Tag: Promotie

Van p naar b in Nederland en Duitsland

Door Marc van Oostendorp

Vanmiddag promoveert Nina Ouddeken in Nijmegen, hoera! Nina is de eerste student die ik naar drie titels heb mogen begeleiden – eerst de bachelor, dan de master en nu dan het doctoraat. Het proefschrift dat ze vanmiddag verdedigt is daar dus de kroon op, en het is een fonkelende kroon.

Het gaat onder andere over een probleem dat mij al heel lang interesseert. Dat probleem heeft ermee te maken dat je Nederlandse p’s en b’s anders maakt dan Duitse of Engelse.

Wat is het verschil tussen pa en ba? In beide gevallen sluit je eerst je lippen, laat de lucht in je mond stromen, en laat dan plotseling los zodat de lucht met een kleine explosie naar buiten komt. Die kleine explosie is één component van het geluid. Een andere component is dat je op zeker moment je stembanden laat trillen. Het verschil tussen pa en ba is een verschil in timing.  Lees verder >>

In memoriam Jan Wolkers (1925-2007) {1}

Door Peter van Zonneveld

Kasteel Oud-Poelgeest. Tekening van Jan Wolkers (1944).

Gisterenavond vond de presentatie plaats van ‘Het litteken van de dood’, de biografie die Onno Blom over Jan Wolkers schreef. Eergisteren was het precies tien jaar geleden, dat de schrijver en beeldend kunstenaar overleed, een week voor zijn 82e verjaardag. Dat was ook de dag waarop Onno Blom op zijn boek promoveerde aan de Leidse universiteit. De promotie-agenda voor die dag was al gevuld. Dankzij het ongebruikelijke tijdstip (17.30 uur) kon de plechtigheid alsnog plaatsvinden.

Vele vrienden en bekenden waren naar Leiden gekomen om Onno Blom in het geheel gevulde Groot Auditorium zijn dissertatie te horen verdedigen. Dat deed hij met verve, want Onno snoer je niet zo gauw de mond.

Mijn waardering voor Wolkers gaat terug tot het begin van de jaren zestig, toen zijn boeken nog zeer omstreden waren. Ik werd gefascineerd door Kort Amerikaans, dat gesitueerd was in een wereld die ik maar al te goed kende. Als veertienjarige fietste ik door de stad om de plekken te bezoeken die in het boek van belang waren. Het speelde zich af in de Tweede Wereldoorlog, die voor Wolkers van cruciale betekenis is geweest. Lees verder >>

Promotie Cécile de Morrée over tijd in laatmiddeleeuwse liederen

Religieuze en wereldlijke feesten waren in de laatmiddeleeuwse beleving met elkaar versmolten. De grens tussen het religieuze en het profane was dan ook minder scherp dan tot nu toe werd aangenomen. Dat stelt Cécile de Morrée (Middeleeuwse literatuur) op basis van haar promotieonderzoek naar laatmiddeleeuwse verzamelingen van religieuze liederen. Vanuit een antropologische invalshoek op het thema ‘tijd’ toont zij dat liederen werden geordend volgens de verschillende seizoenen van de jaarcyclus. Lees verder >>

Symposium Promovendi Nederlandse Taal en Cultuur Nijmegen zwaaien af

Dit jaar zullen maar liefst zes promovendi van de afdeling Nederlandse Taal en Cultuur van de Radboud Universiteit Nijmegen hun proefschrift verdedigen, een mooi moment om hen allen uit te nodigen hun letterkundig onderzoek te presenteren. Namens de promovendi Lieke van Deinsen, Jeroen Dera, Ad Poirters, Sophie Reinders, Bart Verheijen en Marieke Winkler nodigt de afdeling u daarom van harte uit voor een middag waarin zij vertellen over hun belangrijkste of meest opzienbarende onderzoeksresultaten. Van zestiende eeuwse social media (Sophie Reinders) tot canonvorming in de vroege achttiende eeuw (Lieke van Deinsen), van  gebruikssporen in liturgische boeken (Ad Poirters) tot Nederlandse verzetsliteratuur tegen Napoleon (Bart Verheijen) en literaire kritiek in allerlei vormen en media (Marieke Winkler en Jeroen Dera): het belooft een gevarieerde, inspirerende middag te worden!

