Tag: Multatuli

Multatuli als taalkundige

Door Marc van Oostendorp

‘Ik beweer, met terugzicht op deze en dergelyke beschouwingen, dat er geen dankbaarder vak van onderzoek is dan algemeene-taalkunde. (…) Wysgeerige taalkunde is de geologie van ’t levende woord. Het oudste monument van Kunst of Nyverheid is jong, en in z’n stomheid onbeteekenend, by vergelyking met de eerste klanken die de mensch opving van de Natuur, en gebrekkig nastamelde met ongeoefende keel. Er was al veel gebeurd, voor men zich waagde aan den eersten medeklinker. En de stam die ’t eerst de r duidelyk wist te onderscheiden van de l, heeft in zyn tyd aan ’t hoofd der beschaving gestaan!’

(Idee 1047d)

Er zijn waarschijnlijk weinig Nederlanders geweest voor wie de taal zo zwaar woog als voor Multatuli. Natuurlijk is taal voor iedere schrijver belangrijk – het is zijn instrument. Maar voor Multatuli was het vinden van het juiste woord, de juiste formulering zó belangrijk dat het hem soms belemmerde te schrijven. Hij wilde geen ‘frasen’ maken – de clichés waarop hij menig andere schrijver meende te betrappen – en daarvoor was het nodig om enerzijds zo precies mogelijk te zijn en anderzijds om zich zo natuurlijk mogelijk uit te drukken. En die twee dingen waren misschien wel hetzelfde. In de taal waren allerlei dingen aangekoekt, dood hout dat moest worden weggesnoeid, om te komen bij de ware taal, de levende.

Lees verder >>

Activiteiten 200 jaar Multatuli

Soundbite Feest der Poëzie Podcast

Ter gelegenheid van het 200e geboortejaar van Eduard Douwes Dekker, beter bekend als Multatuli, brengt het Feest der Poëzie een tweedelige podcast over een ontroerend verhaal uit de Max Havelaar: Saïdjah en Adinda. In deze aflevering staan we stil bij de historische achtergrond van het verhaal. Er staan al drie afleveringen over de nieuwe bloemlezing uit het werk van P. C. Boutens en meer staat op het programma. De podcast is te beluisteren via uw favoriete podcastapp en via onze website: https://feestderpoezie.nl/feestderpoezie/podcast.html 

Lees verder >>

Een nog gedeeltelijk geklede Eduard Douwes Dekker ligt op een naakte vrouw

De Multatuli-leescursus (81 – toegift)

Door Marc van Oostendorp

– Had Multatuli in de vele jaren dat hij in Duitsland woonde maar meer in het Duits geschreven dan altijd in dat Hollands van hem! Dan was er dit jaar zeker een fraai hoorspel verschenen over zijn woelige leven.

– Jij weet wel hoe je een reünie gezellig moet beginnen.

– Zeg nu zelf, de scripts die Ger Beukenkamp verzamelde in dit boek Multatuli. Het leven van een klokkenluider in twintig dialogen, die hadden toch moeten worden uitgevoerd?

Lees verder >>

VU maakt handgeschreven lockdown-editie van Multatuli’s Max Havelaar

Multatuli-liefhebbers schrijven Max Havelaar met de hand over

In het jubileumjaar van de schrijver Multatuli start de Vrije Universiteit Amsterdam (VU) een landelijk project voor een nieuwe, experimentele uitgave van zijn roman Max Havelaar: een handgeschreven lockdown-editie waaraan iedereen kan meedoen. Dit als uitdrukking dat de ideeën van Multatuli over humaniteit, gelijkwaardigheid en eigenzinnigheid breed gedragen worden in een tijd waarin dit nog altijd hard nodig is. Job Cohen (oud-burgemeester Amsterdam) en journalist Elsbeth Etty horen bij de bekende Nederlanders die meedoen en die de eerste delen thuis overschrijven. Het schrijfproject is een initiatief van VU-hoogleraar Moderne Nederlandse Letterkunde Jacqueline Bel in samenwerking met de Universiteitsbibliotheek van de VU en start maandag 15 juni. De eerste handgeschreven editie van Max Havelaar verschijnt rond 1 oktober.

