Tag: Middelnederlands

Uitnodiging Derde Dag van de Medioneerlandistiek (Gent, 22/05/2015)

Aan alle medioneerlandici en andere geïnteresseerden:

 

Enige tijd geleden berichtten wij over de Derde Dag van de Medioneerlandistiek die op vrijdag 22 mei 2015 plaatsvindt. Na de succesvolle edities in Antwerpen (2012) en Utrecht (2013) vormt Gent dit jaar het decor.

Het voormiddagprogramma zal gewijd zijn aan een reflectie over de toekomst van de medioneerlandistiek. Dat gebeurt in de eerste plaats aan de hand van presentaties van nieuwe onderzoeksprojecten, en daarnaast door twee interactieve sessies waarin we samen met Paul Wackers (UU), Frank Willaert (UA), Frits van Oostrom (UU) en Thom Mertens (UA) zullen nadenken over hoe het met het onderzoek en onderwijs in de historische letterkunde verder kan of moet.

In de namiddag kunnen de deelnemers bekende en minder bekende facetten van Gent ontdekken door voor één van de drie gegidste wandelingenCrimineel Wijs, Hartstocht of Middelnederlands – te kiezen.
We besluiten naar aloude gewoonte met een receptie.

Praktisch:

 1)     Deelname is gratis, maar registratie, via deze link, is verplicht. Dit dient vóór 1 mei 2015 te gebeuren.

 2)      Onderzoekers die sinds de vorige Dag van de Medioneerlandistiek (juni 2013) met een nieuw project op het gebied van de medioneerlandistiek zijn gestart en dat in een korte presentatie (ca. 5 min) willen voorstellen, kunnen een mail sturen naar Youri Desplenter of Eva Vandemeulebroucke, met vermelding van hun naam, universiteit en projectgegevens (titel, startdatum, promotor).

 3)      Ter gelegenheid van deze Derde Dag willen we een brochure samenstellen waarin elke deelnemer de mogelijkheid krijgt zijn of haar huidig(e) onderzoeks- of onderwijsproject(en) voor te stellen. Op die manier willen we op de hoogte blijven van elkaars werkzaamheden en een staalkaart bieden van wat tegenwoordig in de medioneerlandistiek leeft.

Geïnteresseerden wordt gevraagd dit formulier in te vullen en vóór 1 mei 2015 naar Ine Kiekens door te sturen. Een voorbeeldbijdrage kan hier worden geraadpleegd.

We kijken er alvast naar uit om jullie talrijk te mogen ontvangen.

Hartelijke groet,

Youri Desplenter, Veerle Uyttersprot, Lisette Blokker, Ine Kiekens en Eva Vandemeulebroucke

Een wijze kind in de middeleeuwen

Door Marc van Oostendorp


Dat we ‘het mooie meisje’ zeggen, met een buigings-e maar ‘een mooi meisje’ zonder, is een wonderlijk fenomeen. Wie heeft er eigenlijk wat aan dat onderscheid? Het is dan ook langzaam maar zeker aan het verdwijnen, nu steeds meer jonge mensen ‘een mooie meisje’ zeggen. Als we dat eerdaags allemaal doen, is een taalverandering voltooid en zeggen we altijd een vorm met e voor een zelfstandig naamwoord, en een vorm zonder op andere plaatsen (het meisje is mooi, dat is mooi geborduurd).

Nee, dan de middeleeuwen! In een artikel in het nieuwste nummer van het wetenschappelijk tijdschrift TNTL beschrijft Joost Robbe heel precies hoe bijvoeglijk naamwoord werd verbogen in het boek Spieghel onser behoudenisse – waarschijnlijk het eerste boek dat ooit (rond 1470) in Nederland (door Laurens Janszoon Coster) gedrukt werd.

Het system was in ieder geval in dat boek nog een stuk ingewikkelder dan nu.
Lees verder >>

Cursus Middelnederlands in Elburg


In de winter van 2014 organiseert de Vereniging Vrienden van het Museum Elburg bij voldoende belangstelling een cursus Middelnederlands. De cursus zal gegeven worden door Gerard Bouwmeester. Hij studeerde Nederlands aan de Universiteit Utrecht en Mediëval Studies aan de University of York. Sinds 2007 is hij als junior-docent verbonden aan de vakgroep Middelnederlands in Utrecht. Sinds 2010 werkt hij als promovendus bij het Onderzoekcentrum voor Geschiedenis en Cultuur.
Gerard zal de cursisten aan de hand nemen bij het lezen van ‘literair’ Middelnederlands. Het is dus niet puur ‘archivarisch’ Middelnederlands, waar vaak jargon gebruikt wordt. De basisregels van de grammatica zijn echter gelijk, maar net als woordbetekenis, zijn de finesses anders. Bovendien is het taalgebruik vaak particulier. Het is zogezegd ‘een vak apart’. Iemand die goed literaire, MNL teksten kan lezen, zal zeker zijn/haar weg vinden in de meeste archiefstukken (meer dan andersom).

