Tag: moralisme

30 augustus 2019, Antwerpen: Jaarcongres Werkgroep de Zeventiende Eeuw –

Deugd & Ondeugd
Morele scherpslijperij in de zeventiende-eeuwse Nederlanden

Jan Steen, In Weelde Siet Toe (of: ‘De omgekeerde wereld’)

Programma

Keynote (Promotiezaal)

Johan Koppenol (VU) – Deugd verheugt: Moreel management in de Republiek

Sessie I:  Rampspoed (Kapel)

Hanneke van Asperen (RUNijmegen) – Van twist in de Republiek naar storm op de Zuiderzee

Marieke van Egeraat (RUNijmegen)  – God of wereld? Naar wie te wijzen na afloop van een ramp?

Lilian Nijhuis (RUNijmegen) – Een ‘onvoorsiense vlamm’ Conflict in gedichten over de brand van de Nieuwe Kerk in Amsterdam

Lees verder >>

Call for papers: Congres Werkgroep De zeventiende eeuw, Antwerpen, 30 augustus 2019

Deugd & Ondeugd. Morele scherpslijperij in de zeventiende-eeuwse Nederlanden

Jan Steen, In Weelde Siet Toe (of: ‘De omgekeerde wereld’)

Deugd en ondeugd waren alomtegenwoordig in de zeventiende eeuw. Morele lessen zaten verpakt in de literatuur van Jacob Cats, in Bredero’s toneel, in Arnout van Overbeke’s moppen, in de beelden van Artus Quellinus en in de schilderijen van Jan Steen. Normen over zedelijk gedrag werden ook vrolijk rondgebazuind in schuine liedjes en stuiverromans, in vertrouwelijke brieven, roddel en achterklap. Katholieke priesters uit het zuiden ontketenden een nieuw zedelijkheidsoffensief doormiddel van donderpreken, biecht en catechese, terwijl predikanten in het noorden hun schaapjes vanuit de kerkenraad op koers probeerden te houden. Daarbij werd het doel lang niet altijd bereikt. Deugd en ondeugd waren eveneens belangrijk thema’s in de ordonnanties van stad en staat, in de reglementen van ambachten, gilden en schutterijen, en in humanistisch geïnspireerde etiquetteboekjes. Doormiddel van exemplae uit de Klassieke Oudheid of de meer recente vaderlandse geschiedenis probeerden biografen hun lezers een spiegel met voorbeelden van deugdzaam gedrag voor te houden. Datzelfde gold voor de vele reisbeschrijvingen over allerlei uithoeken des werelds, waarin het gedrag van Indianen, Oosterlingen, Arabieren en andere vreemde volkeren soms als navolgenswaardig, maar vaker als het tegenbeeld van beschaafd en keurig gedrag geportretteerd werd. Lees verder >>