Tag: Marieke Lucas Rijneveld

Verloren in vertaling

Over Gorman en Rijneveld

Door Jos Joosten

Het strovuur rond de vertaling van het werk van dichteres Amanda Gorman door Marieke Lucas Rijneveld is, anders dan het lijkt, helemaal geen literaire kwestie maar een cynisch commercieel conflict, waarover je in een sombere bui droef zou kunnen worden en in realistischer stemming kunt verzuchten: tsja zo gaat dat.

Twee maanden geleden wist niemand in Nederland nog wie Amanda Gorman was. Geen enkel dag- of weekblad (zo bewijst Lesixnexis), maar ook nul obscure website of marginaal literair tijdschrift. Al evenmin was zij al langer in het vizier van een poëzieredacteur van, bijvoorbeeld, de ‘alom gerespecteerde’ uitgeverij Meulenhoff.

Lees verder >>

In ongemak zijn we echt

door Helen Gerretsen

Wat is de inspiratie van goede kunst, goede literatuur en van de roman De avond is ongemak van Marieke Lucas Rijneveld in het bijzonder? De grote waarde van alle goede kunst, muziek, theater en ook literatuur, is dat deze onze werkelijkheidsbeleving verdiept. Bij het lezen van zulke literatuur gaan we meer voor mogelijk houden dan zonder dit lezen. We worden meer mens. Dit gaat niet zomaar. Om dit kostbaars te realiseren is natuurlijk eerst nodig dat de kunstenaar, in dit geval de schrijver, in staat is verdieping te bieden. Dat wil zeggen: de schrijver moet in staat zijn tot voldoende distantie tot de waan van de dag, meer dan gemiddeld levenskennis hebben opgedaan en hieraan ook woorden kunnen verlenen. Dit selecteert al velen uit. Maar genoeg voorwaarde is dat nog niet. De schrijver moet dit ook op zo’n manier kunnen doen, dat zij/hij de lezer ertoe beweegt het natuurlijke verzet tegen de verruiming op te geven en de geboden werkelijkheid te willen omarmen. De verdieping is meestal geen prettig inzicht, het betreft vaak juist dat wat we verdringen. Het vraagt dus kwaliteit om ons tot acceptatie te krijgen. Deze kwaliteit is tamelijk schaars. Goede literatuur zijn de pareltjes uit de zee.

Lees verder >>

De wreedheid van Marieke Lucas Rijneveld is gegroeid

Marieke Lucas Rijneveld

Marieke Lucas Rijneveld kan het. Ze kan het echt. Mijn lieve gunsteling is vele malen beter dan haar debuut waarvoor ze de International Booker Prize won. Rijneveld is voor haar tweede roman in de hoofden van een 49-jarige veearts en een 14-jarige boerendochter gekropen die elkaar bij de wekelijkse koeiencontrole op de boerderij van de vader van het meisje hebben leren kennen.

Lees verder >>

Enkele gedachten bij de Nederlandse winst van de International Booker Prize

Door Anne Sluijs

Gisteravond wonnen Nederlands auteur Marieke Lucas Rijneveld en vertaler Michele Hutchison de International Booker Prize voor The Discomfort of Evening (De avond is ongemak). Het zal weinigen ontgaan zijn: de tweets en mediaberichten (mét pushmelding) vlogen je om de oren. En terecht, want het is een belangrijke gebeurtenis voor vertaalde Nederlandse literatuur.

In de uitbundige Nederlandse mediareactie herkende ik raakvlakken met de aandacht voor de Engelse vertaling door Sam Garrett van Gerard Reves De avonden, een paar jaar geleden. Ik onderzocht die reactie – 26 nieuwsberichten in Nederlandse kranten en bladen gewijd aan de vertaling – uitgebreid voor mijn bachelorscriptie. Wat me daarbij vooral fascineerde, en me ook fascineert bij de toekenning van gisteravond, zijn de vragen die een vertaling oproept over het Nederlandse karakter van een boek. 

Lees verder >>

Gedicht: Marieke Lucas Rijneveld • De clown in wie we opgroeiden

Uit Fantoommerrie, de nieuwe bundel van Marieke Lucas Rijneveld. Hier nog een voorproefje.