Lees verder >>

Lezing Hadewijch door Frank Willaert (15/05)

Op donderdag 15 mei 2014 (om 20u) zal Frank Willaert de Liederen van Hadewijch van Brabant bespreken in de context van haar tijd, maar ook de vraag proberen te beantwoorden of zij ons vandaag nog iets te zeggen heeft. Deze tweetalige lezing met muziekillustratie gaat door in het Erasmushuis te Anderlecht. Meer informatie is beschikbaar in deze flyer.

Praktische informatie:

– Wanneer? Donderdag 15 mei 2014, 20u
– Waar? Erasmushuis, Kapittelstraat 31, 1070 Anderlecht.
– Toegang gratis na reservatie via: 02.521.13.83 of info@erasmushouse.museum

App ‘Vogala’ nu ook voor Android en web beschikbaar

Hoogleraar en letterkundige Frits van Oostrom ontwikkelde begin dit jaar een iPad-app die laat horen hoe het Nederlands in de middeleeuwen klonk. De app ‘Vogala’ is nu ook gratis beschikbaar voor Android-apparatuur en in een webversie.

‘Vogala’, de app die veel bekende oude Nederlandse teksten tot leven wekt, werd in de eerste zes weken ruim 13.000 maal gedownload uit de Appstore, en kreeg al veel mooie gebruikersrecensies. Nu is ‘Vogala’ ook beschikbaar in de Android Playstore en als webversie via www.vogala.org. De webversie van Vogala is geschikt voor elke schermgrootte: van het schermpje van een smartphone tot aan het digibord in de klas.

De app bevat ruim dertig fragmenten: van ‘Hebban olla vogala nestas hagunnan’ via Van den vos Reynaerde, Bijbelteksten, liederen (bijvoorbeeld over de moord op Floris V) tot aan een mystiek visioen van Hadewijch. ‘Vogala’ zal geregeld verrijkt worden met nieuwe teksten en opnames. De eerstvolgende uitbreiding vindt plaats in mei. Dan worden onder meer fragmenten toegevoegd uit beroemde ridderromans, teksten over bestuur en beleid (gelezen door Paul Schnabel), over recepten en tafelmanieren (door Louise Fresco) en liederen van de Moderne Devotie.

Middelnederlands met een harde g

Door Marc van Oostendorp

‘Laat Middelnederlands klinken!’ Dat is het motto van de app Vogala die Frits van Oostrom eerder deze maand uitbracht voor de iPad. Naast Van Oostrom brengen enkele andere specialisten op het gebied van de middelnederlandse literatuur en bekende stemmen als Mieke van der Weij en Jean-Marc van Tol het Middelnederlands tot gehore.

Dat is heel loffelijk, en ik ben blij dat Vogala er is. De app is gratis en op deze manier kunnen mensen dichter bij die oude taal, die geschiedenis, die soms ontroerende literatuur worden gebracht. De app is prettig voor geïnteresseerde leken, voor scholieren, voor mensen die nieuwsgierig zijn naar de levende taal van enkele eeuwen geleden. Maar wat mij nu interesseert: klonk het Middelnederlands ook echt zoals in deze app?

Lees verder >>

Gratis app: Vogala

De op initiatief van Frits van Oostrom ontwikkelde gratis app Vogala wekt bekende middeleeuwse Nederlandse teksten tot leven. Van ‘Hebban olla vogala nestas hagunnan’ uit de elfde eeuw via Van den vos Reynaerde, bijbelteksten, liederen (bijvoorbeeld over de moord op Floris V) tot aan mystieke visioenen van Hadewijch. Ook het Oudfries en het Limburgs van Hendrik van Veldeke zijn met Vogala te beluisteren.

