Tag: Overleden

In memoriam Peter King (1922-2017)

Door Roel Vismans

Op 3 juli overleed Peter King, 95 jaar oud. Hij was een van de prominentste naoorlogse neerlandici van Groot-Brittannië. Peter was geboren in Wimbledon en diende tijdens de tweede wereldoorlog geruime tijd als verbindingsofficier van de Royal Navy op een Nederlandse onderzeeër, waar hij zijn belangstelling voor de Nederlandse taal, literatuur en cultuur aan overhield. Na de oorlog studeerde hij Nederlands bij Theodoor Weevers aan het Bedford College van de Universiteit van Londen, en in Groningen waar hij zijn toekomstige vrouw, Greeth Leeflang, leerde kennen.

Na zijn MA begon Peter op uurbasis Nederlands te doceren in Cambridge, maar in 1959 kreeg hij een vaste aanstelling als University Lecturer. In die tijd werd hij ook actief in de Anglicaanse kerk, waar hij een lekenambt bekleedde. In 1976 werd hij aangesteld als hoogleraar aan de universiteit van Hull, een havenplaats in Noord-Engeland met een historische band met Nederland en Vlaanderen. Lees verder >>

In Memoriam Henk Schultink

Door Wim Klooster

Op 7 januari van dit jaar overleed Prof. dr. Henk (Hendrik) Schultink op 92-jarige leeftijd. De eerste keer dat ik hem zag moet zo’n 56, 57 jaar geleden zijn, toen ik de pre-candidaatscolleges van Reichling volgde, en hem dan altijd vooraan in de zaal aantekeningen zag zitten maken. Hij was toen assistent (zoals dat toen heette) van Reichling. In die periode was hij ook medewerker van de Nieuwe Rotterdamsche Courant, een voortzetting van zijn Deens correspondentschap bij diezelfde krant. Zo kon hij betrekkelijk heet van de naald “kritische voorlichting geven uit de werkplaats der taalkunde”.  (Voor de lezer van vandaag geen lichte kost, meende J.J. Heldring in 2005 in in zijn rubriek ‘Dezer dagen’ in NRC Handelsblad, ietwat meewarig. “Ik vraag mij af of de huidige lezer er nog tijd en geduld voor zou hebben.”) Henk Schultinks kronieken werden in 2005 gebundeld uitgegeven onder de titel Van onze taalkundige medewerker, bezorgd door Cecile Portielje en Jan Noordegraaf.

Erg lang kan zijn assistentschap bij Reichling niet geduurd hebben, aangezien Henks plaats kort daarna werd ingenomen door Pieter Seuren, die later bij Henk zou promoveren. Henk had al een aanstelling als docent aan de Rijkuniversiteit Leiden, waar Uhlenbeck in de Algemene Taalwetenschap de scepter zwaaide, en bij wie hij in 1962 promoveerde op De morfologische valentie van het ongelede adjectief in modern Nederlands. Onder taalkundigen, en zeker onder morfologen, kreeg zijn proefschrift grote bekendheid. Ook voor niet-morfologen werd sindsdien groen-groenig-groenerig een overbekende trits. Kort na zijn promotie werd hij datzelfde jaar hoogleraar Algemene Taalwetenschap aan de Rijksuniversiteit Utrecht. Lees verder >>

In memoriam Karel Bostoen (1943-2016)

Door Johan Koppenol

Vorige week donderdag, 15 december, overleed in zijn woonplaats Leiden Karel Bostoen. Karel werd geboren en groeide op in het Vlaamse Roeselaere. Toen hij de leeftijd had om te gaan studeren koos hij echter voor Amsterdam: daar kon je Nederlands studeren in plaats van Germaanse talen. Het feit dat zijn oudere broer Guido al in Nederland was neergestreken vergemakkelijkte die stap. Aan de UvA vond Karel een leermeester in Fokke Veenstra, een erudiete docent die hem introduceerde in de complexe wereld van de renaissanceletterkunde en tijdens een studiereis naar Florence werd de basis gelegd voor zijn verdere loopbaan.

Voor zijn studie mocht Karel zich primair toeleggen op het Nederlands, dat betekende geenszins dat hij zijn blik liet inperken – het tegendeel is eerder waar. Karel was erudiet, kende zijn talen – hij deinsde er niet voor terug nog relatief laat in zijn carrière het Fries te bestuderen – en had ook in andere opzichten een internationale blik. Hij vertoefde na zijn studie twee jaar aan de universiteit van Londen en bleef, ook nadat hij in 1977 een aanstelling had gekregen aan de Leidse universiteit, actief in de wereld van de neerlandistiek extra muros en deed onderzoek naar Nederlands erfgoed in bibliotheken over de hele wereld, van Polen tot Zuid-Afrika. Lees verder >>

In memoriam Louis Grijp (1954-2016)

Door Marc van Oostendorp

foto: Annemies Tamboer

In december kwam Louis Grijp (1954-2016) nog op het Meertens Instituut. Het was toen aan iedereen duidelijk dat hij zijn intellectuele erfenis aan het overdragen was; dat dit de laatste keer was. Hij deed dat in de eerste plaats een bijzondere bijeenkomst met ‘zijn’ mensen, de mensen van het liedonderzoek. Maar ook in zijn gesprekjes met andere onderzoekers maakte hij duidelijk dat hij het vooral belangrijk vond dat zijn werk werd voortgezet – in mijn geval het werk naar de vorm van coupletten van liedjes. Hij wilde dat ik dat beloofde, en ik kon dat niet weigeren.