De clown in wie we opgroeiden

We zeggen dat berouw een laagje margarine is op onze
boterham, vanaf nu blijft alles aan ons plakken, sussen de
schrik zijn mand weer in, braaf zijn de dingen die zonder ons
geen identiteit meer hebben. Neem de stoel die zonder gast een
stuk hout is met de leuning als vaders zwijgzame rug, dat die
rug zonder kennis van vader en vergeten om te kijken enkel
een muur maakt, de hond wat vacht, in het verval schuilt de
zelfredzaamheid. We zijn bang nu de clown in wie we opgroeiden
bij de oksels is gaan knellen, de vrolijkheid uilgelachen nu er
koortsachtig aan het poppenhuis geknutseld wordt. Wat niet
meer te lijmen is stoppen we in een schoenendoos totdat we de
schoenendoos weer nodig hebben voor schoenen of andere niet
lijmbare dingen: zelfs scherven verliezen op den duur hun breek-
baarheid. We hebben al jaren geen publiek meer maar zien nog
steeds bleek, planken in onze koppen getimmerd, en vader – bij wie
het applaus ingebouwd zit als een klapperend kattenluik – vraagt
wie er met cornflakes heeft geknoeid. Hij zegt dat de meeste muizen
die in de val lopen hun nek of rug breken en als we dromen horen
we de scharniertjes piepen, het dichtklappen van de beugel, wie
hier intrapt heeft geen huis om op te geven. In de avond snijden we
blokjes oude kaas ter grootte van ons zelfbeeld, leggen ze met een
pincet op het houten plateautje, het podium van de dood, en stellen
met het dekbed tot onze kinnen de vraag: hoe verbeeld je een
engel als het steeds maar bewolkt blijft?

Marieke Lucas Rijneveld (1991)
uit: Fantoommerrie (2019)

———————————–

‘Normaal gesproken’. Naar aanleiding van een onverwachte bestseller

Door Marc Kregting

Wolkers is terug! Dat dacht ik, terwijl de bejubelde roman De avond is ongemak (2018) door Marieke Lucas Rijneveld het woord tot mij richtte:

Ik was tien jaar en deed mijn jas niet meer uit. Die ochtend smeerde moeder ons een voor een in met uierzalf tegen de vrieskou, die kwam uit een geel blik van Bogena en werd normaal gesproken alleen gebruikt tegen kloven, eeltringen en bloemkoolachtige knobbeltjes op de spenen van de melkkoeien. De deksel van het blik was zo vettig dat je hem er alleen met een theedoek af kon draaien; het rook naar gaar gestoofd uierboord, dat in dikke sneden besprenkeld met zout en peper weleens in een pan met bouillon op het fornuis stond en waar ik van gruwelde, net als van de stinkende zalf op mijn huid. Toch zette moeder haar dikke vingers in ons gezicht als in een kaas waar ze aan voelde en op klopte om te kijken of de korst aan het rijpen was.

Er opent zich een gereformeerde wereld die door vele Nederlandse romans overgeleverd is, maar die bij mijn weten alleen Wolkers van zo’n tastbare beeldspraak voorzag. Bovengemiddeld concentreert De avond is ongemak zich op korstjes en randjes en snot en dies meer wat als vies en overtollig geldt. En ook bij Rijneveld is er een oudere broer die sterft en oefenen de achtergebleven machteloos en steeds meer teruggetrokken hun rouw. Rond de eettafel blijven de Bijbelspreuken galmen; reacties daarop zijn in hoge mate fysiek. De ik-figuur Jas raakt geconstipeerd, terwijl de familie louter het erf verlaat voor kerk, school en etenswaar waarin het niet zelf kan voorzien. Lees verder >>

De invloed op een schrijver

In deze video bespreekt Jörgen de invloed die schrijvers op elkaar kunnen hebben met speciale aandacht voor de theorie van Harold Bloom over de angst voor invloed. Startpunt is de debuutroman De avond is ongemak van Marieke Lucas Rijneveld die stelt dat ze bij het schrijven is beïnvloed door het werk Jan Wolkers.