Tag: museum

Een zeemens in Leiden

Bespreking van de zogenaamde zeemens die in het 17e-eeuwse Leiden is ontleed

Door Henk Hiensch

Het is ergens in het midden van de 17e eeuw, zo rond het jaar 1635, dat een van meerdere handelsschepen van de West-Indische Compagnie zich voor de kust van Brazilië bevindt. Plotseling ziet een van de kooplieden een vreemd wezen langs het schip zwemmen. Hij roept de andere mannen erbij en wijst enthousiast naar het water. ‘Een zeemens!’ roept hij. Alle andere mannen snellen zich naar de reling en kijken overboord. Ja, als ze elkaar verdringen en langs de wijzende vinger kijken, zien ze inderdaad een wezen zwemmen. Het is best groot, ongeveer zo groot als een mens. Het wezen heeft vreemde, menselijke handen, maar wel met stevige vliezen tussen de vingers. Dat moet zeker een zeemens zijn! De kooplieden pakken hun haken en netten erbij, en proberen het wezen direct aan boord te krijgen. En het lukt ze…

Dat zeelieden op verre reizen uitkeken naar zeemensen, de prototypische voorganger van de sprookjesachtige zeemeerminnen, was toentertijd gebruikelijk. Zo aan het einde van de 16e eeuw werden in Den Haag, destijds de boekenhoofdstad van Europa, de reisverslagen van onder meer de Portugezen volop vertaald en herdrukt. De bijzondere ontdekkingen die gedaan werden en de rijkdommen die men vond, waren enkele van de redenen voor Nederland om ook maar eens aan de slag te gaan met ontdekkingsreizen. Als eerste werd de Verenigde Oost-Indische Compagnie opgericht in 1602, en niet lang daarna, direct nadat het Twaalfjarig Bestand afliep in 1621, volgde de oprichting van West-Indische Compagnie, die met name gericht was op kaapvaart. De beroemdste kaper van de WIC was commandant Piet Hein, die van de Spanjaarden de Zilvervloot veroverde.

Lees verder >>

Museumstukken van taal

Door Marc van Oostendorp

1914 was het jaar dat Husserl schreef Zurück zu den Sachen selbst (‘terug naar de dingen zelf!), dat het vol in Parijs riep Ils ont tué Jaurès! (‘ze hebben Jaurès gedood’), dat de Britse schrijver H.G. Wells het in de krant had over the war to end war (‘de oorlog die de oorlog zal beëindigen’), de Franse president Raymond Poincaré stelde La mobilisation n’est pas la guerre (‘mobilisatie is geen oorlog’) en de Britse minister Grey of Fallodon dacht The lamps are going out over all Europe; we shall not see them again in our lifetime (‘De lampen gaan overal in Europa uit; we zullen ze in ons leven niet meer zien ontsteken’).

Het zijn een paar voorbeelden uit het nieuwe boek van Paul Claes, Wie zei dat? 500 historische oneliners. Zoals veel van Claes’ werk gaat dit boek niet expliciet over taal, maar zet het wel aan het denken.

Op de hem eigen zorgvuldige en erudiete manier brengt Claes in chronologische volgorde een groot aantal uitspraken, zinnetjes, woordgroepen die een rol hebben gespeeld in de geschiedenis. Die wordt, volgens zijn voorwoord, “evenzeer geschreven door woorden als door daden. Slagzinnen hebben massa’s gemobiliseerd, met strijdkreten werden oorlogen gewonnen en bon mots hebben tegenstrevers gekraakt.”

Lees verder >>

Kom dwalen tussen schrijvers en verhalen

 
Het Letterkundig Museum en Huygens ING presenteren het online Literatuurmuseum.
Verdiep je in mooie en unieke verhalen over de Nederlandse literatuur. Schrijvers, thema’s en gebeurtenissen worden tot leven gebracht aan de hand van literaire schatten.
 
Het Literatuurmuseum is een snel groeiend online museum; er komen regelmatig verhalen bij. Ook verschijnen er wekelijks nieuwe artikelen, waarin schrijvers van nu vertellen over de collectie van het museum.

Lees verder >>

Leiden krijgt taalmuseum

Leiden krijgt in 2015 een taalmuseum. Een publieksinstituut waarin taal in al haar facetten centraal staat. Waar wetenschap en maatschappelijke ontwikkelingen samenkomen voor een breed publiek. Niet in een gebouw, maar op diverse plekken in de stad. Dynamisch, eigentijds, flexibel en betaalbaar. Op 29 september worden de precieze plannen gepresenteerd.

Midden in de samenleving

Iedereen gebruikt taal en heeft er een mening over. Over toon en stijl, over spelling en grammatica, over gesproken en geschreven woorden. Een dynamisch en veelzijdig onderwerp dat een eigen huis verdient. Maar de tijd van grote museale projecten is voorbij. Kleinschaligheid en duurzaamheid worden ook in de culturele sector steeds belangrijker. Bovendien hoort taal midden in de samenleving te staan. Daarom de keuze voor de openbare ruimte: de stad als museaal podium.

Lees verder >>

Meermanno toont Koerbaghs verboden boek “Een ligt schijnende in duystere plaatsen” (1668)


Museum Meermanno toont tot en met 29 juni de twee originele exemplaren van het spraakmakende en verboden boek Een ligt schijnende in duystere plaatsen van Adriaan Koerbagh uit 1668. Dit doet het museum naar aanleiding van de verschijning van Een licht dat schijnt in duistere plaatsen, de hertaling van het werk door Michiel Wielema dat pas is verschenen bij Uitgeverij Vantilt.

Adriaan Koerbagh, Een ligt schijnende in Duystere Plaatsen, Amsterdam, gedrukt voor den schrijver, 1668 [7 D 1]

Over het boek

De filosoof en vrijdenker Adriaan Koerbagh (1633-1669) publiceerde in 1668 Een ligt schijnende in duystere plaatsen, een betoog vóór de rede en tegen allerlei dogma’s van de (gereformeerde) kerk. Het boek werd onmiddellijk in beslag genomen en bijna de gehele oplage werd vernietigd.

Lees verder >>

Museum Meermanno opent speciale zaal voor bijzondere boekvormen


Museum Meermanno heeft een nieuwe tentoonstellingszaal geopend, speciaal voor bijzondere boekvormen. Belangrijk onderdeel hiervan is de Bibliotheca Thurkowiana Minor, een miniatuurbibliotheek met 1515 miniboekjes van Guus Thurkow (1942-2011), uitgegeven onder de naam ‘The Catharijne Press’, die vorig jaar werd verworven door het museum.

In de nieuwe zaal op de tweede verdieping van het museum zijn naast een selectie bijzondere uitgaven van de Catharijne Pers, enkele hele vroege voorbeelden van miniatuurboekjes te zien uit ca. 1800. Ook worden er boekjes getoond die in het teken staan van de tentoonstelling ‘Gewapend met kennis’, die t/m 15 september 2013 te zien is in het museum. Tot slot is er een vitrine ingericht met  bijzondere miniatuurkinderboekjes. In de toekomst zullen er steeds wisselende verzamelingen bijzondere boekvormen getoond worden in deze zaal.