Tag: schrijven

Help! Sagaam dreigt te verdwijnen!

Door Roland de Bonth

Eind 2017 schreef ik voor de rubriek Neerlandistiek voor de klas een bijdrage met de titel ‘Betekenisvol schrijven – Sagaam’. Het volledige artikel is hier te lezen. Sagaam, zo schreef ik daar, is een in december 2015 gelanceerd online internetplatform, waar bijzondere herinneringen en gebeurtenissen uit iemands leven kunnen worden gedeeld met anderen. Het initiatief kon rekenen op de steun van Nelleke Noordervliet, Adriaan van Dis en Rudi Westendorp, die gedrieën ambassadeur van de site werden.

Zelf raakte ik evenzeer enthousiast over Sagaam en als docent heb ik leerlingen uit de brugklas grappige, spannende en ontroerende verhalen laten optekenen uit de mond van hun vaders en moeders, opa’s en oma’s. Hopelijk zijn ook anderen met behulp van de praktische handleiding voor leerkrachten in het PO en VO aan de slag gegaan met Sagaam in de klas. Lees verder >>

Lezen en Schrijven maakt het de leerling te moeilijk

Door Felix van de Laar

 

In Trouw van 15 mei stond een artikel over taallessen die bajesklanten elkaar geven. Een initiatief van de Stichting Lezen en Schrijven. In de gevangenis zullen laaggeletterden vast oververtegenwoordigd zijn; en als je niks te doen hebt is Nederlands leren een uiterst nuttige tijdsbesteding.

Voor je collega-gedetineerde die zo aardig is om je te onderwijzen, is het potentieel een dankbare bezigheid.

Verontrustend was de afbeelding bij het artikel. Een bladzijde uit het leerboek. De letters van het alfabet in hoofdletters en kleine letters, in een schreefloze heldere letter. OK. Maar daaronder, lijkt een toelichting te staan op de klinkers en op drie medeklinkercombinaties in het Nederlands. Dit staat er: Lees verder >>

Ilja Leonard Pfeijffer als meubelmaker

De taal van Ilja Leonard Pfeijffer (19)

Door Marc van Oostendorp

Er zijn maar weinig zo hartstochtelijke odes aan het schrijven, verstopt in praktisch advies, als Ilja Leonard Pfeijffers ‘zelfhulpboek’ Hoe word ik een beroemd schrijver? De titel is provocatief en misleidend – alsof je allerlei tips krijgt over hoe je met Oscar van Gelderen moet onderhandelen, met Heleen van Royen borrelen en met Mathijs van Nieuwkerk slijmen. En dan staat ook nog het silhouet van Harry Mulisch op de omslag.

Het boek begint ook nog eens misleidend, namelijk met de gebruikelijke klacht van de schrijver dat hem altijd maar gevraagd wordt door ‘matige interviewers’ waarom hij eigenlijk schrijft. (Ik lees misschien de verkeerde matige interviews, maar ik kan mij niet herinneren die vraag ooit ergens gesteld te hebben gezien, al ken ik wel heel veel klachten over die vraag.) Als antwoord zegt Pfeijffer bovendien wat iedereen volgens mij zegt na die nooit gestelde vraag: dat hij niet anders kan, dat het net zoiets is als ademhalen. Lees verder >>

Ilja Leonard Pfeijffer als Alexandrijn

De taal van Ilja Leonard Pfeijffer (1)

Door Marc van Oostendorp

Inmiddels is ze weggëbd, de agressie die  Ilja Leonard Pfeijffer ooit opriep. Je las d’r in de kranten, je kwam d’r tegen in gesprek met geletterde mensen: die Pfeijffer was een braller, een krullendraaier die met veel bravoure zichzelf in de kijker werkte, maar eigenlijk maar weinig te melden had, iemand die met zijn dichterlijk lange haren maar een beetje in de provinciestad waar hij was neergestreken Chouffes zat te drinken en de romantische poëet uit te hangen zonder daadwerkelijk iets poëtisch tot stand te brengen.

Nee, dan de grote schrijver Arie Storm!

Ik geloof dat de critici minstens één ding over het hoofd zagen: dat ze zelf een te romantisch beeld hadden van het dichterschap, een beeld waarin iemand gaat dichten doordat een innerlijke demon hem ertoe drijft. Op zijn minst verwachten we van een dichter dat hij dicht omdat hij iets bijzonders te vertellen heeft en dan eventueel een mooie, of goede, of interessante vorm voor het vertelde probeert te vinden.

