Tag: receptie

Sint en Piet als kunst (3)

Door Henk Wolf

[Dit is deel 3 van dit essay. Klik hier voor deel 1 en deel 2.]

Kunst kan emotie oproepen, maar kunst is vrij – autonoom, ambigu en vrij. Die vrijheid wordt beschermd tegen de druk van de negatieve emoties bij de waarnemers. Kunst kan spelen met een canon. Bijbelse kunst speelt altijd met een canon, de talloze sinterklaastoneelstukjes die jaarlijks worden opgevoerd spelen ook met een canon.

De protesten tegen de figuur van Zwarte Piet zijn protesten tegen die canon. Ze komen van mensen die die figuur negatief waarderen. Doordat kunst autonoom en ambigu is, is die interpretatie ook vrij, ze is legitiem. Ze is echter niet dwingend. Kunst is zelf niet beledigend of kwetsend, maar ze kan wel zo worden gewaardeerd. Dat oordeel is echter in een vrije maatschappij individueel en schept voor niemand rechten of plichten.

Wie demonstreert tegen een figuur als Zwarte Piet, die verheft z’n eigen interpretatie van een toneelstuk van een legitieme tot de enige legitieme. Hij ontkent de autonomie en de ambiguïteit van het toneelstuk. Hij miskent ook het bestaan van een canon. Dat zijn problematische visies op kunst. Nog ernstiger is dat een dergelijke demonstrant eist dat de kunstenaar zijn kunst richt naar de morele en artistieke opvattingen van de demonstrant. Dat is een antiliberale houding die gevaarlijk kan zijn voor de vrije kunst en daarmee voor de vrije samenleving. Lees verder >>

Sint en Piet als kunst (2)

Door Henk Wolf

[Dit is een vervolg op ‘Sint en Piet als kunst (1)‘.]

De ambiguïteit van kunst vinden we uiteraard ook in de traditionele theaterstukjes die horen bij de jaarlijkse sinterklaasviering. Hoe de figuur van Zwarte Piet daarin gewaardeerd moet worden, is onderwerp van veel discussie. Er bestaan allerlei opvattingen over die figuur en dat is een normaal verschijnsel. Een gevaar voor de vrijheid van expressie binnen de kunst is er wel, namelijk als gesuggereerd wordt dat Zwarte Piet maar op één manier kan worden geïnterpreteerd.

Er zijn allerlei niet-canonieke varianten op Zwarte Piet, zoals regenboogpieten en stroopwafelpieten, maar ook de canon is niet eenduidig. Wie wat sinterklaasboekjes van de afgelopen honderdvijftig jaar doorbladert, valt meteen op dat er onduidelijkheid bestaat over het aantal knechten van de Sint. Er is één Zwarte Piet (met hoofdletters), maar er zijn ook pepernotenfabrieken en stoomboten vol zwarte pieten (met kleine letters), zoals bijvoorbeeld Pinkeltje in het ene boek een uniek personage is en in het andere deel van een pinkeltjesgemeenschap. Lees verder >>

Sint en Piet als kunst (1)

Door Henk Wolf

Een beeldhouwer ziet op Schiphol hoe een klein jongetje struikelt. Huilend krabbelt het jongetje overeind, terwijl zijn moeder aangesneld komt om hem te troosten. Het jongetje lacht al lang weer als de beeldhouwer in zijn vliegtuig stapt. Het is het laatste wat hij ziet van zijn vaderland, want hij emigreert vandaag. De emotie van het moment blijft hem bij en in zijn nieuwe woonomgeving maakt hij in een nostalgische periode een beeld van dat huilende jongetje.

De buitenlandse gemeente waar de kunstenaar nu woont, koopt het beeld en plaatst het in een parkje. Op een dag komt er een oude vrouw met haar volwassen zoon langs. Ze kijkt er glimlachend naar en aait haar zoon vertederd over diens brede rug.
“Hij lijkt op jou, toen je zo klein was”, zegt ze. “Nu zo stoer, maar toen nog zo’n breekbaar klein mannetje.”

