Tag: stilistiek

Stijl en werkelijkheid

Door Marc van Oostendorp

De stilistiek is het hart van de neerlandistiek. Ze combineert de drie traditionele subdisciplines taalkunde, letterkunde en taalbeheersing, ze beziet hoe vorm betekenis kan geven, ze gaat over de vraag hoe de stijl een mens kan maken en de wereld kan vormgeven.

Het is daarom opmerkelijk dat de stilistiek zo lang veronachtzaamd is, dat er decennia zijn voorbijgegaan waarin het in de opleidingen niet of nauwelijks op het programma stond, dat de recente literatuur erover nog steeds zo gering in omvang is. Pas de laatste jaren is daar weer verandering in gekomen en nu is er een modern boek met een nieuwe visie op het fenomeen: Stijl, taal en tekst. Stilistiek op taalkundige basis van Ninke Stukker en Arie Verhagen.

In een lucide inleiding maken Stukker en Verhagen duidelijk dat er twee mogelijke visies zijn op de relatie tussen vorm en inhoud in het geval van taal en stijl. Je zegt dat ze volmaakt gescheiden zijn (dualisme) of je zegt dat ze één en hetzelfde zijn (monisme). Voor beide is iets te zeggen, maar beide zijn ook onhoudbaar.

Lees verder >>

Afwezige verschillen v/m in literaire schrijfstijl? Een snufje nuance

Door Corina Koolen

Toen ik de afgelopen week promoveerde, stond mijn onderzoek beschreven in de grote kranten. De Volkskrant, NRC, nrc.next en Het Parool  besteedden er aandacht aan. Dat waren mooie stukken; ik vind het uiteraard belangrijk dat mijn onderzoek benaderbaar is en dat het iets toevoegt aan het publieke debat.

Aan de andere kant is er nu één ding dat blijft wringen. Waarvan ik vrees dat het een indruk wekt die ik niet wil achterlaten. Dus vandaar dat ik dat even wil rechtzetten. Het lijkt misschien alsof ik met mijn computationele methodes bewijs dat er geen verschillen zijn tussen de werken van vrouwelijke en mannelijke literaire auteurs. Dat ligt in de werkelijkheid wat genuanceerder. Omdat ik niet verwacht dat iedereen nu daadwerkelijk mijn proefschrift gaat lezen – het is nogal een dik boek – zal ik hier even samenvatten wat heb gevonden. Lees verder >>

Wij houden niet van zelfstandig naamwoorden (we feel no love for nouns)

Door Marc van Oostendorp

Paul Claes, de man die meer interessante boeken schrijft dan ik kan bloggen, komt nu met een tussendoortje: in Gouden vertaalregels geeft hij tips uit zijn eigen vertaalpraktijk, een praktijk die volgens het omslag vijftig jaar beslaat.

Interessant aan die tips is dat ze iets doen wat in de taalwetenschap zelden of nooit gebeurt: ze gaan over een soort vergelijkende stilistiek. In de ene taal zeg je iets liever op deze manier, maar in een andere taal doe je dat net een beetje anders. Niet omdat deze manier onmogelijk is, maar omdat hij een beetje gek klinkt.

De drie grootste hoofdstukken vergelijken het Nederlands met het Frans, Engels en Italiaans. Bij alle drie die talen wordt opgemerkt dat ze een voorkeur hebben voor abstracte zelfstandignaamwoorden die wij niet delen en die een vertaler dus enigszins vrij moet vertalen. De Fransman zegt après mon retour maar wij ‘als ik terug ben’, de Engelsman Dancing is a great love of him, maar wij ‘Hij is dol op dansen’, Italianen Ecco il motivo della mia assenza, maar wij ‘Daarom was ik er niet’. Een letterlijke vertaling is in geen van dergelijke gevallen ‘fout’, maar wel on-Nederlands. Het is net een beetje raar. Lees verder >>

We zitten met een onthullende zinsconstructie

Door Marijke De Belder

In een groots feministisch gebaar zei Gatz deze week op het laatste nippertje zijn deelname aan een studentendebat met een all male panel af. Toen hij daarover in het actualiteitenprogramma De Afspraak geïnterviewd werd, zei hij terloops de volgende zin: “In Brussel en Vlaanderen is het nu zo dat we met geritste lijsten zitten.” (13’58’’)

Zelf zit ik soms ook wel met iets; soms zit ik met een vraag of een probleem, met de vodden of de gebakken peren. Soms zit ik met de handen in het haar. Soms zit ik met iets dat op het eerste gezicht nog leuk lijkt, zoals een kind waarvoor ik zorgen moet, maar goed, ik zit er toch maar mee. Als ik de string “we zitten met” google, is de eerste hit: “We zitten met een bospoeper in de familie.” Het punt is daarmee wel gemaakt, denk ik: als we met iets zitten, is dat hinderlijk. En Sven Gatz zit dus met geritste lijsten. Lees verder >>