Tag: stijlfiguur

Van een bijzin en een stijlfiguur: Neerlandici, let op u saeck

Via dbnl.nl

Door Siemon Reker

Minister Algera van Verkeer en Waterstaat maakte een grapje in 1955, toen hij een geachte afgevaardigde aanhaalde en op diens woorden varieerde door te zeggen, volgens de Handelingen: “Oh, Nederland; let op u saeck, want in het huidige Kabinet zitten drie Friezen.” Saeck, schreven de stenografen in overeenstemming met de gewoonte. Die veranderde in die parlementaire verslagen al snel bij de weergave van het bezittelijk voornaamwoord, want u werd uw, overeenkomstig de dan contemporaine regels van het Nederlands.

Lees verder >>

Ter grootte van Utrecht: over geografische vergelijkingen

Door Marten van der Meulen

Het is een universeel erkende waarheid dat mensen moeite hebben zich omvang voor te stellen. Als je zegt dat een meteoor 155.459 km3 is, of als je zegt dat er een olievlek ter grootte van 46.000 m2 in de Golf van Mexico is, dan is dat misschien wel waar, maar kan de gemiddelde mens daar niks mee. Wat doe je dan: je knalt er een lekkere vergelijking tegenaan. Gebeurt eindeloos, als stijlfiguur net zo bekend als de Taj Mahal en zo afgezaagd als een mop over Belgen. Toch vind ik een specifieke subset van deze vergelijkingen ontzettend fascinerend: de geografische vergelijking. Daar gaat namelijk (volgens mij) best vaak iets mee mis.

Lees verder >>

Pleonasme en tautologie

Nultaal (16)

Door Jan Renkema

Zonder nul is er geen wiskunde. Zonder niets is er geen communicatie. Want niets in taal is niet niets, maar iets. In deze serie een verkenning van onder meer: de stilte, de spatie, de betekenis van de punt, wat er gebeurt tussen ‘navel’ en ‘truitje’, het inhoudsloze gesprek, ‘Dat hebt u mij niet horen zeggen,‘E 621’ op een verpakking en verbale reddingsvlotten. Niets?zeggend, nee: Iets!zeggend.

Wat is het toch jammer dat iedereen op de middelbare school leert dat pleonasmen en tautologieën fout zijn. Je zou geen ronde cirkel (pleonasme ) mogen schrijven of dat iemand eenzaam en verlaten oud wordt (tautologie). Waarom niet? Antwoord: dit zijn gevallen van dubbelzegging waarin niets wordt toegevoegd. – Maar juist dat niets is zo intrigerend. Dat niets is altijd iets! Daarom heten pleonasmen en tautologieën ook stijlfiguren, figuren waarin door schijnbare nietszegging toch iets bijzonders kan worden gezegd. Lees verder >>