Lees verder >>

Een Multatuliaan uit het zuiden. Michel Perelaer, 1831-1901

Door Margriet Hos

‘Ja, waarlijk, dat Rolduc was: un riant exil des bois! Maar toch zing ik met geestdrift: “Salut! Pour la dernière fois!”’
‘Ik roep ‘Heil! tot dat fraaie ballingsoord in de bossen, voor de laatste keer!’, zo beëindigt Herman Riethoven triomfantelijk zijn seminaristenbestaan en vervliegt de droom van zijn moeder dat een van haar kinderen zich ‘aan den dienst des Heeren zoude wijden’. Herman is het hoofdpersonage uit de vierdelige romancyclus Een kwart eeuw tusschen de keerkringen (1883), geschreven door de ‘Gepensioneerde Hoofdofficier van het Nederlandsch-Indische leger’ M.T.H. Perelaer. In het voorwoord bij het eerste deel, Naar den equator. Met een voorspel: van pastoor soldaat, zegt de schrijver nadrukkelijk: ‘Ik wil uit veler leven een greep doen, ook hier en daar uit het mijne’. Er zullen dus parallellen zijn tussen Herman en Michel Perelaer.

Lees verder >>

‘Het salieavondje bij juffrouw Pieterse’

Preview: 200 jaar Multatuli

‘Juffrouw Laps, je bent een zoogdier!’ Als haar zoon (leraar op de basisschool) een biologisch feitje deelt met de bezoekende dames, eindigt het theekransje bij juffrouw Pieterse met een scheldpartij en uittocht. Voordracht van ‘Het salieavondje bij juffrouw Pieterse’ gebaseerd op ‘De geschiedenis van Woutertje Pieterse’ van Multatuli.

Lees verder >>

Usha Balesar leest Multatuli

Het verblijf – dag 68

STEUN ONS IN DE VERBLIJFSKOSTEN

Usha Balesar is lerarenopleider aan de Anton de Kom-universiteit in Paramaribo.  Multatuli (pseudoniem van Eduard Douwes Dekker 1820-1887) voedde met zijn debuut Max Havelaar het verzet tegen het kolonialisme in Nederlands-Indië.

Presentatie, format, productie, vogels en muziek: Michiel van de Weerthof. Het verblijf wordt mede mogelijk gemaakt door de Nederlandse Taalunie.

Jaap de Jong leest Multatuli

Het verblijf – dag 56

STEUN ONS IN DE VERBLIJFSKOSTEN

Jaap de Jong is hoogleraar Journalistiek en Nieuwe Media aan de Universiteit Leiden. Multatuli (pseudoniem van Eduard Douwes Dekker, 1820-1887) was een schrijver met een opmerkelijke haat- liefde verhouding tot poëzie.

Presentatie, format, productie, vogels en muziek: Michiel van de Weerthof. Het verblijf wordt mede mogelijk gemaakt door de Nederlandse Taalunie.

Het leven een leescursus

De Multatulileescursus (slot)

Door Marc van Oostendorp

Literatuur is een gesprek. Wie een boek leest, kan dat boek niet alleen maar consumeren, je moet er van alles van jezelf in stoppen. Gevoelens. Beelden. Begrip. Ervaring. Zonder dat alles blijven de letters zwart. Een boek lezen, een boek écht lezen, betekent altijd praten met iemand anders. Een goed boek lezen betekent bovendien dat je nooit bent uitgepraat.

Lees verder >>

En zo kwam hij ook via de Frans-Duitse oorlog bij de hoofdthema’s van zijn werk terecht

De Multatulileescursus (80)

Door Marc van Oostendorp

– Eigenlijk zou er een uitgave moeten komen waarin deze biografie van Dik van der Meulen de Volledige Werken begeleid. Waarin je door dat werk geleid wordt aan de hand van zijn teksten, in plaats van die vreemde tekstjes die Stuiveling schreef.

– En dan een selectie van die Werken: niet die vele, vele documenten, maar wel de mooiste brieven – en alles wat gepubliceerd is, of geschreven is voor publicatie.

