Tag: nieuwe woorden

Marzel hebben

Door Marc van Oostendorp

Ik dacht altijd dat mijn familie de enige was, maar deze week zei mijn rij-instructeur het ook: je hebt marzel. De uitdrukking blijkt ook goed googlebaar (al moet je er wat verwijzingen naar de rechtse Israëlische politicus Baruch Marzel voor overslaan):

  • we hebben marzel gehad met het weer, de opkomst was top (Facebook-pagina motorclub Noordwijk)
  • Tis ook marzel hebben maar ik vind het al gaaf dat ik door ben bij de gemeente vandaan. Maar ja nu nog bij de 65 uit Zuid Holland horen. (All Things Royal)
  • Luc, gefeliciteerd,het ziet er geweldig uit, je ben wel een marzelaar met mannen als Rob en Peter om je heen. (speelmolen.pagina.nl)

Zoals uit deze voorbeelden al blijkt, lijkt deze vorm vooral in Zuid-Holland gebruikt te worden. Ik kan niet vinden dat hij ergens beschreven wordt.
Lees verder >>

Dicht bij jezelf blijven

Een zondagochtendbespiegeling

Door Marc van Oostendorp


Het dicht bij jezelf blijven krijgt ons langzaam in de greep. Als we niet uitkijken zijn we straks een wereld met mensen die allemaal dicht bij zichzelf zijn! Op het internet wordt er al voor gewaarschuwd. “De laatste tijd hoor ik het steeds vaker, het lijkt wel een epidemie”, schreef iemand op 6 maart 2012. “Talloze coaches, trainers, alternatieve en reguliere genezers bezweren me dat ik vooral dicht bij mezelf moet blijven.”

Ik luister niet zo vaak naar coaches, trainers of genezers, maar politici zeggen het ook. In het programma OBA Live van afgelopen donderdag noemt het Tweede Kamerlid Vera Bergkamp het bijvoorbeeld een paar keer als een goed voornemen ze wil als Kamerlid altijd dicht bij Vera Bergkamp blijven.

Het is een eigenaardige uitdrukking, die goed laat zien hoe raar het is om over jezelf te praten.
Lees verder >>

Stondpunt, zwombroek, atcafé

Door Marc van Oostendorp

Het zal wel toeval zijn, maar vrijdagavond werden er ineens twee nieuwe woorden gelanceerd op de Nederlandse tv. Eerst bracht de schrijver A.F.Th. van der Heijden het woord verschaming, waaraan hij naar eigen zeggen lijdt sinds het dodelijke ongeluk van zijn zoon:

De dingen waarvan ik ooit dacht dat ze glans hadden, die verkruimelen als ik ze in mijn geheugen tegenkom. Zoals het verschaalde bier op de ochtend na een feestje. Alles wordt daardoor aangetast, door dat proces van ‘verschaming’.

Later op de avond kwam de voor de gelegenheid als ‘woordkunstenaar’ aangeduide Wim Daniëls bij Pauw & Witteman met een soort conference waarin hij een zelfs aantal nieuwe woorden lanceerde, waaronder fanamisme (waarvan mij eerlijk gezegd niet helemaal niet duidelijk werd wat het precies moest betekenen) en stondpunt:

Lees verder >>

‘Koningsdag’, ‘koorts’ en ‘klikhit’ nieuwe woorden in het Algemeen Nederlands Woordenboek


‘Koningsdag’, ‘koorts’ en ‘klikhit’ zijn drie van de 1.148 woorden die begin april zijn toegevoegd aan het Algemeen Nederlands Woordenboek (ANW). Het ANW is een digitaal woordenboek van het eigentijdse Nederlands, gratis toegankelijk voor iedereen. Op het Instituut voor Nederlandse Lexicologie (INL) vullen lexicografen het woordenboek doorlopend aan met nieuwe, actuele en doodgewone Nederlandse woorden. Op dit moment zijn er 77.000 woorden in beschreven.

Lees verder >>

Oppoppen?

Ik erger me zelden tot nooit aan Engelse woorden in de Nederlandse taal; sterker nog, ze vallen me meestal niet eens echt op. Maar de laatste tijd kom ik in tijdschriften en kranten steeds vaker een eigenaardig woord tegen: oppoppen. Afgelopen zaterdag in Trouw weer, in de rubriek Wat doen we? (blz. 29 in de bijlage Tijd). Dit staat er:

Ze poppen overal op: huiskamerrestaurants.

Nou denk ik te begrijpen waar dit vandaan komt. Een zoekactie via Google levert een aantal treffers op waar het woord oppoppen steeds wordt gebruikt in de betekenis van ‘het verschijnen van pop up-vensters’. In die context vind ik het in ieder geval minder vreemd om het woord tegen te komen, alhoewel ook niet heel mooi. Maar in het genoemde geval in Trouw gaat het over huiskamerrestaurants; iets uit de tastbare realiteit dus. Dat is in mijn ogen net zoiets als wanneer je de ramen in je huis windows zou gaan noemen, omdat je dat woord zo vaak tegenkomt op je computer. Lees verder >>

De lancering van het nieuwe woord

Af en toe gaat het op radio en tv wel eens over taal. Zeker als er een oproep wordt gelanceerd, is succes gegarandeerd. Zo ook deze week, in het debatprogramma Hautekiet op Radio 1 (Vlaanderen), waar men vroeg naar dialectwoorden in het AN zouden moeten komen.