Medioneerlandici uit Nederland en Vlaanderen spraken voor de app Middelnederlandse teksten in. De app bevat ook ‘gastoptredens’ van bekende Nederlanders zoals Menno Bentveld, Jean-Marc van Tol en Mieke van der Weij.
Lees verder >>

Promotie Martine Veldhuizen: opvattingen over zondige, onvertogen en misdadige woorden in het Middelnederlands


Op 30 oktober 2013 promoveert Martine Veldhuizen aan de Universiteit Utrecht op haar proefschrift De ongetemde tong: opvattingen over zondige, onvertogen en misdadige woorden in het Middelnederlands (1300-1550). Promotoren zijn prof. dr. Paul Wackers en prof. dr. Frits van Oostrom. De promotie vindt plaats in de Senaatszaal van het Academiegebouw van 12.45 uur tot 14.00 uur.

Lees verder >>

Neerlandicus Edwin de Vette wint scriptieprijs ‘Islam in Europa’


Edwin de Vette heeft de scriptieprijs ‘Islam in Europa’ gewonnen voor zijn scriptie Mohammed en de islam in de Middelnederlandse letterkunde, die hij schreef in het kader van zijn masteropleiding Neerlandistiek aan de Universiteit Leiden.
De scriptieprijs werd vrijdag 30 augustus 2013 aan de Leidse universiteit uitgereikt in het kader van het facultaire onderwijsthema ‘Islam in Europa’, in 2012-2013 aan de Faculteit der Geesteswetenschappen geïnitieerd door Wim van Anrooij en Asghar Seyed-Gohrab.
Op vrijdag 6 september a.s. om 19.00 uur wordt de winnaar geïnterviewd door Theodor Holman in het radioprogramma Oba Live (Human, Radio 5) over de islam in de moderne Nederlandse en Europese context.
Meer informatie is te vinden op de website van de Universiteit Leiden, waar ook de winnende scriptie te lezen is.

KB verwerft verloren gewaand Rijmbijbel-fragment


De Koninklijke Bibliotheek in Den Haag heeft een belangrijk, verloren gewaand fragment van de Rijmbijbel van Jacob van Maerlant weten aan te schaffen op een veiling in Noord-Duitsland. Het fragment van ruim drieduizend verzen, afkomstig uit het begin van de veertiende eeuw, was ruim anderhalve eeuw uit het zicht van de wetenschap, maar is nu weer beschikbaar voor onderzoek.

De Vlaamse dichter Jacob van Maerlant (ca. 1235-1300) voltooide de Rijmbijbel in 1271. Het is een Middelnederlandse bewerking op rijm – vandaar de naam – van de bijbelse geschiedenis Historica Scholastica(1178) van Petrus Comestor. Er zijn verschillende handschriften en fragmenten van de Rijmbijbel bewaard, onder andere bij de KB en Museum Meermanno. Het onlangs aangekochte fragment is voor de KB een interessante toevoeging aan de twee complete handschriften van de Rijmbijbel die ze al bezit.

Meer informatie: Koninklijke Bibliotheek

Boekpresentatie “Liefde, leven en devotie”


< ![endif]-->

Op vrijdag 17 mei 2013 organiseert de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag de presentatie van de bloemlezing uit het Gruuthusehandschrift Liefde, leven en devotie, samengesteld door Herman Brinkman en Maria van Daalen.
Onder de noemer “Liefde, leven en devotie” selecteerde Herman Brinkman liederen uit het Gruuthusehandschrift. In de bloemlezing zijn de Middelnederlandse teksten opgenomen, geflankeerd door een moderne vertaling van Maria van Daalen. Natuurlijk ontbreekt het Egidiuslied niet, maar er is nog veel meer. Teksten over jeugd en vriendschap, liefde en lust, maar ook over ouderdom, sterven en rouw. In de achterflap van het boek bevindt zich een cd met zes van de liederen, uitgevoerd door het ensemble Fala Música.
De boekpresentatie is de gelegenheid om beide auteurs over de totstandkoming van deze bloemlezing te horen spreken. De bijeenkomst wordt opgeluisterd door Fala Música.
Programma vrijdag 17 mei – Aula KB

Lees verder >>

Tweede Dag van de Medioneerlandistiek (13 juni 2013, Universiteit Utrecht)