Iemand die vooral schrijver werd uit liefde voor de taal, om met taal bezig te kunnen zijn, om zich in verschillende genres te kunnen oefenen; omdat het fijn is om woorden op een beeldscherm te toveren – zo iemand past nog altijd niet in ons beeld. Met woorden toveren, dat kan mijn zus ook.

Lees verder >>

Hoofdschudden over spelfouten of werken aan academische geletterdheid

Jacqueline van Kruiningen, Kees de Glopper, Carel Jansen en Femke Kramer
Rijksuniversiteit Groningen

Klachten over de taalbeheersing van studenten in het hoger onderwijs zijn van alle tijden. De neiging om alle schuld te leggen bij het voorbereidend onderwijs is dat ook. De start van een nieuw studiejaar leent zich bij uitstek voor alarmberichten over studentteksten vol taalfouten. Zo konden we ook in NRC Handelsblad van 6 september weer eens lezen over de gekke fouten die studenten maken als gevolg van het vermeende falen van het voortgezet onderwijs. En over taalbeleid in het hoger onderwijs dat een antwoord vormt op deze problemen. Aan een groeiend aantal universiteiten wordt in taaltoetsen het vaardigheidsniveau in spellen en formuleren gecheckt, in bijspijkercursussen kunnen studenten deze vaardigheden opkrikken, en hier en daar wordt in taalprogramma’s doorlopend aandacht besteed aan de taalvaardigheid van studenten.

De focus van deze initiatieven ligt grotendeels op het opkrikken van het niveau. De studenten doen iets niet goed; ze maken fouten, en dat moet worden gefikst. Spelling, formulering, samenhang in teksten: het moet allemaal beter. Het hoger onderwijs richt zich op de oplossing van problemen die het basis- en middelbaar onderwijs kennelijk hebben laten liggen. Dat is althans de teneur van het verhaal. Lees verder >>

Wedstrijd gouden veer voor best schrijvende ambtenaar

Wie wordt de best schrijvende ambtenaar van 2016? Wie sleept dit jaar de Gouden Veer in de wacht? Welke ambtenaar wordt de winnaar van de twaalfde editie van de Nationale Schrijfwedstrijd? Ambtenaren worden uitgenodigd om een burgerbrief in te zenden. Het moet gaan om een brief waarvan de schrijver vindt dat die een toonbeeld is van klare taal terwijl de lezers er alle informatie in kunnen vinden die ze nodig hebben.

Doe vooral mee! Het wordt weer een mooie gelegenheid om te laten zien hoe goed je zelf schrijft en hoe belangrijk het is dat ambtenaren helder en duidelijk zijn in hun communicatie met burgers. Voor meer informatie, zie http://nationaleschrijfwedstrijd.nl

Schrijven als spel

Vorig jaar vroeg uitgeverij Boom mij om Creatief schrijven te herschrijven. Het boek is inmiddels aardig versleten na zeven jaar trouwe dienst. Een herschrijving was niet zinvol: ik ben zeven jaar verder met trainen, coachen en lesgeven. Het werd dus een volkomen nieuw boek. In juni van dit jaar is het verschenen: Van idee naar tekst. Creatief denken en schrijven voor professionals.

Schrijfdynamiek

Voor deze nieuwe titel zocht ik naar een methode om het creatieve schrijfproces in te vangen.  Het model van plannen, schrijven en reviseren is praktisch maar weinig creatief. In dit model opereer je vanuit structuur en functie naar de uiteindelijke tekst. Toch kun je ook een ander pad bewandelen: beweeglijker, creatiever en speelser.

Hoe zou ik bovenstaande functies op een speelse manier kunnen samenbrengen? In mijn eigen schrijf- en doceerpraktijk werk ik vanuit een bepaalde dynamiek. Ik maak daarin onderscheid tussen divergentie en convergentie. In de divergentiefase mag je overal mee experimenteren. Of je nu schrijft over ‘het aanleggen van een nieuw fietspad’ of ‘de kracht van verhalen’, elk onderwerp kun je creatief onderzoeken. Tijdens de convergentiefase selecteer je vervolgens de beste ‘vondsten’  voor een coherente tekst.
Lees verder >>

Call: Collaborative writing

CFP (Open call)
Towards a blueprint for successful collaborative writing in educational and professional settings
Guest editor: Elke Van Steendam, Faculty of Applied Linguistics, KULeuven, Campus Brussels
Peer collaboration in writing has been shown to be effective for Learning to Write and Writing to Learn (Graham, McKeown, Kiuhara, & Harris, 2012; MacArthur, Schwartz, & Graham, 1991; Onrubia & Engel, 2009; Storch, 2005; Yarrow &Topping;, 2001). That is why collaborative writing is often implemented in educational contexts. However, not only in educational contexts but also in professional contexts (academia, policy making, administration, journalism) collaborative writing has become common practice. Very frequently, written documents are the end-product of a collaborative process involving multiple actors, writers and readers ( e.g. research articles; group proposals, public policy documents; journalistic texts (Perrin, 2011; Lowry, Albrecht, Nunanmaker, & Lee, 2003; Sleurs, Jacobs, & Van Waes, 2003).

