Tag: Nieuws

Nieuwe DBNL-nieuwsbrief

Op 1 mei is de nieuwe maandelijkse nieuwsbrief van de Digitale bibliotheek voor de Nederlandse letteren (DBNL) gelanceerd. Die moet de rijkdom van de DBNL-collectie onder de aandacht brengen en de bekendheid van de DBNL in Vlaanderen en Nederland nog verder vergroten.

Behalve het ontwerp is ook de inhoud van de nieuwsbrief opgefrist: die is vanaf nu aantrekkelijker en informatiever. We vermelden niet langer alleen welke nieuwe teksten deze maand zijn toegevoegd, maar vestigen ook de aandacht op bijzondere titels uit de collectie. De vertrouwde lijst met nieuwe werken is overigens nog steeds terug te vinden op de website. Lees verder >>

Verkiezing Weg met dat woord! 2015

Illustratie: Frank Landsbergen

Welk woord moeten we volgens Nederlanders en Vlamingen achterlaten in 2015 en waarom? Het Instituut voor Nederlandse Lexicologie (INL) organiseert dit jaar voor de derde keer de verkiezing ‘Weg met dat woord!’


Vorige verkiezingen 

Eind 2014 stemden Vlamingen en Nederlanders het woord ‘oudjes’ weg: denigrerend en negatief volgens de deelnemers. Een pleidooi van hoogleraar Ouderengeneeskunde Andrea Maier in De Wereld Draait Door zorgde ervoor dat dit woord als verliezer uit de bus kwam. Het jaar ervoor werd ‘kids’ weggestemd met als belangrijkste motivering dat het overbodig is en nutteloos hip.

Stemmen

Van 23 tot en met 30 november 2015 kunnen Nederlanders en Vlamingen een week lang woorden nomineren op wegmetdatwoord.nl / wegmetdatwoord.be. Op basis van de inzendingen wordt een shortlist samengesteld waar u vanaf 1 december woorden van kunt ‘wegstemmen’. Op dinsdag 8 december maakt het INL de verliezer bekend.

Scriptieprijs Poëziecentrum


Het Poëziecentrum wil de studie naar Nederlandse poëzie, vertaalde Nederlandse poëzie en poëzie in Nederlandse vertaling stimuleren en richt daartoe een tweejaarlijkse scriptieprijs voor poëzie in.
Voor de scriptieprijs van Poëziecentrum komen scripties in aanmerking die in de twee voorgaande academisch jaren voorgelegd zijn aan of beoordeeld zijn aan een Vlaamse of Nederlandse universiteit of hogeschool, of aan een vakgroep neerlandistiek van een buitenlandse universiteit of hogeschool, om een graad als MA of licentiaat te behalen.
Poëziecentrum voorziet 3 prijzen. De eerste prijs bestaat uit een geldbedrag van € 500 en een jaar lang een gratis abonnement op Poëziekrant, de tweede prijs is een gratis abonnement op Poëziekrant voor een jaar en een poëzieboekenpakket, de derde prijs  is een gratis abonnement op Poëziekrant voor een jaar.

Lees verder >>

Lancering elektronische Woordenbank van de Nederlandse Dialecten (eWND)