Lees verder >>

‘Eene dergelijke ontaarding van den boekhandel, waartegen argelooze lezers gewoonlijk slecht gewapend zijn’

De Multatulileescursus (78)

Door Marc van Oostendorp

– Dat boekje van Marie Anderson is een studie in vriendschap!

– Vind je? Een boekje waarin ze hem in 1901, dus bijna vijftien jaar na zijn dood, neerzet als een soort Harvey Weinstein van de negentiende eeuw? Waarin de ene na de andere vrouw door hem ‘tot vrouw wordt gemaakt’? Een studie in vriendschap?

Lees verder >>

Het interesseerde me enorm hoe sommige Pietjes sommige Mietjes krijgen – al waren ze maar verzonnen

De Multatulileescursus (75)

Door Marc van Oostendorp

– Kunnen jullie me zien?

– Ik kan je wel zien, maar niet horen!

– Grappenmaker. Het is twee weken én een eeuwigheid geleden dat we elkaar gezien hebben. Fijn dat we elkaar nu op deze manier kunnen treffen. We zouden nog Multatuli’s brieven uit 1885 en 1886 met elkaar bespreken.

Lees verder >>

Frank Willaert leest Multatuli

Het verblijf – dag 3

Frank Willaert is emeritus hoogleraar Middelnederlandse letterkunde aan de Universiteit van Antwerpen. Multatuli was het pseudoniem van Eduard Douwes Dekker (1820-1887); zijn Max Havelaar staat volgens velen aan de top van de Nederlandse canon.

Om je verblijf deze dagen te veraangenamen vind je elke dag een verhaal of gedicht uit de Nederlandse literatuur. Uitgekozen en voorgelezen vanuit huis door Neerlandici en auteurs.

Het Verblijf is een initiatief van Marc van Oostendorp. Presentatie, productie, techniek en muziek: Michiel van de Weerthof. Redactie: Johan Oosterman, Iris van Erve, Jaap de Jong, Lot Broos.

Abonneer je via je favoriete podcastapp of hier.

Uitslag Multatuli-triviaquiz

Door Roland de Bonth

Om de 200e geboortedag van Multatuli op 2 maart 2020 te vieren plaatste ik twee weken geleden een Multatuli-triviaquiz op Neerlandistiek. Twee weken lang kregen deelnemers de tijd hun heuristische vaardigheden op de proef te stellen. En het moet gezegd, degenen die het antwoordformulier hebben ingezonden, blijken heel goed in staat te zijn hun weg op het internet te vinden. Bijna alle deelnemers – uit Nederland, Italië en Frankrijk – hadden maar één of twee foutjes. (Het antwoord op vraag 5 heb ik niet meegeteld want in de opgave stond dat de derde letter in plaats van de vierde letter genoteerd moest worden. Op Neerlandistiek is dat inmiddels verbeterd.) 

Lees verder >>

30 maart 2020, Amsterdam: Een avond rondom Multatuli’s liefdesbrieven, liefdesverhalen & leven

Op maandag 30 maart aanstaande vindt in Amsterdam een speciale avond plaats rondom Multatuli, georganiseerd door De Nieuwe Liefde, Feest der Poëzie, De Arbeiderspers en Uitgeverij Boom. Op deze avond presenteert Uitgeverij De Arbeiderspers de heruitgave van zijn Liefdesbrieven, met een voorwoord van Elsbeth Etty (emeritus hoogleraar literaire kritiek) die over Multatuli’s liefdesleven zal spreken. Uitgeverij Boom presenteert de heruitgave van de met de AKO-literatuurprijs bekroonde biografie van Multatuli door Dik van der Meulen, die de avond zal inleiden met een korte lezing over zijn leven en werk. Etty en Van der Meulen gaan in debat over Multatuli en de vrouw, de politiek en het kolonialisme. Dichter-theoloog en oprichter van De Nieuwe Liefde Huub Oosterhuis belicht Multatuli’s problematische relatie met het christendom door het voordragen van zijn Gebed van de Onwetende (‘O God, er is geen God!’).

Lees verder >>