Natuurlijk zal geen enkel woord op die manier aan het AN worden toegevoegd. Daar is net iets meer voor nodig dan een radioprogramma, waar wat gepraat wordt over het nut van zulke woorden, die toch zaken uitdrukken die je niet in het AN met 1 woord kunt zeggen. Maar wat precies? Kan dat eigenlijk wel, een nieuw woord bewust en gericht in de taal lanceren?
Lees verder >>

Ried fan de Fryske Beweging zoekt nieuwe woorden

Door Irene Schrier
Voortdurend komen er nieuwe woorden bij. Het is een leuke gewoonte om aan het eind van het jaar het Woord van het jaar te kiezen, al zijn het meestal modewoorden die op duur weer in onbruik raken. Volgens Van Dale was het woord van 2012 ‘Project X-feest’. Meer mijn smaak was de keuze van Onze Taal, ‘Plofkip’. In de categorie jongerentaal was het ‘whappen’ (dat is whatsappen). Ook in andere landen wordt een keuze gemaakt. Het Vlaamse woord van 2012 was ‘Frietchinees’ (een Aziatische frituurhouder), de Duitse jeugd koos het luchtige ‘yolo’ (een afkorting van ‘you only live once’). Collins Dictionaryheeft niet één maar twaalf woorden van het jaar geselecteerd, voor elke maand één.
In Friesland kan men nog stemmenop het mooiste neologisme van 2012. Om al een voorschot te nemen op de verkiezing voor het jaar 2013 heeft de Raad van de Friese Beweging (RfdFB) in samenwerking met Tresoar en de Friese Academie, een wedstrijd uitgeschreven voor nieuwe Friese woorden.
Lees verder >>

Nachtouder

Al bijna vier jaar schrijft de Nederlandse hoofdredacteur van Van Dale, Ton den Boon, vrijwel iedere dag een stukje op zijn weblog met steeds een nieuw ‘woord van de dag’. Die woorden komen meestal uit de krant, maar inhoudelijk uit alle domeinen van het leven, al meen ik wel een lichte voorkeur voor de financiële sector te bespeuren. Aan de andere kant is die sector natuurlijk ook al vier jaar uitgebreid in het nieuws.

Het zijn vast niet allemaal blijvertjes, maar vaak wel woorden waar een verhaal aan zit; de afgelopen dagen kwamen bijvoorbeeld suikerarrangement, nivelleringsfeestje en spermalamp voorbij. Ik lees het weblog bijna iedere dag en verbaas me dan over het scherpe oog van Den Boon – hoe vist hij er iedere dag toch weer een nieuw woord uit de krant? (De Groningse hoogleraar Jack Hoeksema lukt het hooguit een keer per week.)

Lees verder >>

P(l)akkende Spelen!

De Olympische Spelen zitten er nu echt helemaal op. Onze (om maar even in Mart Smeets’ jargon -“WIJ hebben goud!”- te spreken) medaillewinnaars zijn eerst gehuldigd in Den Bosch, daarna door de premier in Den Haag en de afgelopen week nogmaals in hun woon-of geboorteplaats. Zo werden Marianne Vos in van Wijk en Aalburg, Epke Zonderland in Heerenveen en Ranomi Kromowidjojo in Sauwerd toegejuicht door een uitzinnige menigte die dolgelukkig was dat ze na het mislukte EK voetbal alsnog de klomp op haar hoofd, het oranje brulshirt om het lichaam en de wuppies op de schouder kon dragen. De atleten fietsen inmiddels alweer hun trainingsrondjes, zwemmen hun baantjes en zwiepen om een rekstok, of ze genieten van een welverdiende vakantie.
Wat mij opviel in alle verslaggeving rondom de Spelen is dat ik steeds vaker het woord ‘plak’ in plaats van ‘medaille’ hoorde in journaals, op de radio en in talkshows. Waarom zou dat zo zijn?
Lees verder >>

Aankomende week

Regelmatig vervoegen mensen zich ter redactie van Neder-L met de mededeling dat ze ‘de laatste tijd steeds vaker’ iets horen. Dat vinden wij prettig, wij willen altijd dolgraag weten wat er de laatste tijd steeds vaker te horen is. U bent dus altijd welkom, wij schenken u koffie en thee en laten ondertussen onze assistent noteren wat u de laatste tijd zoal steeds vaker gehoord hebt.

Het interessante is dat sommige dingen die mensen ineens opvallen aantoonbaar heel oud zijn. Zo meldde deze week een lezer:

Ongeveer een halfjaar geleden viel het me op dat een mediameteoroloog over ‘aankomend weekend’ sprak in plaats van over ‘komend weekend’. Sindsdien hoor ik bijna overal ‘aankomend’ gebruiken waar ik altijd (en nog steeds) ‘komend’ gebruik (‘komende week’, ‘komende zondag’). Is dit ‘aankomende’ inderdaad iets van de laatste tijd of is het mij nu pas opgevallen? 
Lees verder >>