Die intellectuele erfenis is enorm. Louis was misschien wel de prominentste geleerde van ons instituut: iemand die wijd en zijd gerespecteerd werd, die grote subsidies wist binnen te halen en met die gelden grootse projecten tot stand wist te brengen én af te ronden. Zijn verdiensten voor het onderzoek naar het Nederlandse lied zijn daarmee gigantisch.

Hij was bovendien een inspirerend mens: altijd vriendelijk en betrokken, geïnteresseerd in ander onderzoek zonder zijn kritische zin te verliezen. Zijn eigen werk was nauwgezet, maar bovendien overstelpend. Weinig mensen werkten zo hard en graag als hij.

Lees verder >>

In memoriam Wam de Moor (1936 – 2015)

Door Hans Ester

Op 12 januari 2015 overleed de Nijmeegse literatuurdidacticus Wam de Moor. Weinig middelbare scholieren zullen spontaan weten wie Wam de Moor is, maar in Nederland hebben al deze leerlingen indirect met hem te maken. Wam de Moor introduceerde namelijk het leesdossier waarin de leerlingen hun leeservaringen vastleggen en op deze manier hun groei als lezers documenteren.

Wam de Moor zag met lede ogen aan dat de verplichte leeslijst op de middelbare school tot afkeer van het lezen bij de middelbare schoolleerlingen leidde. Hoe kregen de leerlingen toegang tot een tragedie van Vondel, een gedicht van H. Marsman of een roman van Simon Vestdijk? Die vraag  hield hem bezig. De weg naar interesse in literatuur begon volgens De Moor bij het erkennen van de ervaring van de leerling als lezer. Literatuuronderwijs moest aansluiten bij de context waarin de leerling leefde en de wereld begreep. Je kon als docent die context niet negeren. Deed je het wel, dan had je bij voorbaat verloren. Voor stripverhalen en Science Fiction-romans moest je als docent daarom niet je neus ophalen.

Overleden: Hennie Aucamp (1934-2014)

De Zuid-Afrikaanse schrijver Hennie Aucamp, is op 80-jarige leeftijd overleden in Kaapstad, in de schaduw van de Tafelberg. Hij boekte succes met zijn korte, reis- en streekverhalen, cabaretteksten, toneelstukken en literaire essays.

Hennie Aucamp werd geboren in 1934 in Dordrecht, een plaats in de provincie Zuid-Afrikaanse Oost-Kaap. Hij groeide op in de Stormbergen, een gebied dat regelmatig in zijn korte verhalen terugkomt. Aucamp studeerde aan de Universiteit van Stellenbosch, werd leraar en vertrok in 1963 naar België voor een studie aan de Katholieke Universiteit Leuven. Na zijn promotie in 1974 werd hij aangesteld als hoofd van het Departement Afrikaans aan zijn alma mater. Hij werd er hoogleraar Afrikaans, maar volgde ondertussen ook nog in New York aan de Universiteit van Columbia cursussen creatief en educatief schrijven.

Lees verder >>

Wat je ook doet, de semantiek gooit roet

Hugo Brandt Corstius als taalkundige
Door Marc van Oostendorp


In de jaren zeventig en tachtig was Hugo Brandt Corstius waarschijnlijk de beroemdste taalkundige van Nederland. Hij was iemand die er eigenhandig voor zorgde dat grote groepen Nederlanders inzagen dat je niet alleen over taal kunt mopperen, maar je er ook over verbazen en er vooral op een wiskundige manier naar kunt kijken. Hij was iemand die de taalkundige ideeën van Chomsky voor iedereen die Nederlands kan lezen en niet helemaal suf is, begrijpelijk heeft opgeschreven, en trouwens ook bekritiseerd.

Heel groot is zijn wetenschappelijke oeuvre niet, zeker wanneer je het vergelijkt met de enorme berg stukjes en boeken die hij daarbuiten publiceerde. Naar zijn eigen zeggen was zijn enige échte bijdrage dat hij er al vroeg op wees dat het een utopie is om te denken dat de computer ooit – of in ieder geval op korte termijn – zou kunnen vertalen.

Maar dat deed zijn verdiensten te kort.
Lees verder >>

Hugo Brandt Corstius overleden

Uitgeverij Querido heeft vandaag bericht dat schrijver en taalwetenschapper Hugo Brandt Corstius op 78-jarige leeftijd is overleden. Zie:  www.nrc.nl/boeken/2014/02/28/hugo-brandt-corstius-78-overleden/

Hij is het tweede Querido-sterfgeval binnen een week – afgelopen weekend overleed dichter Leo Vroman op 98-jarige leeftijd. Hij wordt vandaag in zijn woonplaats Fort Worth (Texas) gecremeerd. Een herdenkingsdienst begint vanmiddag om 17.00 uur in De Nieuwe Liefde te Amsterdam.

In memoriam Doc. PhDr.Olga Krijtová (1931-2013)

Op 7 november 2013 overleed in Praag één van de belangrijkste personen van niet alleen de Tsjechische maar ook Midden-Europese neerlandistiek, doc.dr. Olga Krijtová. Olga was bijna een halve eeuw aan de Filosofische faculteit van de Karelsuniversiteit verbonden. Aan deze instelling heeft ze generaties studenten begeleid, niet alleen in de oudere en moderne Nederlandse letterkunde maar ook vanaf de eerste stappen in de taal tot echte en enthousiaste liefhebbers van alles wat met het Nederlands en Nederland samenhangt.

Generaties vertalers die ze begeleidde, leerden het vak van haar en koesteren nog steeds bewondering voor haar bijzondere vertaalkunst. Door haar vele vertalingen (ze vertaalde meer dan 60 titels van de Nederlandstalige literatuur) maakte ze de Nederlandse literatuur toegankelijk voor de Tsjechische lezer en op dat gebied zijn haar verdiensten moeilijk onder woorden te brengen.

Lees verder >>