Tag: sociale media

Twittertaal wordt alledaagser

Door Marc van Oostendorp

Het is altijd bevredigend als een idee wordt bevestigd. Jarenlang heb ik gestreden tegen het idee dat de sociale media de taal zouden veranderen (bijvoorbeeld hier en hier), en met name dat de taal ‘korter’ zou worden door sms en Twitter.

Mijn argument was vooral gebaseerd op de logica. Het is onwaarschijnlijk dat zoiets belangrijks voor het menselijk leven als taal, iets dat zich in de loop van duizenden jaren heeft ontwikkeld, zou veranderen door zoiets efemeers als de sociale media. Zelfs de gehardste Twitteraar spreekt op een dag waarschijnlijk nog steeds meer woorden dan hij tweet. En de proportie geharde Twitteraars op de gehele populatie is te verwaarlozen. De sociale media zijn bovendien zelf zo veranderlijk dat je eerder verwacht dat zij zich langzaam aan de behoefte van de mens aanpassen om de taal op een natuurlijke manier te gebruiken.

Lees verder >>

Geen punt.

Door Lauren Fonteyn

Het overkomt u steeds vaker: de jongelui doen iets, en u wordt daar heel erg boos van. “Verdomde millennials”, gromt u, zonder precies te weten of u zelf misschien ook nog net een millennial bent. En groot gelijk heeft u, zeg ik, zonder precies te weten waar u boos om bent. Mijn enige goede voornemen dit jaar was dat ik mijn vakkennis wat meer zou gebruiken om mensen te helpen, en ik wil ook u helpen met boos zijn op jongelui.

De jonge mensen van tegenwoordig liggen van heel wat dingen wakker. Er zijn dus best veel manieren om hen tegen hun spreekwoordelijke schenen te stampen omdat ze op uw spreekwoordelijk lange tenen hebben getrapt. U kan bijvoorbeeld met uw kapitaal de overspannen huizenmarkt opgaan en 30 procent boven de vraagprijs bieden. Maar in 2015 werd het voor veel mensen duidelijk dat het ook veel simpeler kan: u kan ze ook al van hun slaap beroven met een appje. Een appje dat afgesloten wordt met een punt.

Lees verder >>

Niemand gelooft elkaar nog

Door Marc van Oostendorp

Het begon met een post op Facebook van de schrijver Abdelkader Benali:

Ja, dat is een wijze inhoud, maar ik ben nu eenmaal geen man van de inhoud, maar van de vorm en ik vond die zin een beetje vreemd klinken, met dat elkaar en zo’n enkelvoudig onderwerp. Helemaal ongrammaticaal is het ook niet, en Benali is een schrijver met een groot taalgevoel en hij vond het kennelijk wel in orde.

Het wederkerig voornaamwoord elkaar is raar. Vorig jaar verscheen er al een interessant Utrechts artikel over dat ik hier besprak. Dat ging vooral over de vraag wie er nu precies wie bijt als je zegt Anne, Sanne en Janne bijten elkaar: bijt ieder van de vrouwen iedere andere vrouw, of is het genoeg als iedere vrouw één andere vrouw bijt en door één andere vrouw gebeten wordt (dus dat men als het ware in een rondje bijt)? Lees verder >>

WhatsApp leidt niet tot taalverloedering

(Persbericht Radboud Universiteit)

Actieve gebruikers van sociale media zoals WhatsApp blijken niet slechter te schrijven op school. Wel is er een klein verband tussen passief gebruik van WhatsApp en slechter schrijven. Dat blijkt uit onderzoek onder jongeren van taalwetenschapper Lieke Verheijen. Ze promoveert op 25 januari op het onderwerp aan de Radboud Universiteit.

‘Heeey J wazzup!?! Alles OK? hvj 4ever liefie <3’ Veel ouderen zijn bang dat zulke afwijkende schrijfwijzen op sociale media leiden tot taalverloedering. Verheijen: ‘Onder taalverloedering verstaan ze dan het steeds minder aan de Nederlandse spelling- en grammaticaregels houden en een steeds grotere invloed van het Engels.’ Verheijen bestudeerde het taalgebruik van Nederlandse jongeren in chats, sms’jes, tweets en whatsappjes, en de invloed hiervan op hoe ze op school schrijven.

Lees verder >>

Je distantiëren van degene die je citeert

Door Henk Wolf

Op Facebook plaatste van de week iemand een link naar een filmpje over de kosten van een omschakeling naar andere vormen van energievoorziening. Het filmpje stond op de website van de partij Forum voor Democratie. De Facebookvriend schreef als begeleidend zinnetje bij de link: ‘Niet dat ik een fan ben van FvD, maar ze hebben wel een behoorlijk punt’.

Ik bedacht dat ik op Facebook heel vaak vergelijkbare zinnetjes bij weblinks tegenkom. Mensen linken naar een artikel of een video, maar distantiëren zich in algemene termen van de bron. Zeker weten doe ik het niet, maar vermoedelijk heb ik dat zelf ook weleens gedaan.

Waarom eigenlijk, vroeg ik me af. Allereerst betekent het linken naar iets toch geen instemming met wat daarin gezegd wordt? En als dat wel zo is, dan is er toch geen reden om in te gaan op je relatie met de schrijver of de maker van het gelinkte? Die doet immers voor de boodschap niet ter zake. Lees verder >>

Ironie. #not

Door Marc van Oostendorp

De Nederlandse Twittertaal ontwikkelt een verschil tussen de hashtags #niet en #not, ontdekte ik gisteren toevallig. De eerste geeft meestal een krachtige ontkenning aan; de tweede betekent ironie.