Deelname is gratis, wel graag even aanmelden bij Marieke Winkler via m.winkler@let.ru.nl. Ook voor vragen kunt u zich wenden tot Marieke Winkler.

Dag: vrijdag 27 januari
Tijd: 15u tot 17u (aansluitend borrel)
Plaats: Radboud Universiteit Nijmegen,
Erasmusgebouw, zaal E2.05

Promotie Gerard Bouwmeester over de primaire, secundaire en tertiaire receptie van Augustijnkens werk (1358-2015)

Promovendus: Gerard Bouwmeester
Promotor / begeleiders: prof. dr. Paul Wackers, dr. Bart Besamusca
Datum: 29-04-2016
Tijd: 14:30
Plaats: Academiegebouw Universiteit Utrecht
Titel: Receptiegolven: de primaire, secundaire en tertiaire receptie van Augustijnkens werk (1358-2015)
Project: Dynamics of the Medieval Manuscript, Text Collections from a European Perspective (HERA)

Promotie Simon Smith: ‘Der minnen cracht’

Op dinsdag 8 maart 2016 promoveert Simon Smith aan de Vrije Universiteit te Amsterdam, faculteit Geesteswetenschappen, op zijn proefschrift ‘Der minnen cracht’. Opstellen over liefde in de Arturroman ‘Die Riddere metter Mouwen’.

Tijd: 13.45 uur.
Locatie: het Auditorium in het hoofdgebouw van de Vrije Universiteit, De Boelelaan 1105, Amsterdam. Receptie na afloop.
Promotor: Johan Koppenol.
Copromotor: Roel Zemel.

Er moeten meer gepromoveerden komen buiten de wetenschap

Door Marc van Oostendorp


Wie nu een proefschrift aan het schrijven is, weet lang niet zeker of er een carrière in de wetenschap in het verschiet ligt. Sterker nog: hoe briljant dat proefschrift ook is, je weet het nooit zeker. Daarvoor is het aantal plaatsen in ieder geval in de voorzienbare toekomst eenvoudig niet groot genoeg.

De vraag is hoe je daar mee moet omgaan. Ik heb mijn mening over dat onderwerp de laatste tijd bijgesteld; dat komt onder andere door een artikel dat op de website van Nature verscheen.  Tot nu toe dacht ik altijd dat we het maar moesten laten betijen, dat het allemaal vanzelf wel goed komt. Maar nu denk ik dat wij begeleiders wel wat meer kunnen doen.

Frisse ideeën

Eigenlijk doet dat artikel niet veel meer dan opsommen van wat de mogelijke oplossingen zijn voor dit probleem. Alles op zijn beloop laten staat daar ook bij, maar ook de andere twee belangrijkste oplossingen: drastisch minder promovendi aannemen en het programma voor promovendi aanpassen.

Er lijkt me nog steeds geen reden om minder promovendi te laten beginnen. Integendeel: het mogen er nog best wat meer worden.
Lees verder >>

Promotie: Hedendaagse leesclubs zijn intelligent, actueel en populair

Het imago van de leesclub is misschien ouderwets, maar niets is minder waar. Marjolein van Herten, promovenda bij de Open Universiteit, komt in haar proefschrift ‘Learning communities, informal learning and the humanities’ tot de conclusie dat leesclubs moderne verenigingen zijn waarbij literaire onderwerpen stevig bediscussieerd worden en de sociale betrokkenheid tussen de leden groot is. De promotie vindt plaats op vrijdag 11 december 2015 bij de Open Universiteit in Heerlen.

Lezen in clubverband

Lezen is leren. Lezen verruimt je geest. Maar waarom is lezen in clubverband zo interessant? Van Herten geeft een helder antwoord op deze onderzoeksvraag. Informatie en ervaringen met elkaar delen is een sociale aangelegenheid. Als je een boek gelezen hebt, ben je in een andere wereld geweest en het is prettig om hierover met iemand anders te spreken die hetzelfde heeft meegemaakt.
Naast het sociale contact is het leeraspect erg belangrijk. Leden krijgen een beter zelfinzicht door de uitwisseling van diverse meningen over de boeken. De leden zijn vaak al fervente lezers en krijgen titels van boeken aangereikt die nog onbekend waren.

