Tag: polemieken

Toegankelijk postmoderne polemiek

Door Marc van Oostendorp

De literaire polemiek is een vreemd genre: ze veronderstelt dat een schrijver zich grondig verdiept in boeken waarvan hij een afkeer zegt te hebben. Nu zijn er zoals bekend heel veel slechte boeken, en de vraag doet zich dan voor: waarom zoveel drukte over iets zo onbelangrijks? Een belangrijke taak van de polemicus is dus om duidelijk maken dat er wel degelijk iets op het spel staat: zijn onbeduidende tegenstander, de schrijver van die slechte boeken, heeft bijvoorbeeld volkomen ten onrechte een belangrijke positie in de literatuur. En dat is heel erg, want literatuur, dat is het hoogste én het diepste dat de schrijver zich kan voorstellen en er mogen dus eigenlijk geen slechte boeken verschijnen.

Arie Storm maakt het zichzelf wat dit betreft op minstens twee verschillende manieren niet gemakkelijk in zijn nieuwe boek Het horrortheater van de Nederlandse literatuur . In de eerste plaats door zich een voorstander te betonen van wat hij ‘toegankelijk postmodernisme’ noemt, en in de tweede plaats door te benadrukken dat hij maar een eenvoudige jongen is uit de Schilderswijk die toevallig gegrepen is door lezen in plaats van door een andere hobby.

Lees verder >>

Online: Het pamflet Poëtae Heautontumorumenoi, Of, Penne-krygh, Tusschen de Reformateurs der Poëzy, en E.B.I.S.K.A.

In november 1670 verscheen het pamflet Poëtae Heautontumorumenoi, of, Penne-krygh tusschen de Reformateurs der Poëzy, en E.B.I.S.K.A. Er was toen al een jaar lang een felle polemiek gaande tussen een aantal Schouwburgregenten, aangevuld met auteurs van wie de toneelstukken op de Schouwburg in première gingen (E.B.I.S.K.A.), en het gezelschap dat onder het motto Nil Volentibus Arduum alternatieve bewerkingen van de op de Schouwburg opgevoerde stukken produceerde ten einde de wereld te laten zien hoe het beter kon (de Reformateurs). Het pamflet kwam uit ná de verschijning van het anonieme toneelstuk De Griekse Antigóne, met een door N.N ondertekend Bericht aan alle beminnaars der poëzy, waarin het beleid van de Schouwburgregenten wordt verdedigd. Ook bevatte deze uitgave een Nabericht op het Dichtkunstigh Onder zoek gestelt achter de nagerijmde Oroondates en Statira, ondertekend door E.B.I.S.K.A. Hierin gingen de auteurs, die zich achter deze letters verzamelden, in de aanval door op hun beurt fouten in het werk van Nil-auteurs aan te wijzen. Het pamflet verscheen echter vóór de verschijning van het Antwoordt op het Voor- en Nabericht, by de Antigone gevoegt door N.N. en E.B.I.S.K.A, dat in november 1670 verscheen. Hierin wijst Nil overigens ten onrechte Thomas Asselijn aan als de enige auteur die zich achter E.B.I.S.K.A. en N.N. verschuilt. Op dit antwoord van Nil wordt wel ingegaan in het in januari 1671 verschenen pamflet Nieuwe-Jaers-gift, aen Nil volentibus arduum, en E.B.I.S.K.A. Dit pamflet kan worden beschouwd als een vervolg op Poëtae Heautontumorumenoi, maar is zeker niet van dezelfde auteur. Lees verder >>

De hysterische zomer van 2014


Door Bart FM Droog

Net als honderd jaar geleden worden de bajonetten geslepen en de granaten opgepoetst, terwijl over de hele wereld mensen zich afvragen of het wel goed gaat komen, met de wereldvrede en zo. Waarschijnlijk niet, want vrede op de planeet Aarde is net zo ongewoon als oorlog op Mars.

De onlusten doen zich deze zomer niet alleen ter land, ter zee en in de lucht voor, maar ook in de letteren. Op een vrij ongebruikelijke manier. Eerst mijmert Abdelkader Benali op zijn Facebookpagina (zie aldaar, timeline 17 juli 2014) over het gebrek aan engagement in de literatuur:

“Nederlandse auteurs hebben zich en masse uit wat voor engagement ook teruggetrokken. Over Gaza, Oekraïne en migratie volledig radiostilte. De tijd van Ter Braak en Du Perron is voorbij. Bij de columns van Arnon Grunberg moet ik gapen want bij hem is alles en iedereen verdoemd en goed en kwaad een kwestie van filosofische herschikking. (…) Over Leon de Winter kan ik niks anders zeggen dat ik ‘m als persoon mag maar als polemist zionistisch en opportunistisch. Over de rest van de schrijvers zal ik het niet hebben. De nacht is daarvoor te jong.”