Het Meertens Instituut lanceert op 16 juni een nieuwe databank: de elektronische Woordenbank van de Nederlandse Dialecten (eWND) (http://www.meertens.knaw.nl/ewnd). Het doel van de eWND is om zoveel mogelijk dialectwoordenboeken digitaal beschikbaar en doorzoekbaar te maken.
De eWND bevat een alsmaar groeiend aantal oude en modernere Nederlandse dialectwoordenboeken. Alle bestaande woordenboeken zijn aan elkaar gekoppeld via de Standaardnederlandse vorm. Zo zijn aan de Deventer dialectwoorden ‘achterwark’, ‘agósî’ en ‘tnegentig’ de vernederlandsingen ‘achterwerk’, ‘negotie, (handel)’ en ‘negentig’ toegevoegd. Op deze manier kunnen gebruikers van de eWND alle dialectopgaven van een bepaalde Standaardnederlandse vorm tegelijkertijd vinden, zonder dat ze de afzonderlijke dialectvormen hoeven te kennen. Door deze koppeling krijgt men gemakkelijk zicht op de verbreiding van dialectwoorden, -klanken, -vervoegingen en -verbuigingen (zoals meervoudsvormen en verkleinvormen) over het Nederlandse taalgebied. Via de eWND kan men het taalgebruik uit verschillende regio’s met elkaar vergelijken en doordat de woordenbank zowel oude als jonge dialectwoordenboeken bevat, komen veranderingen aan het licht die dialecten in de loop van de tijd hebben doorgemaakt.

Lees verder >>

Neerlandica nieuwe KNAW-president

Door Jos Damen


José van Dijck (foto: Sebastiaan ter Burg, Wikimedia) 
In de persberichten wordt er zorgvuldig met geen woord over gerept, maar het is echt waar: de nieuwe president van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen is een heuse neerlandica. Van oorsprong dan, want na haar studie Nederlands aan de Universiteit Utrecht ging José van Dijck over naar algemene literatuurwetenschap en (in San Diego, Californië) spoedig naar mediastudies.

Dat zijn allemaal logische stappen. In de jaren ’70 en ‘80 van de vorige eeuw was bij de opleidingen Nederlands taalbeheersing in de mode. Even kort door de bocht: in Leiden (Braet) lag daarbij de nadruk op de retorica, in Amsterdam (Van Eemeren / Grootendorst) op de dialectiek, in Utrecht (met eminence grise Willem Drop, geb. 1929) op taalhantering en communicatie.

Lees verder >>

Literair archief Hugo Claus naar Antwerps Letterenhuis


Het Letterenhuis in Antwerpen heeft onlangs het literair archief van Hugo Claus (1929-2008) verworven. Het archief werd aangekocht door het Erfgoedfonds van de Koning Boudewijnstichting, die het aan het Letterenhuis overdraagt.
Het archief telt meer dan 42 dozen. Naast handschriften, drukproeven, dagboeken, notities, dossiers rond markante gebeurtenissen en foto’s bevat het onder meer de zakelijke en privécorrespondentie van Claus, vroege versies van Het verdriet van België, een aantal ongepubliceerde scenario’s en teksten, en Claus’ vermoedelijk oudst bewaarde proza Zeer lieve Peter (1939).

Bron: Faro

Leidse gastschrijver(s) 2014: Verwey-leesclub

Sinds 1985 kwamen er 29 gastschrijvers naar Leiden. Befaamde schrijvers die drie maanden per jaar onderwijs aan de Leidse universiteit gaven, van Gerard Reve tot Joke van Leeuwen. Ter gelegenheid van de dertigste verjaardag komen er dit seizoen in Leiden wel acht gastschrijvers van de ‘nieuwe generatie’: Nina Polak, Hassan Bahara, Philip Huff, Hanna Bervoets, Yannick Dangre, Franca Treur, Niña Weijers en Kira Wuck.
Leesclubs
Literatuur lezen en maken doen we lang niet meer altijd alleen. Schrijvers van nu werken samen. In de kolommen van oude en nieuwe tijdschriften, op festivals en in revolutionaire, vaak in digitale vormen. Hetzelfde geldt voor lezers: zij verenigen zich in leesclubs, terwijl zij hun meningen over boeken delen op Facebook, en zich laten zien en horen op literaire feesten en festivals.
Acht gastschrijvers
Om deze oude en nieuwe gemeenschappelijkheid van literatuur te vieren en te verkennen, wordt de dertigste Verwey-lezing dit jaar een Verwey-leesclub. Vanaf 29 oktober komen de acht schrijvers van rond de dertig naar Leiden om te praten over eigen en andermans werk. 