Lees verder >>

Promotie: Couperus bij de buren

Op 20 februari hoopt Ruud Veen, de kleinzoon van Couperus’ uitgever L.J. Veen, te promoveren op zijn proefschrift Couperus bij de buren. Een onderzoek naar de uitgaven van het werk van Louis Couperus bij Duitse uitgevers tussen 1892 en 1973.

Veen onderzocht niet voor niets Couperus’ uitgeefgeschiedenis in Duitsland. Daar zijn namelijk de meeste vertalingen van zijn werk verschenen. Van de 47 zelfstandige werken zijn in de onderzochte periode maar liefst 23 vertalingen uitgebracht. Couperus was hiermee de meest vertaalde Noord-Nederlandse auteur van rond de eeuwwisseling in Duitsland. Else Otten nam er 18 voor haar rekening, en is daardoor van doorslaggevende betekenis geweest voor het succes van de auteur bij onze oosterburen.

De kern van het onderzoek is de autopsie van de boeken zelf. Veen ontdekte dat het uitbrengen van verschillende bindvarianten van één druk van één titel niet een typisch Nederlands fenomeen was. Eén Duitse uitgever spande de kroon door standaard van de gebonden editie vijf varianten gelijktijdig aan te bieden. Al die verschillende bindvarianten werden niet door de uitgever gedocumenteerd. Veen voorziet in deze lacune en geeft een overzicht van de aangetroffen edities en varianten. Ook de betrokken partijen, vertalers, uitgevers in Nederland en Duitsland, en de omgevingsfactoren die bij de exploitatie van invloed waren komen in de dissertatie aan bod.

De handelseditie van het proefschrift is voor 49,50 euro te bestellen via veen@couperus-collectie.nl. Meer informatie over de promotie en een uitgebreide samenvatting van Veens onderzoek op uva.nl.

Promotie Yvette Linders – De ideeën van de boekcritici tussen 1955 en 2005


Datum: donderdag 4 december 2014
Tijd: vanaf 12:30
Locatie: Radboud Universiteit, Academiezaal Aula, Comeniuslaan 2, Nijmegen
Faculteit: Faculteit der Letteren
Promovendus: mevrouw drs. Y.F.M. Linders
Promotores: prof. dr. P.J. Schellens, prof. dr. J.H.T. Joosten
Subtitel: Met waardering gelezen. Een nieuw analyse-instrument en een kwantitatieve analyse van evaluaties in Nederlandse literaire dagbladkritiek, 1955-2005
Beschrijving
Er is veel gezegd over wat critici in bepaalde tijden belangrijk vonden bij het beoordelen van een boek: soms zouden ze structuur belangrijker vinden terwijl het op andere momenten belangrijker zou zijn dat de lezer iets leert van een boek. Deze ideeën zijn tot nu toe nog nooit getoetst in een grote verzameling Nederlandse recensies.
Om te bekijken wat critici in verschillende perioden echt belangrijk vonden is er voor dit onderzoek een analyse-instrument ontwikkeld dat in kaart brengt waar de critici over oordelen. Daarmee zijn 734 recensies die verschenen tussen 1955 en 2005 geanalyseerd. Bepaalde ontwikkelingen in de maatschappij (zoals de ontzuiling) of in de literatuur blijken inderdaad terug te zien in boekrecensies in kranten.
Meer informatie: Radboud Universiteit

Promotie Taalbewustzijn onder Poolse studenten Nederlands

Op vrijdag 27 juni 2014 zal aan de Adam Mickiewicz Universiteit in Poznań (Polen) de publieke verdediging van het proefschrift van Robert de Louw plaatsvinden. In het proefschrift „Taalbewustzijn en taalattitudes tegenover twee variëteiten van het Nederlands onder Poolse studenten Nederlands” wordt onderzocht hoe bewust Poolse studenten Nederlands zich zijn van de verschillen tussen twee variëteiten van het Nederlands (Belgisch – Belgian Dutch – en Nederlands – Netherlandic Dutch), wat hun attitudes tegenover deze twee variëteiten en tegenover sprekers ervan zijn en welke factoren taalbewustzijn en taalattitudes (kunnen)  beïnvloeden.