Lees verder >>

Bekentenissen van een veellezer

Door Marc van Oostendorp

Ik kom soms ook heus wel onder de mensen en daardoor weet ik dat sommigen vinden dat ik veel schrijf. Hoe kan dat? Slaap ik misschien weinig? Om de een of andere reden is dat de hypothese die het vaakst geopperd wordt, maar daarom is ze nog niet juist.

Wat is het dan wel? Ik weet het zelf natuurlijk ook niet precies. Ik heb altijd geschreven, en ik heb ook eigenlijk altijd veel geschreven. Het gaat vanzelf, en ik voel me onprettig als ik een paar dagen niets schrijf. Daar komt het denk ik door, en doordat ik kennelijk bepaalde blokkades mis om het allemaal op te schrijven en de wereld in te sturen. “De echte schrijver is degene voor wie schrijven moeilijker is dan voor andere mensen”, wil een oude wijsheid. In die zin ben ik dus geen echte schrijver.

Maar belangrijker dan schrijven is lezen.
Lees verder >>

Klik hier om verder te gaan

Door Marc van Oostendorp


Vanochtend werd ik wakker en dacht: ja, het woord klikken zal nog lang blijven bestaan! En niet alleen in de betekenis ‘je klasgenootje verraden bij een volwassene’ , maar ook in die van de betekenis van ‘een hyperlink openen’.

Ik heb ooit geschreven over klik hier. Ik ben een groot bewonderaar van die constructie. Ik vind de hyperlink toch al de mooiste uitvinding van de afgelopen decennia, en ik vind dat zo’n hyperlink het beste kan worden ingeleid door de woorden klik hier. Dan weet je als lezer waar je aan toe bent. Wanneer er ergens staat:

– Door de opwarming van de aarde is er meer algengroei.

weet je niet precies wat je onder die aanklikbare letters moet verwachten. Je kunt dus beter zeggen:

– Door de opwarming van de aarde is er meer algengroei (klik hier voor schokkende cijfers)

Lees verder >>

Tegen het schrijven

Een teken van het algeheel verval der zeden waar je te weinig over hoort: dat er teveel geschreven wordt. De afgelopen week maakte ik veel gebruik van het openbaar vervoer en overal zie de hele tijd iedereen communiceren. Het is altijd moeilijk om te bepalen of het nu inderdaad ineens veel meer gebeurt of dat het mij alleen maar begint op te vallen, maar er wordt ontstellend veel getikt. Waar vroeger een appeltje werd geschild, of luidruchtig getelefoneerd, zit nu iedereen met een schermpje voor zich te tikken. Op de terrasjes: telefoons. Een man voor het Groningse Academiegebouw had een dure nieuwe PowerBook: e-mail.

Je hoort natuurlijk weleens klachten over de kwaliteit van het geschrevene, maar weinig over al dat schrijven zelf. Lees verder >>

HET bestaat niet!

Er zijn mensen die jeuk krijgen van een woord met een apostrof erin (’t en ’n bijvoorbeeld); zie de commentaren bij mijn blog EYE: ’n doorn in ’t oog  Anderen voelen zo’n weerzin dat ze niet verder kunnen lezen. Arme apostrof. En hij heeft nog wel zo’n lange traditie en ’t is juist zo’n zinvol letterteken.

De oudste vermelding van ’t TEKEN apostrof dateert uit 1550, maar de apostrof werd al veel eerder gebruikt, bijvoorbeeld door Jan van Boendale (ca. 1300) : in ’t lant van Ludicke.  De apostrof diende om aan te geven dat er letters weggelaten waren. Die letters werden ook niet uitgesproken. ’t Citaat van Van Boendale, in ’t lant klonk waarschijnlijk als intlant. Die t is een reductie van ’t toenmalige lidwoord dat, als dat z’n klinker verloor doordat ’t ‘aanleunde’ tegen een volgend of voorafgaand woord:  tvolc (’t volk); int lant.

Lees verder >>