Lees verder >>

Gezicht op Kerstmis van Gerard Reve naar Bijzondere Collecties UvA


De Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam hebben het originele typoscript van Gerard Reves dichtbundel Gezicht op Kerstmis uit 1965 ten geschenke gekregen. Ook andere Reviana maken deel uit van de schenking. De verzameling is geschonken door prof. dr. Frits Boer als onderdeel van het archief van het Amsterdamse dispuut Baart, waarvan Reve beschermheer was.
Het typoscript van Gezicht op Kerstmis – met toevoegingen, ongepubliceerde varianten en aanwijzingen voor de volgorde, deels in handschrift – verleent deze kleine verzameling aanmerkelijk literair-historisch gewicht. Dat wordt nog vergroot door een exemplaar van Gezicht op Kerstmis met handgeschreven correcties en een opdracht, twaalf brieven en twee ansichtkaarten van Reve aan Frits Boer en enkele, deels door Reve geannoteerde, gedrukte stukken.

Lees verder >>

Leiden krijgt taalmuseum

Leiden krijgt in 2015 een taalmuseum. Een publieksinstituut waarin taal in al haar facetten centraal staat. Waar wetenschap en maatschappelijke ontwikkelingen samenkomen voor een breed publiek. Niet in een gebouw, maar op diverse plekken in de stad. Dynamisch, eigentijds, flexibel en betaalbaar. Op 29 september worden de precieze plannen gepresenteerd.

Midden in de samenleving

Iedereen gebruikt taal en heeft er een mening over. Over toon en stijl, over spelling en grammatica, over gesproken en geschreven woorden. Een dynamisch en veelzijdig onderwerp dat een eigen huis verdient. Maar de tijd van grote museale projecten is voorbij. Kleinschaligheid en duurzaamheid worden ook in de culturele sector steeds belangrijker. Bovendien hoort taal midden in de samenleving te staan. Daarom de keuze voor de openbare ruimte: de stad als museaal podium.

Lees verder >>

Nieuwe masteropleiding “Niederlandistik im internationalen Kontext” aan de Freie Universität Berlin


In Berlijn gaat vanaf oktober 2014 een nieuwe masteropleiding voor neerlandici van start. Tijdens de tweejarige masterstudie Niederlandistik im internationalen Kontext wordt de Nederlandse taal en cultuur bestudeerd in een vergelijkend kader: literaire en taalkundige ontwikkelingen en fenomenen binnen het Nederlandse taalgebied worden in een internationale context geplaatst. De primaire focus is daarbij de Nederlandse taal en de Nederlandstalige cultuur, maar de studenten leren die met de situatie in andere taalgebieden en culturen te contrasteren.
De opleiding is de voorbereiding op een loopbaan op het brede terrein van de internationale neerlandistiek, of als bemiddelaar van de Nederlandse taal of cultuur in bijvoorbeeld culturele instituties of uitgeverijen.

Lees verder >>

KB: ‘DBNL is veilig in de KB’

Sinds 2013 zijn de medewerkers van de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL) gehuisvest in de KB en voeren zij daar hun werkzaamheden uit. Per 1 januari 2015 zullen de medewerkers deel van de KB-organisatie uitmaken. De DBNL-website blijft beschikbaar en wordt voortdurend aangevuld. Wel wil de KB de DBNL-resultaten ook via andere kanalen, zoals Delpher, doorzoekbaar maken.

Berichten waarin opgeroepen wordt de DBNL te redden doen geen recht aan de werkelijke situatie.

Het enige aandachtspunt betreft de financiering, die geregeld moet worden in het overleg tussen de Nederlandse Taalunie en de Nederlandse en Vlaamse overheid. De overheden hebben in ieder geval besloten de DBNL voort te zetten en deze opdracht neergelegd bij de Taalunie, de KB en de Vlaamse Erfgoed Bibliotheek. Daarover worden nu financiële afspraken gemaakt. Het voortbestaan is dus gegarandeerd.