Een paar dagen later loopt er een man door het parkje. Hij kan zijn tranen nauwelijks bedwingen. Hij heeft zijn hondje moeten laten inslapen. Bij het standbeeld blijft hij staan. Hij begint te huilen. De dagen daarna loopt hij elke dag een paar keer naar het standbeeld. Op de een of andere manier heeft hij het gevoel dat het stenen jongetje met hem huilt. Gek genoeg is dat een troostrijke gedachte. Na een tijdje komt hij minder en dan koopt hij een nieuw hondje. Lees verder >>

Promotie Gerard Bouwmeester over de primaire, secundaire en tertiaire receptie van Augustijnkens werk (1358-2015)

Promovendus: Gerard Bouwmeester
Promotor / begeleiders: prof. dr. Paul Wackers, dr. Bart Besamusca
Datum: 29-04-2016
Tijd: 14:30
Plaats: Academiegebouw Universiteit Utrecht
Titel: Receptiegolven: de primaire, secundaire en tertiaire receptie van Augustijnkens werk (1358-2015)
Project: Dynamics of the Medieval Manuscript, Text Collections from a European Perspective (HERA)

A War of No Common Description: de transnationale receptie van de Slag van Waterloo in de negentiende eeuw


Op 18 en 19 juni  2015 – exact 200 jaar na de Slag van Waterloo – organiseert CERES (het Centre for Reception Studies van de KU Leuven) de internationale conferentie A War of No Common Description, over de transnationale receptie van de Slag van Waterloo in de negentiende eeuw.

Voor meer informatie over het programma en het inschrijvingsforumulier, zie de website: www.waterloo19.be.

Pas verschenen: Yves T’Sjoen – Zoals een grens op de kaart


Onlangs is verschenen bij uitgeverij Academia Press: Zoals een grens op de kaart. Nederlandse literatuur in vergelijkend perspectief. In vijftien ‘gevalstudies’ staat de receptie van moderne literatuur centraal.

In het eerste deel van het boek onderzoekt T’Sjoen transnationale relaties tussen Nederlandstalige en buitenlandse literatuur die door middel van vertalingen, adaptaties, essays en andere bronnen is geïntroduceerd in het Nederlandse taalgebied. Aan bod komen bijvoorbeeld Herman de Coninck & Edna St. Vincent Millay, J. Bernlef & Marianne Moore en Rutger Kopland & Breyten Breytenbach. Daarnaast biedt het boek twee gevalstudies die tot het klassieke historisch-documentaire onderzoek kunnen worden gerekend. De casussen over Jonker, Krog en Kamfer respectievelijk Cussons en Stockenström handelen over de aanwezigheid en de receptie van Afrikaanstalige poëzie in Nederland en Vlaanderen.

Lees verder >>

Pas verschenen: Nederlandse liefde voor Christopher Love (1618-1651)


In de zeventiende eeuw waren er veel culturele en intellectuele contacten tussen de Nederlanden en anderzijds Engeland en Schotland. De honderden vertalingen van devotionele – veelal puriteinse – geschriften vormen een belangrijk segment van deze betrekkingen. J. van der Haar was met zijn bibliografie From Abbadie tot Young (Veenendaal 1980) de eerste die dit gedetailleerd aantoonde. C.W. Schoneveld heeft dit met zijn studie Intertraffic of mind (Leiden 1983) in breder verband breder bevestigd. Sinds mei 2011wordt de meest complete bibliografische ontsluiting van deze literatuur geboden door de digitale bibliografie Pietasop de website Pietas online. Daar bevindt zich ook Pietas Studies, de bibliografie van de literatuur over de gereformeerde vroomheid. Beide bibliografieën staan onder redactie van Frans Huisman, die als gastonderzoeker is verbonden aan de Afdeling Bijzondere Collecties van de UB van de Vrije Universiteit.
De beschikbaarheid van een goed bibliografisch apparaat heeft het onderzoek naar dit onderwerp gestimuleerd. Zo heeft een groep onderzoekers van de Vrije Universiteit, aangevuld met één van de Theologische Universiteit Apeldoorn, zich de afgelopen jaren beziggehouden met het vertaalde werk van de puriteinse predikant Christopher Love. Dit heeft geleid tot de bundel Nederlandse liefde voor Christopher Love (1618-1651). Studies over het vertaalde werk van een presbyteriaanse puritein, die op 28 september 2013 is gepresenteerd.

Lees verder >>