Robert de Louw is medewerker van het Departement Nederlandse en Zuid-Afrikaanse Studies aan de Adam Mickiewicz Universiteit, Poznań, Polen

Meer informatie: http://wa.amu.edu.pl/dutchafrikaans/

Promotie Jesseka Batteau: Wolkers, Reve en ‘t Hart als schrijvers van de secularisatie


Op 23 juni 2014 promoveert literatuurwetenschapper Jesseka Batteau aan de Universiteit Utrecht op haar proefschrift Literature and the Performance of Post-Religious Memory in the Netherlands: Gerard Reve, Jan Wolkers and Maarten ’t Hart.


In de jaren zestig en zeventig van de twintigste eeuw onderging Nederland een culturele en sociale transformatie, onder meer door de ontkerkelijking. In haar promotieonderzoek gaat Batteau in op de vraag welke rol de literatuur hierbij speelde. Daarvoor bestudeerde zij het werk en de publieke optredens van drie auteurs uit die tijd: Gerard Reve (1923-2006), Jan Wolkers (1925-2007) en Maarten ’t Hart (1944).


Lees verder >>

Promotie Mart van Duijn (Groningen 12 juni 2014)

Op 12 juni 2014, om 12.45 promoveert Mart van Duijn, aan de Rijksuniversiteit Groningen, op een proefschrift getiteld Gods Woord gemeengoed. Een sociale geschiedenis van de Delftse Bijbel (1477-ca. 1550). Locatie: Doopsgezinde Kerk, Oude Boteringestraat 33. De volledige dissertatie in nu al online te lezen via de website van de Rijksuniversiteit Groningen.
Gods Woord gemeengoed geeft een sociale geschiedenis van de Delftse Bijbel (1477) tot ongeveer 1550. Als eerste gedrukte bijbel in de Nederlandse taal en als een van de vroegste Nederlandstalige gedrukte boeken heeft de Delftse Bijbel in de loop van de geschiedenis veel aandacht gehad van verzamelaars en onderzoekers, en is deze bekend komen te staan als een cultuurhistorisch fenomeen. Er is zelfs geopperd dat deze bijbel heeft bijgedragen aan de Nederlandse (religieuze) identiteit. Veel vragen met betrekking tot de Delftse Bijbel zijn echter nog onvoldoende beantwoord of zijn zelfs nooit eerder gesteld, zoals die naar de vroege receptie van dit boek. In zijn proefschrift benadrukt Mart van Duijn de nauwe verbondenheid die er bestond tussen de Delftse Bijbel en de samenleving waarin deze ontstond en voor het eerst werd ontvangen. Door achtereenvolgens in te gaan op de inhoud, de vorm en de receptie van deze bijbel wordt een geschiedenis geschreven die gekenmerkt wordt door samenwerking, flexibiliteit, individualiteit en onafhankelijkheid. Dit is een beeld dat ingaat tegen de algemene opvatting dat de Bijbel in de middeleeuwen was voorbehouden aan de geestelijkheid en dat volkstalige Bijbels zelfs niet bestonden. Al ver voor Maarten Luther in de jaren 1520 met zijn vertaling de Bijbel zogezegd bevrijdde voor het grote publiek, werden door drukkers zoals die van de Delftse Bijbel al stappen in die richting gezet.

Promotie Anna Dlabačová: “Literatuur en observantie”


Op donderdag 22 mei 2014 promoveert Anna Dlabačová aan de Universiteit Leiden (opleiding Nederlands) op haar proefschrift Literatuur en observantie. De Spieghel der volcomenheit van Hendrik Herp en de dynamiek van laatmiddeleeuwse tekstverspreiding.
Tijd: 16.15 uur
Locatie: Groot Auditorium van het Academiegebouw van de Universiteit Leiden, Rapenburg 73. Aansluitend receptie.

Het proefschirft van Dlabačová zal verschijnen bij Uitgeverij Verloren.