(Persbericht KB)

Meermanno toont Koerbaghs verboden boek “Een ligt schijnende in duystere plaatsen” (1668)


Museum Meermanno toont tot en met 29 juni de twee originele exemplaren van het spraakmakende en verboden boek Een ligt schijnende in duystere plaatsen van Adriaan Koerbagh uit 1668. Dit doet het museum naar aanleiding van de verschijning van Een licht dat schijnt in duistere plaatsen, de hertaling van het werk door Michiel Wielema dat pas is verschenen bij Uitgeverij Vantilt.

Adriaan Koerbagh, Een ligt schijnende in Duystere Plaatsen, Amsterdam, gedrukt voor den schrijver, 1668 [7 D 1]

Over het boek

De filosoof en vrijdenker Adriaan Koerbagh (1633-1669) publiceerde in 1668 Een ligt schijnende in duystere plaatsen, een betoog vóór de rede en tegen allerlei dogma’s van de (gereformeerde) kerk. Het boek werd onmiddellijk in beslag genomen en bijna de gehele oplage werd vernietigd.

Lees verder >>

Crowdfunding voor aanschaf bibliotheek Menno ter Braak in UB Leiden


De Universiteitsbibliotheek Leiden is een crowdfundingsactie begonnen om de bibliotheek van schrijver en criticus Menno ter Braak (1902-1940) aan te schaffen. De Universitaire Bibliotheken Leiden en de Opleiding Geschiedenis betaalden al een groot deel van het aankoopbedrag, maar komen nog 19.000 euro tekort. Daarom is het voor particulieren mogelijk om een boek te adopteren uit de bibliotheek van Menno ter Braak, waarmee zij meehelpen om de volledige collectie te kopen.
De bibliotheek van Menno ter Braak bestaat uit boeken over Nederlandstalige letterkunde en geschiedenis, Duitstalige letterkunde, politiek, geschiedenis, cultuurgeschiedenis en meer, en bevat ook exemplaren met persoonlijke aantekeningen, opdrachten of een bijzondere uitvoering. De collectie Menno Ter Braak komt uiteindelijk beschikbaar voor onderzoek en onderwijs.

Lees verder >>

Aandacht voor literair erfgoed bij OU Erfgoedplatform


Het OU Erfgoedplatform – een initiatief van de faculteit Cultuurwetenschappen van de Open Universiteit – heeft een nieuwe pagina over literair erfgoed gelanceerd. Met deze pagina wil het Erfgoedplatform bredere aandacht geven aan het Nederlandstalige literaire erfgoed.
Op de nieuwe literair-erfgoedpagina is onder meer een overzicht van belangrijke bewaarplaatsen op het gebied van de Nederlandse letteren te vinden. Daarnaast wil het Erfgoedplatform op basis van voordrachten de Top 10 van Onvergankelijke Zinnen uit de Nederlandse literatuur samenstellen: zinnen uit de Nederlandse literatuur die bij de lezer altijd wel een keer naar boven komen. Iedereen kan zijn favoriete zin voordragen via de Facebookpaginavan het Erfgoedplatform of via e-mail: erfgoedplatform@ou.nl.

http://www.ou.nl/web/erfgoedplatform/literair-erfgoed

Kaartenbank Meertens Instituut online


De Kaartenbank van het Meertens Instituut komt vandaag online. Deze website biedt een uitgebreid overzicht van gepubliceerde en ongepubliceerde dialectkaarten en etnologische kaarten van de Lage Landen en bevat een index met 30.000 titels van kaarten waarop taal- of cultuurverschijnselen zijn getekend. Bij ruim de helft van de titels kan men direct doorklikken naar een scan van de kaart; op termijn zal een dergelijke link bij alle kaarttitels worden toegevoegd.
De Kaartenbank is het eerste actuele overzicht van taal- en cultuurkaarten die zijn getekend van het Nederlandse taalgebied. De kaarten dateren van eind 19de eeuw tot heden. Ze zijn afkomstig uit de omvangrijke taalatlassen die het Meertens Instituut in de 20e eeuw heeft gepubliceerd, en uit taaltijdschriften en monografieën. Daarnaast komen tweeduizend ongepubliceerde kaarten die al decennialang in de bibliotheek van het Meertens Instituut liggen nu via de Kaartenbank voor het eerst voor iedereen beschikbaar. Naast dialectkaarten zijn er ook volkskundige kaarten opgenomen, onder andere uit de beroemde volkskundeatlas waarover Voskuil in Het Bureau schreef.

