Tag: meertens instituut

Het Louise Kaiser Instituut

Door Marc van Oostendorp

Louise Kaiser (zelfportret, 1949)

Romanschrijvers hebben later hun best gedaan van het Meertens Instituut een toonbeeld van saaiheid te maken, maar het begon met een persoonlijk drama. In een recent artikel in Nederlandse Taalkunde geeft de biograaf van P.J. Meertens, Theo van der Meer, nieuw inzicht in dat drama.

De contouren ervan waren bekend. Het ging in de jaren twintig en dertig niet goed met het dialectonderzoek in Nederland en Vlaanderen. Waar aanpalende taalgebieden grote en gedetailleerde atlassen hadden van taalverschijnselen, was het bij ons armoe troef. Een groep geleerden, waaronder G.G. Kloeke (1887-1963), misschien wel de grootste dialectonderzoeker die Nederland ooit heeft gekend, wilde daar een einde aan maken door een Dialectenbureau op te zetten dat in een aantal jaar tijd een goede atlas zou produceren.

Lees verder >>

De wondere wereld van streektaalgrenzen

Indelingskaart Nederlandse dialecten
Indelingskaart Nederlandse dialecten. Jo Daan, 1968

Op 13 oktober 2017 organiseren de Stichting Nederlandse Dialecten (SND), Variaties vzw en het Meertens Instituut de jaarlijkse streektaalconferentie in de Posthumuszaal in het Internationaal instituut voor sociale geschiedenis (IISG) in Amsterdam (Cruquiusweg 31, 1019 AT Amsterdam). Tijdens deze conferentie gaan wetenschappers, beleidsmensen en dialectliefhebbers op zoek naar welke criteria er bestaan om van een dialectgebied of een streektaal te kunnen spreken. Lees verder >>

Afscheid Ben Hermans: Het belang van leegte, 30 juni 2017

Op vrijdagmiddag 30 juni aanstaande organiseert het Meertens Instituut een middag ter gelegenheid van het afscheid van Prof. dr. Ben Hermans, die de afgelopen 12 jaar aan het instituut verbonden is geweest, en die voor die tijd natuurlijk al ruime bekendheid genoot vanwege zijn werk aan onder andere toonaccenten in Limburgse dialecten en het Servokroatisch, maar die ook verder belangrijke bijdragen heeft geleverd aan onze kennis van onder andere lettergreepstructuur en klemtoon in tal van talen. Sinds een paar jaar is Hermans bijzonder hoogleraar aan de VU (en hij blijft dat tot eind 2017). Verder is hij natuurlijk bekend vanwege zijn actieve aanwezigheid in de internationale fonologische gemeenschap, in de Nederlandse taalkunde én op Facebook. Lees verder >>

HB: DE FLM

Door Marc van Oostendorp

Afgelopen vrijdag nam Hans Bennis afscheid als directeur van het Meertens Instituut. Ter gelegenheid daarvan maakten Femke Niehof en ik een korte documentaire over hem: HB, met medewerking van veel bekende taalkundigen en neerlandici zoals Geert Booij, Marjo van Koppen, Frits van Oostrom en Gertjan Postma.

De film is natuurlijk ook interessant voor wie meer wil weten over de nieuwe algemeen secretaris van de Nederlandse Taalunie.

Ook Femke gaat trouwens helaas weg van het Meertens Instituut. Ze wordt per 1 januari adviseur wetenschapscommunicatie bij de Faculteit der Geesteswetenschappen van de Universiteit Utrecht. Ze halen daar (alweer) een groot talent binnen!

HB FLM from Meertens Instituut on Vimeo.

Byebye, baas Bennis

Door Marc van Oostendorp

myprofile-image-1Door alle opgetogenheid die er alom op Twitter heerst over het feit dat Hans Bennis de nieuwe algemeen secretaris van de Nederlandse Taalunie wordt, zou je bijna vergeten dat er ook treuriger nieuws te melden is over Bennis: dat hij vanavond afscheid neemt van het Meertens Instituut (en volgende week middels een afscheidscollege aan de UvA van zijn overige collega’s).

Iedereen is het erover eens dat Hans allerlei wapenfeiten op zijn naam heeft staan, vooral als directeur van het Meertens Instituut. Toen hij 18 jaar geleden aantrad, was het instituut letterlijk op sterven na dood. De KNAW had na felle interne ruzies én de imagoschade die Voskuils roman Het Bureau leek toe te hebben gebracht de keuze tussen: het instituut nu maar sluiten of een nieuwe directeur aanstellen.

Niet plagen

Ze kozen voor het laatste, al lag dat om een aantal reden niet voor de hand – Bennis had nooit veel interesse getoond voor dialecten of voor volkscultuur –, maar binnen een paar jaar was er inderdaad iets magisch gebeurd. Lees verder >>

Vacture: Communicatiemedewerker (m/v) Meertens Instituut

Het Meertens Instituut is een instituut van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW). Het is een multidisciplinair onderzoeksinstituut dat zich bezighoudt met de bestudering en documentatie van Nederlandse taal en cultuur. Centraal staan de verschijnselen die het alledaagse leven in onze samenleving vormgeven. Het Meertens Instituut brengt de rol van taal en cultuur bij de ontwikkeling van sociale identiteiten en groepsculturen in kaart en onderzoekt dat in onderlinge samenhang. Het instituut vormt samen met het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis (Huygens ING) en het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) het KNAW Humanities Cluster. Het instituut is gevestigd in het Spinhuis/Oost-Indisch Huis/Bushuis-complex in de binnenstad van Amsterdam. Vanaf 1 januari 2017 zal deze functie vallen onder het bedrijfsbureau van het KNAW Humanities Cluster waar samengewerkt wordt met de communicatie-afdelingen van het Huygens ING en het IISG.

Het Meertens Instituut zoekt voor de periode 1 november 2016 tot 1 juli 2017 een

Communicatiemedewerker (m/v)

(0,8 fte; 30,4 uur per week)

Lees verder >>

KNAW instituten vormen KNAW Humanities Cluster

Vanaf 1 oktober 2016 vormen het Meertens Instituut, het Huygens ING en het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) het KNAW Humanities Cluster. De instituten spelen hiermee in op internationale ontwikkelingen binnen het geesteswetenschappelijk onderzoek.

Churchill, Bep van Klaveren, en de pratende hond Bob

Uit de geluidsarchieven van het Meertens Instituut

Door Marc van Oostendorp

Publiek bij de erepromotie van Winston Churchill, 10 mei 1946.
Publiek bij de erepromotie van Winston Churchill, 10 mei 1946.

Kees Grijpink is vrijwel klaar met zijn levenswerk. In de afgelopen decennia heeft hij in de geluidsstudio van het Meertens Instituut met eindeloos geduld duizenden uren geluidsopnamen van allerlei geluidsdragers – wasrollen, banden, glasplaten, zwaar beschadigde LP’s – gedigitaliseerd.

Het is gelukkig dat Grijpink bijna klaar is want over niet al te veel tijd wil hij met pensioen. Bovendien gaat het Meertens Instituut later dit jaar verhuizen naar een pand waar geen ruimte meer is voor zo’n geavanceerde geluidsstudio. (De originele geluidsdragers worden overigens wel allemaal zorgvuldig bewaard.)

Hoe dan ook resulteerde Grijpinks werk onder andere in de Nederlandse Dialectenbank, waar heel veel opnamen in zijn opgenomen, maar ook in allerlei curiosa. Daarvan presenteert Neerlandistiek er vandaag een paar.

Lees verder >>