Het is niet gemakkelijk om ironie te herkennen. Dat komt doordat het een stijlfiguur is die zich als het ware verstopt: de spreker neemt terwijl hij iets zegt afstand van wat hij zegt, en je moet over een verfijnde antenne beschikken om dat aan te voelen: hoe waarschijnlijk is het dat deze spreker doodernstig is als hij zegt wat hij zegt? Het lukt eigenlijk alleen als je de spreker goed genoeg kent, of op de een of andere manier weet dat hij in vertrouwde sociale kringen verkeert.

Het is menselijkerwijs onmogelijk om van al je medemensen te kunnen herkennen of ze ironisch zijn. Lees verder >>

Ok, draadje

Door Marc van Oostendorp

Wie geïnteresseerd is in genres kan dezer dagen veel plezier beleven op Twitter. Daar ontstaat in rap tempo een nieuw genre, met een nieuwe toon en nieuwe conventies. Je kunt het als het ware ter plekke zien ontstaan, een vorm van taalgebruik die net wat anders is dan wat we gewend zijn. Al zijn de ingrediënten natuurlijk al wel bekend.

Twitter staat bekend om zijn ‘kortheid’. Tot een paar maanden geleden moest je het doen met 140 lettertekens, maar tegenwoordig is het maximaal 280. Dat is natuurlijk nog steeds betrekkelijk kort en soms wil iemand een wat langer betoog naar voren brengen, dat dan bestaat uit een aantal aan elkaar gekoppelde tweets. In het Engels heten die een thread en in het Nederlands een draadje. (De vanzelfsprekendheid waarmee binnen korte tijd iedereen de Nederlandse versie omarmt en ook iedereen lijkt te weten dat het draadje is en niet draad, is op zich al nadere studie waard.)

Wat mij nu opviel: sommige draadjes beginnen met de uitdrukking “ok, draadje”:

Lees verder >>

Neemt het gebruik van hun als onderwerp af?

Door Jet Duinmeijer,
student Nederlandse Taal en Cultuur, Universiteit Leiden

Kun je het je voorstellen? Een afname van het gebruik van hun als onderwerp? Voor velen een grote opluchting, voor anderen een punt voor nader onderzoek.

Deze afname was in eerste instantie de uitkomst van mijn BA-eindwerkstuk aan de Universiteit Leiden. Ik was erg verbaasd over dit resultaat. Dit sloot namelijk totaal niet aan bij mijn hypothese. Ik ging van alles uit, maar niet van een afname. Voor mijn eindwerkstuk wilde ik graag het gebruik van hun als onderwerp in kaart brengen. Hoe vaak komt dit nou daadwerkelijk voor en in welke context? Hierbij was ik voornamelijk geïnteresseerd in de meest recente resultaten. Ik kreeg daarom als tip om de data voor mijn onderzoek te zoeken in Twitter, tegenwoordig een veelgebruikt medium onder taalkundigen om informeel taalgebruik te onderzoeken. In Twitter kon ik mijn zoekopdracht goed specificeren en kon ik Tweets filteren op datum. Perfect zou je zeggen, maar niets bleek minder waar. Lees verder >>

Zeg maar dag tegen de afko 

Door Marc van Oostendorp

Ik geloof dat kinderen nu al niet meer weten wat er ook weer zo hip is aan alles kort mogelijk opschrijven. Wij allen, van de generatie die het eerst hadden over msn- en daarna over sms- en tenslotte over Twittertaal, wij kunnen beginnen met nostalgisch terugkijken op LOL, op OMFG, op OLM. Aan 20 jaar geklaag over dat jongeren almaar alles zo kort zeggen en ze daardoor geen normale brief meer kunnen schrijven, komt een eind. Nu kan 20 jaar geklaag beginnen over dat de jongeren niet meer precies en nauwkeurig kunnen schrijven en er zomaar van alles en nog wat uitgooien zonder nog te proberen zich een beetje in te perken.

De baas van Twitter, @jack, legde het goed uit, toen hij de maatregel aankondigde om Tweets niet langer te beperken tot 140 lettertekens, maar tot 280. Lees verder >>

‘Ik zit bhel shi zombi achter de laptop’

Door Marc van Oostendorp

Dat Marokkaanse jongeren in Nederland graag hun taal kruiden met woorden uit het Berber en het Arabisch, dat weet vermoedelijk iedereen. Maar waarom doen ze dat eigenlijk?

De reden is aantoonbaar niet dat ze niet beter weten. Wanneer een Marokkaanse jongere een officiële brief moet schrijven, komt hij heus niet ineens met wollah aanzetten. Maar waarom doen ze het dan wel? In het meeste onderzoek tot nu toe wordt ervan uitgegaan dat de jongeren het doen om hun identiteit uit te drukken of vorm te geven: door dat soort woorden te gebruiken laat je zien wie je bent, wie je wilt zijn, tot welke groep je hoort. Je creëert een onderlinge band door te laten merken dat je Marokkaanse woorden kent.

Maar in een interessant nieuw artikel in Nederlandse Taalkunde laat de hoogleraar Berber-talen Maarten Kossmann zien dat ook nog een andere factor een rol kan spelen: Marokkaanse jongeren gebruiken dat soort woorden ook om een wat lichtere toets aan te slaan – om te laten merken dat ze wat ze zeggen licht ironisch is. Lees verder >>