Op donderdag 13 juni wordt de Tweede Dag van de Medioneerlandistiek georganiseerd. Na een succesvolle Eerste Dag in Antwerpen zal dit keer Utrecht als ontvangende universiteit optreden. De Tweede Dag zal in het teken staan van de toekomst van het vak. De bijeenkomst zal bestaan uit drie delen:
1. Presentaties
Een aantal presentaties van nieuw en actueel onderzoek door Remco Sleiderink (Brussel), Renée Gabriël (Nijmegen), Jonas van Mulder (Antwerpen) en Martine Veldhuizen (Utrecht). De inhoud van de lezingen zal nog bekend gemaakt worden. Uiteraard zal er ruimte zijn voor vragen en discussie.
2. Posterpresentatie
Vakgenoten worden uitgenodigd om rond de lunchpauze een posterpresentatie te geven over hun onderzoek. Van hoogleraar tot promovenda, van NWO-laureaat tot researchmasterstudent, u bent van harte uitgenodigd om met een poster uw huidige of toekomstige onderzoek te presenteren en bediscussiëren met een bij uitstek kundig en geïnteresseerd publiek.
3. Discussie
In de middag zal in een interactieve werkvorm gediscussieerd worden over een aantal actuele vraagstukken. Welke onderwerpen, teksten, auteurs of handschriften verdienen de komende tien jaar nou echt eens onze onderzoeksaandacht? Welk instrumentarium heeft de medioneerlandistiek nodig om verder te komen? Welke kennis en kunde moet een medioneerlandicus/a hebben om zijn/haar vak goed uit te kunnen oefenen? Met welke instellingen/organisaties/bedrijven/partners kan de medioneerlandistiek samenwerken om meer zichtbaar te worden in de samenleving? En: het is tien jaar geleden dat op de DBNL de honderd belangrijkste artikelen uit onze vakgeschiedenis werden gepresenteerd – tijd voor een update! Welke publicaties uit de periode 2003 – 2013 horen erbij?
De dag zal worden afgesloten met een borrel.
Medio april volgt meer informatie over exacte tijd en plaats van deze Tweede Dag. Voor nu wil de organisatie u vragen om voor dinsdag 2 april aan te geven of u van plan bent te komen en of zij voor uw poster een stukje van de muur kan reserveren. Aanmelden kan bij: G.Bouwmeester@uu.nl (Gerard Bouwmeester). Op dit mailadres kan men ook terecht voor vragen en suggesties.

Pas verschenen: Ene andre tale

Ene andre tale. Tendensen in de Middelnederlandse late ridderepiek. Onder redactie van An Faems en Marjolein Hogenbirk. Hilversum, Verloren, 2012. 318 blz. ISBN 978-90-8704-224-0. € 29,-

De meeste 19e– en 20e-eeuwse literatuurgeschiedschrijvers hadden niet veel goeds te zeggen over de late ridderepiek (ridderromans die gedurende de 14e eeuw ontstonden). Jonckbloet besprak deze periode onder de kop ‘verval der ridderpoëzie’ en  Kalff noemde de 14e-eeuwse ridderromans werken zonder veel literaire waarde. Deze negatieve waardering van de Middelnederlandse late ridderepiek en de vaak fragmentarische overlevering van de teksten, die overigens meestal erg lang zijn geweest en een complexe verhaalstructuur laten zien, hebben ervoor gezorgd dat er tot voor kort nog erg weinig onderzoek naar gedaan werd.

Faems en Hogenbirk hebben vanuit de wens om verandering in deze situatie te brengen in 2009 een congres georganiseerd waarbij door verschillende deskundigen uitgebreid van gedachten is gewisseld over mogelijkheden voor onderzoek naar de late ridderepiek in de Nederlanden. Deze bundel is het uiteindelijke resultaat van de, in de woorden van Faems en Hogenbirk, “verrijkende en stimulerende uitwisseling van ideeën” die op het congres plaats vond. Lees verder >>

Middelnederlandse scheldwoorden

Onlangs vroeg iemand me of ik een stel Middeleeuwse scheldwoorden wist, om te gebruiken in een historische roman. Verder dan ‘fielt’ en ‘dobbel velleken’ kwam ik niet 1-2-3. Er is geen kant en klare lijst gepubliceerd, noch in een boek, noch op een site. Wat er niet is, moet je zelf maken. Vandaar dat ik begonnen ben in het Rhetoricaal Glossarium van J.J. Mak. Een kwestie van knippen en plakken, maar dan heb je ook wat (hoewel de cursieven en vetten weggevallen zijn). Dit is het resultaat – hopelijk worden ruzies er vanaf nu wat rederijkeriger door (‘Ouwe gordijnwachter dat je d’r bent’):

Lees verder >>