Lees verder >>

LOT-prijs: brede site verslaat bruisend event

Door Gaston Dorren
Boogaard (l) en Jansen
(foto: Rick de Graaff)

Eerst het nieuws, zoals het hoort: de jaarlijkse LOT-populariseringsprijs voor taalkunde is gisteren toegekend aan de Taalcanon, de website die ook als boek in de winkel ligt onder de titel Alles wat je altijd al had willen weten over taal. De prijs werd in ontvangst genomen door Marianne Boogaard en Mathilde Jansen namens de redactiecommissie, die verder uit Petra Poelmans en Astrid Wijnands bestond.
Naast de Taalcanon waren nog twee van de dertien inzendingen voor de prijs genomineerd: het meertaligheidsfestival Drongo van Maaike Verrips’ Taalstudio en de website Gebareninzicht van de Nijmeegse gebarentaalwetenschappers Onno Crasborn en Yassine Ellen Nauta. Taalkundige Mark Dingemanse was bij liefst drie inzendingen betrokken, en hield daar als blijk van waardering een eervolle vermelding aan over.
Lees verder >>

Officiële opening Taalportaal.org


Op zaterdag 1 februari 2014 vindt tijdens de Grote Taaldag in Utrecht de officiële opening van Taalportaalplaats. De doelstelling van dit virtuele instituut is om alle bestaande kennis over de Nederlandse en Friese grammatica digitaal beschikbaar te maken voor een internationaal publiek.
De afgelopen drie jaar hebben onderzoekers van het Meertens Instituut, de Fryske Akademy, het Instituut voor Nederlandse Lexicologie, de Universiteit Leiden en de Universiteit Utrecht samengewerkt aan een toegankelijke online grammatica van het Nederlands en het Fries. In een Wikipedia-achtige omgeving worden zowel de woordstructuur en de klankstructuur als de zinsstructuur van het Nederlands en het Fries beschreven. Het Taalportaal beschrijft hoe de hedendaagse grammatica van het Nederlands eruitziet, op basis van bestaande publicaties. Omdat de grammatica van het Nederlands verandert, zal de informatie in de toekomst up-to-date worden gehouden. In Zuid-Afrika zijn inmiddels uitgewerkte plannen om ook het Afrikaans, de dochtertaal van het Nederlands, toe te voegen.

Lees verder >>

Verkiezing Van Dale Woord van het Jaar 2013


De Van Dale Woord van het Jaarverkiezing is van start gegaan. Tot en met 16 december kan er gestemd worden op het Van Dale Woord van het Jaar 2013. Van Dale nomineerde tien nieuwe woorden uit 2013 die strijden om de titel. De Woord van het Jaarverkiezing kent ook publieksnominaties. De afgelopen weken heeft het Nederlandse publiek door het insturen van nieuwe woorden in vijf categorieën woorden genomineerd.

Lees verder >>

KB verwerft verloren gewaand Rijmbijbel-fragment


De Koninklijke Bibliotheek in Den Haag heeft een belangrijk, verloren gewaand fragment van de Rijmbijbel van Jacob van Maerlant weten aan te schaffen op een veiling in Noord-Duitsland. Het fragment van ruim drieduizend verzen, afkomstig uit het begin van de veertiende eeuw, was ruim anderhalve eeuw uit het zicht van de wetenschap, maar is nu weer beschikbaar voor onderzoek.

