Tag: oudheid

De taalgrens

Door Jona Lendering

Moelingen / Mouland

De Franken waren een federatie van stammen die woonden in het gebied dat we nu Overijssel en Drenthe noemen, en ook in het Roergebied en Nordrhein-Westfalen. Beide groepen werkten samen met de Romeinen, maar voerden er ook oorlog tegen. Er is weleens op gewezen dat de oostelijke groep wat agressiever lijkt te zijn geweest dan de noordelijke, maar één extra bron kan dat beeld veranderen.

Feit is dat de Franken vanaf de jaren vijftig van de derde eeuw de Rijn weleens overstaken en dat keizer Postumus rond 265 n.Chr. een lijn versterkingen aanlegde om de grote weg door Belgica te beveiligen. Die weg begon in Boulogne en leidde via Amiens, Bavay, Tongeren, Heerlen en Jülich naar Keulen en wordt vanouds aangeduid als de Chaussée Brunehaut. (Dat ’ie tegenwoordig Via Belgica moet heten, is een deprimerend ander verhaal.) In elk geval: het was een belangrijke weg die verdedigd moest worden, want ten zuiden van deze straat lagen op de vruchtbare lössgronden de grote landgoederen waar graan werd verbouwd voor steden als Keulen en de forten langs de Rijn.

Lees verder >>

De Germanen zijn dood; leve de Germanen!

Door Peter Alexander Kerkhof

Wie afgelopen maanden de kranten heeft opengeslagen, heeft daar geregeld de naam Erkenbrand zien staan. Deze naam behoort toe een studiegenootschap dat Nederland wil behoeden voor islamitische ‘omvolking’ en gelooft dat ieder volk thuis hoort in zijn eigen land. Niet alleen hun rechts-nationalistische gedachtengoed, maar ook de naam Erkenbrand roept onprettige associaties op. Het gaat hier namelijk om een Oud- of Middelnederlands woord dat zowel ‘schitterend zwaard’ als ook ‘zuiverend zwaard’ of ‘zuiverende brand’ kan betekenen. En wat te denken van de Oudgermaanse leus truvon skapjithi mahti (trouw schept macht) die het genootschap in haar wapen voert? Het is wat mij betreft een bedenkelijke kreet want aan wie of aan wat wil het genootschap dat we trouw zijn? Lees verder >>

Ooit waren wij allen Trojanen

Door Marc van Oostendorp

Het verleden is als het geluid van een boom die ter aarde zijgt in een door iedereen verlaten bos. Dat er iets geklonken heeft, kunnen we alleen reconstrueren als we die takken daar zien liggen. En als we de moeite van die reconstructie niet doen, kun je je afvragen of er ooit wel iets geklonken heeft.

Nog ingewikkelder wordt als het gaat over de manier waarop men in het verleden kijkt naar een nóg verder verleden: hoe men zich dat verleden eigen probeerde te maken. Hoe men het vallen van de boom op zo’n manier probeerde te reconstrueren dat het de eigen belangen hielp – en dat in een bos dat op zijn beurt inmiddels ook geveld ter aarde ligt.

In de handelseditie van haar imposante proefschrift De eindeloze stad doet Wilma Keesman het voor Troje en de midddeleeuwen en de vroegmoderne tijd in de Nederlanden: ze laat precies zijn hoe men eeuwen geleden dacht over Troje, waarom men het verhaal van de val van die stad zo fascinerend vond. En daardoor krijg je een mooi, gevarieerd beeld van de mensen die zo met Troje bezig waren. Lees verder >>