Tag: methodologie

Syntaxis als een strijd tussen fetisjisten en solipsisten

Door Marc van Oostendorp

Het kan controversieel zijn om in geleerde kring iets te beweren wat buiten die geleerde kring de meeste mensen denken. Wij deskundigen hebben jarenlang geduldig aan de buurvrouw uitgelegd dat het zó niet zit, en dan komt er ineens alsnog een collega met zó.

De laatste jaren komt de Britse taalkundige Geoffrey Pullum met een dergelijk standpunt in een discussie over de vraag wat nu eigenlijk het onderwerp is van taalkundig, of in ieder geval: syntactisch, onderzoek. Tot ieders verbazing zegt hij: de syntaxis gaat over normen. (Ik kwam dit excentrieke standpunt op het spoor via dit net verschenen artikel, maar hij legt het nog uitgebreider uit in dit artikel van een paar jaar geleden.)

Wie geen taalkunde heeft gestudeerd, zal dit dus een logisch standpunt vinden: syntaxis gaat over de vraag wat goede en wat foute zinnen zijn, en dat is een kwestie van normativiteit. Pullum wijst er echter op dat er al decennia een methodologische strijd gaande is over wat nu eigenlijk bruikbare gegevens zijn voor syntactisch onderzoek, en dat die strijd gebaseerd is op twee andere definities van ‘goed’ en ‘fout’. De twee partijen in die strijd noemt Pullum, met de hem eigen ironische toon, de corpusfetisjisten en intuïtieve solipsisten.

Lees verder >>

Was taal altijd hetzelfde?

Door Marc van Oostendorp

We beleven volgens sommigen bijzondere tijden. Zelfs gediplomeerde taalkundigen heb ik het weleens horen zeggen: ja, talen veranderen altijd en overal, maar in onze tijd gaat het wel heel hard.

Mensen die dat zeggen geven vaak wel een verklaring waarom onze tijd zo anders zou zijn dan andere tijden (sociale media, de tweefasestructuur, de algehele verwildering der zeden), maar zelden een empirisch bewijs dat het vroeger inderdaad allemaal anders was.

Nu is de studie van hoe taal verandert, de historische taalkunde, een van de oudste en eerbiedwaardige takken van de taalwetenschap. De beoefenaars van dit vak gaan soms van het tegenovergestelde uit, namelijk van wat de bekende Amerikaanse taalkundige William Labov (1927) de ‘Uniformitarische hypothese’ heeft genoemd en die zegt dat het verleden hetzelfde was als het heden.

Lees verder >>

Handmatig data opschonen tot ik een ons weeg

Door Marten van der Meulen

Ik vertel met liefde niet alleen over de keuzes die ik maak binnen mijn onderzoek: over temporele afbakening bijvoorbeeld, maar ook over de dagelijkse praktijk van mijn wetenschappelijke bedrijf (bijvoorbeeld over data maken). Vandaag iets over data schoonmaken.

Mijn promotieonderzoek gaat over de relaties tussen taaladvies en taalgebruik. De eerste poot, taaladvies, heb ik voorlopig afgerond: ik heb een grote verzameling aangelegd van taaladviezen gedurende de twintigste eeuw, en daarover gepresenteerd (publicaties zijn onderweg). Nu ben ik sinds een tijdje bezig met het in kaart brengen van taalgebruik zelf. Zo kan ik advies en gebruik vergelijken. Maar bij het verzamelen van dat taalgebruik loop ik tegen een aantal problemen op. Hoe kom je aan een corpus bijvoorbeeld. Dat is ingewikkelder dan je zou denken (maar daarover een andere keer meer). Nu eerst iets over het schoonmaken van data. Lees verder >>

Hoe wetenschappelijk is de taalwetenschap

Door Marc van Oostendorp


Het begon ermee dat een bevriende psycholinguïste me vorige week vertelde dat veel psycholinguïsten liever geen ‘taalkundige’ (of linguist) genoemd worden. Ze vinden de psycholinguïstiek geen tak van de taalkunde, zoals ik zou denken, maar iets wat veel beter is dan de rest van de taalkunde – veel wetenschappelijker.

Ik weet wel waar dat idee van komt: het gaat om de kwaliteit van de data. De psycholinguistiek is op dit vlak een ware dochter van de psychologie: er is in de loop van de afgelopen decennia een enorme batterij opgezet aan experimentele methodologieën, manieren om nieuwe gegevens te verzamelen en deze statistisch te evalueren.

Je krijgt weleens de indruk dat dit is wat wetenschap betekent voor een psycholinguist: de mens heel precies in een laboratorium observeren – niet proberen hem te begrijpen.
Lees verder >>