Promotie Arnold Lubbers (19 maart)

Op 19 maart promoveert Arnold Lubbers aan de UvA op een boekhistorisch proefschrift, getiteld ‘Een republiek in het klein’. Noord-Nederlandse leesgezelschappen in het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden 1815-1830. Zijn promotor is prof. dr. E.A. Kuitert, copromotor is prof. dr. J.Th. Leerssen

De promotieplechtigheid is op woensdag 19 maart om 10.00 uur.
Locatie: Agnietenkapel, Oudezijds Voorburgwal 231, Amsterdam.

Lubbers onderzocht leesgezelschappen in de beginperiode van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. In die periode, van 1815 tot 1830, vormden het huidige België, Luxemburg en Nederland één staat onder koning Willem I. Het koninkrijk volgde op de Franse overheersing. Over het algemeen wordt aangenomen dat de Nederlandse bevolking in die jaren ’nationalistische’ interesses had omdat het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden een periode van hernieuwde nationale vrijheid inleidde. Lubbers bekeek archiefstukken en nagelaten publicaties van bijna 60 leesgezelschappen die actief waren van 1815 tot 1830. Hiervoor bezocht hij in heel Nederland archieven.


(bron)
Voor meer informatie en een samenvatting van het proefschrift, zie hier.

Het probleem met promoties

Door Marc van Oostendorp
Het is maar een klein stukje in NRC Handelsblad van vandaag, maar het snijdt een serieus probleem aan — misschien wel het grootste, nauwelijks besproken probleem in het Nederlandse academische bedrijf van dit moment.
Op pagina W6 vertelt de Utrechtse organisatiepsycholoog over een probleem dat ze onlangs had in een promotiecommissie. Ze vond een proefschrift onacceptabel en meldde dit, maar het werd uiteindelijk zelfs zonder discussie toegelaten tot de promotie. Twee andere beoordelaars hadden immers geen problemen.
Het is een situatie die veel academici vermoedelijk kennen.

Lees verder >>

Twee promoties in januari 2014

Esther Op de Beekpromoveert op 15 januari aan de Radboud Universiteit op een onderzoek naar de literaire dagbladkritiek in Nederland 1955-2005 (Aula, 14:30 uur)
Op de Beek bestudeerde alle recensies van romans in vijf grote kranten (Algemeen dagblad, NRC, Parool, Trouw, Volkskrant) in zes peiljaren: 1955, 1965, 1975, 1985, 1995 en 2005. Ze onderzocht welke aspecten beoordeeld werden (zoals stijl, structuur, thema); en welke eigenschappen van die aspecten (zoals originaliteit, complexiteit, diepgang). Meer informatie.

Ivo Nieuwenhuisverdedigt op woensdag 22 januari aan de Universiteit van Amsterdam (Aula, 13:00) zijn proefschrift getiteld Onder het mom van satire. Laster, spot en ironie in Nederland, 1780-1800.
Het onderzoek van Nieuwenhuis maakt deel uit van het NWO-project The power of satire, cultural boundaries contested. Met als uitgangspunt de hypothese dat satire in staat is om bestaande (culturele en mediale) grenzen zowel te testen en bevragen als te stellen en consolideren, werden in dit project een aantal specifieke satirische casussen onderzocht vanuit het perspectief van hun werking. Nieuwenhuis bestudeerde De Lantaarn, een almanak-pastiche van Pieter van Woensel uit de jaren 1792-1801, en toverlantaars en rarekieks. Dat zijn satirische pamfletten en tijdschriften die zijn geïnspireerd op het in de achttiende eeuw bekende fenomeen van rondreizende vertoningen van lichtbeelden, te vinden op kermissen en jaarmarkten. Meer informatie.

Dubbelpromotie: De Amsterdamse jaren van Willem Kloos


Op woensdag 18 december promoveren Peter Janzen en Frans Oerlemans beiden aan de UvA met een studie naar  Willem Kloos (1859-1938), waarin ze opnieuw kijken naar ‘het stereotype beeld van de man en de dichter’.  Janzen richt zich in zijn proefschrift op de jaren 1859-1888, Oerlemans gaat in op de jaren 1888-1900.
Datum: 18 december 2013
Tijd: De promotie van Peter Janzen begint om 11.00 uur, de promotie van Frans Oerlemans om 12.30 uur.
Locatie: Aula – Oude Lutherse Kerk, Singel 411, 1012 XM Amsterdam
Meer informatie

Promotie Esther Op de Beek over Evaluaties in de Nederlandse literaire dagbladkritiek,1955-2005

‘Populaire’ literatuur werd ook in 1955 gerecenseerd, van ‘verzuilde’ kritiek was nauwelijks sprake en aspecten als stijl en gelaagdheid blijven door de jaren heen dé criteria waarop romans beoordeeld worden. Esther Op de Beek promoveert op 15 januari aan de Radboud Universiteit op een onderzoek naar de literaire dagbladkritiek in Nederland 1955-2005.