Vervolgens vallen Jan (die in dit geval Ted van Lieshout heet) en alleman  (oftewel Shira Keller) over het gemijmer en daalt daarna voor enige dagen de stilte in. Tot de Belgische Dichter des Vaderlands Charles Ducal op 1 augustus een zeer geëngageerd gedicht publiceert over het Israëlisch-Palestijnse conflict:

(…) Je kijkt naar hen als een schepper van water
in een wereld van zand. Zij wonen toevallig,
zonder belofte, kunnen weggerakeld
als dorre bladeren. Dit is jouw land. (…)

 (het hele gedicht is hier te lezen, op de site van het Poëziecentrum Gent). 

Lees verder >>

Een opstapeling van onbeschofte meningen? Slecht boek!

Door Marc van Oostendorp

Wanneer iemand recht in je gezicht brult dat hij ‘vreselijk kwaad!’ is, schrik je misschien een beetje. Maar dat effect gaat daarna allicht teloor als hij zegt: ‘Ten eerste’, en zijn bezwaren keurig opsomt.

Dat is wat de schrijver Christophe Van Gerrewey doet in een polemische bijdrage die gisteren in De Morgen stond. Hij noemt het nieuwste boek, Natte dozen, van zijn opponent, Marnix Peeters, ‘vreselijk’ en ‘een van de slechtste boeken die ooit bij een literaire uitgeverij zijn verschenen’. Hierna begint hij heel beheerst en met een lineaaltje Peeters’ fouten aan te strepen: ‘De eerste reden is…’, ‘… is de tweede reden…’, ‘En dan is er, ten derde en tot slot…’

Dat er nog maar weinig van dat soort polemieken zijn, is desalniettemin om één reden jammer.
Lees verder >>

Mooie woorden zijn een ziekte

Door Marc van Oostendorp

De onlangs teruggetreden Leidse hoogleraar Jaap Goedegebuure is geloof ik niet een erg polemisch ingestelde persoon. Ik kan me niet herinneren dat er vlammende essays tegen hem geschreven zijn, of dat hij zelf auteurs kwetsend beschreven heeft. Ook in zijn academische carrière heeft hij geloof ik geen grote vijanden gemaakt.

Het is dan voor de buitenstaander (want wat weet ik er eigenlijk van) ook enigszins wonderlijk dat Goedegebuures Leidse collega’s nu net Strijd! tot het onderwerp van hun afscheidsbundel gekozen hebben. Maar dat wil niet zeggen dat het geen interessant boek geworden is.

Integendeel. De Nederlandse literatuur bloeide vaak pas op wanneer er een potje geknokt kan worden, misschien omdat chagrijn bij ons vanoudsher de meest geaccepteerde emotie is. Enthousiasme of liefde houd je liever voor je, maar als je pissig bent, zeg je het. Dat laat Strijd! goed zien.
Lees verder >>

Pas verschenen: Strijd! Conflict en polemiek in de Nederlandse letteren


Afgelopen vrijdag, 14 december 2012, nam Jaap Goedegebuure afscheid als hoogleraar Moderne Nederlandse Letterkunde aan de Universiteit Leiden. Ter gelegenheid daarvan verscheen de bundel Strijd! Polemiek en conflict in de Nederlandse letteren.

Deze bundel bevat zesentwintig korte beschouwingen over verschijningsvormen van strijd en conflict in de Nederlandse letteren. Vanaf de vroegste polemiek in het Nederlands in de middeleeuwen, tot en met de vete tussen Herman Brusselmans en Arnon Grunberg in de eenentwintigste eeuw.

Want er wordt veel gestreden in de Nederlandse literatuur. Een schrijver kan zich ergeren zich aan zijn collega, aan de criticus die zijn boek afkraakt of aan de corrupte staat van de mensheid zelve. Dan grijpt hij naar het beste wapen dat hij heeft: de pen.
Ook de literatuur zelf komt aan bod. In drie gedichten en een verhaal leveren Oek de Jong, Maria van Daalen, Anton Korteweg en Willem Jan Otten hun visie op het thema ‘strijd’.
U kunt een exemplaar van Strijd! bestellen door een e-mail te sturen naar Leiden University Press, Afdeling bestellingen: orders@lup.nl
Strijd! Polemiek en conflict in de Nederlandse letteren. Onder red. van Suzanne Fagel, Eep Francken en Rick Honings. Leiden: LUP, 2012. 240 pagina’s. ISBN: 9789087281687. Prijs 39,95 euro.