De Vlaamse dichter Jacob van Maerlant (ca. 1235-1300) voltooide de Rijmbijbel in 1271. Het is een Middelnederlandse bewerking op rijm – vandaar de naam – van de bijbelse geschiedenis Historica Scholastica(1178) van Petrus Comestor. Er zijn verschillende handschriften en fragmenten van de Rijmbijbel bewaard, onder andere bij de KB en Museum Meermanno. Het onlangs aangekochte fragment is voor de KB een interessante toevoeging aan de twee complete handschriften van de Rijmbijbel die ze al bezit.

Meer informatie: Koninklijke Bibliotheek

Zomercursus Nederlands voor buitenlandse studenten


Vanaf 15 juli organiseert de Nederlandse Taalunie, in samenwerking met het (in Brussel gevestigde) Taaluniecentrum Nederlands als Vreemde Taal voor de 58stekeer een zomercursus Nederlands in Zeist. 130 buitenlandse jongeren die in hun eigen land Nederlands studeren, komen voor drie weken bij elkaar om zich te laten onderdompelen in de Nederlandse cultuur. Doel van de cursus is niet alleen om de woordenschat te vergroten en de uitspraak te verbeteren, maar vooral ook om kennis te maken met Nederland en de Nederlanders.

Lees verder >>

Joke van Leeuwen nieuwe gastschrijver aan Universiteit Leiden


Joke van Leeuwen is de nieuwe gastschrijver aan de Universiteit Leiden. Vanaf half september tot begin december 2013 geeft ze werkcolleges creatief schrijven. Bovendien houdt ze op 24 oktober a.s. de Albert Verweylezing, getiteld ‘Voor en na de vanzelfsprekendheid’. Daarnaast worden er nog een of twee andere publieke optredens georganiseerd, waaronder in elk geval een publiek interview in september.

Lees verder >>

Letterkundig Museum brengt Literaire Routes-app uit


Literaire Routes, de nieuwe smartphone-app met literaire wandelingen van het Letterkundig Museum, is nu te downloaden. Met de app kunnen lezers ‘dwalen door de wereld van de literatuur’: wandelaars worden langs locaties uit het leven van schrijvers en dichters en hun boeken gevoerd. Niet alleen komt de literatuurliefhebber met de app meer te weten over de belangrijkste literaire plekken in Nederland, maar ook brengen tekst, audio en beeld de literaire verhalen tot leven.

Lees verder >>

Passionate lanceert nieuw literair platform


Vanaf vandaag is Passionate Platformonline, een initiatief van literair-culturele organisatie Passionate Bulkboek (bekend van onder meer Passionate Magazine, schrijfwedstrijd Write Now!, het Geen Daden Maar Woorden Festival en de Dag van de Literatuur). Passionate Platform wil een plek zijn waar de literair geÏnteresseerde terecht kan om primaire en secundaire literatuur in al haar verschijningsvormen te ontdekken. Naast interviews, verhalen, strips, poëzie en recensies, is er veel ruimte voor multimedia en uitgebreid aandacht voor jong literair talent. De inhoud wordt verzorgd door een vaste redactie, ondersteund door gastredacteuren en -bloggers.

Lees verder >>

‘Koningsdag’, ‘koorts’ en ‘klikhit’ nieuwe woorden in het Algemeen Nederlands Woordenboek


‘Koningsdag’, ‘koorts’ en ‘klikhit’ zijn drie van de 1.148 woorden die begin april zijn toegevoegd aan het Algemeen Nederlands Woordenboek (ANW). Het ANW is een digitaal woordenboek van het eigentijdse Nederlands, gratis toegankelijk voor iedereen. Op het Instituut voor Nederlandse Lexicologie (INL) vullen lexicografen het woordenboek doorlopend aan met nieuwe, actuele en doodgewone Nederlandse woorden. Op dit moment zijn er 77.000 woorden in beschreven.

Lees verder >>