Anders dan in voorgaande studies ging Op de Beek terug naar de recensieteksten zelf. Zij bestudeerde alle recensies van romans in vijf grote kranten (Algemeen dagbladNRC,Parool,TrouwVolkskrant) in zes peiljaren: 1955, 1965, 1975, 1985, 1995 en 2005. Ze onderzocht welke aspecten beoordeeld werden (zoals stijl, structuur, thema); en welke eigenschappen van die aspecten (zoals originaliteit, complexiteit, diepgang).
Lees verder >>

Promotie Martine Veldhuizen: opvattingen over zondige, onvertogen en misdadige woorden in het Middelnederlands


Op 30 oktober 2013 promoveert Martine Veldhuizen aan de Universiteit Utrecht op haar proefschrift De ongetemde tong: opvattingen over zondige, onvertogen en misdadige woorden in het Middelnederlands (1300-1550). Promotoren zijn prof. dr. Paul Wackers en prof. dr. Frits van Oostrom. De promotie vindt plaats in de Senaatszaal van het Academiegebouw van 12.45 uur tot 14.00 uur.

Lees verder >>

Promotienieuws september (aanvulling)

Lizet van Ewijk, Word Retrieval in Acquired and Developmental Language Disorders: A Bit more on Processing (Promotor: Prof. dr. S. Avrutin; Copromotor: Prof. dr. F.N.K. Wijnen)

Utrecht, Academiegebouw (senaatszaal), 13 september 2013, 12:45 tot 13:45 uur

In haar proefschrift geeft Lizet van Ewijk een perspectief op woordvindingsproblemen bij mensen met taalstoornissen. Gemiddeld heeft iemand een woordenschat van zo’n 50.000 woorden. Normaal gesproken raadplegen we dit zogeheten lexicon met ongelofelijke snelheid en accuraatheid tijdens het spreken.
Af en toe gebeurt het dat volwassenen een verkeerd woord selecteren (“Ik moet niet teveel rijden; ik moet nog drinken.”). Bij volwassenen met een verworven taalstoornis (afasie) en kinderen met een aangeboren taalstoornis (ESM: ernstige spraak/en of taal moeilijkheden) gebeurt dit echter zo vaak dat het de communicatie ernstig belemmert.
Een vraag die binnen de wetenschap nog onbeantwoord is, is of bij personen met taalstoornissen deze woorden niet (meer) aanwezig zijn in het lexicon; of dat het zoekmechanisme dat het correcte woord moet selecteren en ophalen niet goed (meer) werkt.
Van Ewijk levert in haar proefschrift bewijs voor de laatste visie en biedt een nieuwe theoretische benadering omtrent de rol van verwerkingscapaciteit binnen woordvindingsproblemen. Hiervoor wordt gebruikt gemaakt van een aantal begrippen en formules uit de informatietheorie.
(bron)

Proefschriftnieuws april 2013

Door Marten van der Meulen
In april zijn er drie schitterende promoties bij te wonen, dus stap in de trein/auto en ga naar Nijmegen, Amsterdam of Utrecht!

Aan de UvA zal op 12 april Ekaterina Bobyleva promoveren. Zij deed onderzoek naar de ontwikkeling van de nominale constituent in creoolse talen. Nominale constituenten zijn woordgroepen met een referentiële betekenis. Het onderzoek bevat een analyse van de etymologie, en van de structurele en de pragmatisch-semantische eigenschappen van nominale markeerders. Bobyleva legt bijzondere nadruk op het gebruik en de interpretatie van ongemarkeerde naamwoorden, een eigenschap die gezien wordt als typerend voor creoolse talen.