthernSurinamsavannas,datin1963verscheen,deedJanmetzijnechtgenoteLiesveldwerkinSuriname.Hijhieldereenlevenslangeliefdevoorditlandaanover.Hijverzameldetijdenszijnverblijfnietalleengegevensoverdeplantenwereld,maarookalleswathemopvielaanwoorden,betekenissen,klankenenwoordcombinatiesvanhetNederlandszoalsdatinSurinamewerdgesproken.EnzowerdhijdeeerstedieeensystematischeenwetenschappelijkebeschrijvingaanlegdevandeverschillentussenhetEuropees-NederlandsenhetSurinaams-Nederlands. 

Lees verder >>

Djoegoe-dinges

Karel van het Reve heeft weleens op de radio verteld wat zijn grote wetenschappelijke droom was: heel nauwkeurig vast leggen wat een gemiddelde mens (westerling, Nederlander) zoal allemaal weet en denkt en gelooft. Je laat een aantal onderzoekers maandenlang met een aantal representatieve proefpersonen verkeren en ze eenvoudigweg alles opschrijven: mannen hebben meer haar op hun armen dan vrouwen, de baas van Apple was vroeger Steve Jobs, maar die is nu dood, kersen groeien aan bomen, Rotterdam is een grotere stad dan Gouda, de negende symfonie van Beethoven is een hoogtepunt van de westerse cultuur. Je kunt vervolgens mensen gaan vergelijken, of het experiment over vijftig jaar overdoen om te zien wat er veranderd is. Lees verder >>