Tag: Louis Couperus

Liefde is bescherming: van en over Couperus en Gorters Verzen 1890.

Door Sander Bink

Liefde is bescherming. Zij dacht dat, zo zij liefhad, zij beschermen zou, zij hèm beschermen zou, voor het Leven, het Noodlot en zichzelf. Want liefde was haar het afsmekende gebed: het Noodlot zou niet durven verpletteren, een, die werd bemind…

Dit zijn de mooiste drie zinnen uit de hele Nederlandse literatuur. De passages over de liefde uit 1 Korinthiërs 13 zijn er niks bij, en die zijn ook niet mis.

H. de Toulouse-Lautrec In bed: de kus, 1892.

Ze komen zoals u uiteraard weet uit Couperus’ Metamorfoze (1897), wat mij betreft zijn allermooiste roman, die ik zeker een keer per jaar herlees. Nu ja, het is de enige roman die ik zo ongeveer lees want ik heb verder alles al uit en, zoals Couperus ook stelde, zijn romans zonde van je tijd, oppervlakkige uurtjes vermaak. Wel lees en herlees ik constant Proust, maar dat is niet echt een roman, meer een uit de hand gelopen opstel over menselijk falen, liefde en geheugen. Lees verder >>

Arabesken nummer 50 verschenen

Het vijftigste nummer van Arabesken is verschenen. In dit nummer staan twee nieuwe rubrieken. ‘Couperus en de contemporaine kritiek’ is vervangen door de nieuwe rubriek ‘Aan het werk met Couperus’. Hier wordt diverse mensen gevraagd vanuit hun beroepsgroep te reageren op het werk van Couperus en op de vraag wat dat werk vandaag de dag nog kan betekenen voor ons. De eerste persoon die aan het woord komt is Lidewijde Paris, Lees!ambassadeur en voormalig uitgever. De tweede nieuwe rubriek is ‘De passatist’, waarin u steeds twee foto’s te zien krijgt van een plek die met Couperus te maken heeft: één gemaakt in zijn tijd en één in onze tijd. Naast de foto’s staat een citaat van Couperus over deze plek.

Lees verder >>

Russen vinden ons somber!

Door Marc van Oostendorp

Waarom lijken Vlamingen meer op Russen dan Nederlanders? Wat maakte het in de Brezjnev-tijd zo aantrekkelijk om Nederlands te studeren? En wat is er zo interessant aan Louis Couperus voor de moderne Russische lezer? Ik had op de Universiteit van St. Petersburg een gesprek met Irina Michajlova, hoogleraar Nederlandse taal- en letterkunde.

(Deze video bekijken op YouTube.)

Dionyzos als porno

Door Marc van Oostendorp

Er bestaat in de literatuur een heel trage discussie over een paar zinnen in de roman Dionyzos van Louis Couperus. Er zijn tot nu drie korte bijdragen geleverd: in 1904in 1952, en in 2017 in Arabesken, het tijdschrift van het Couperus Genootschap We zijn er voorlopig nog niet uit.

Wat is er aan de hand? In Dionyzos komen zinnen voor zoals de volgende, uitgesproken door de titelheld:

In dit genot-oogenblik, o Eurytion, slinger ik mij op je breeden rug, en sla ik mijn arm om je reuzetors, zwellend van bundels spieren!

Iemand voert een handeling uit (hij slingert zich op je brede rug) en zegt tegelijkertijd wat hij doet, terwijl degene die het ziet dat net zo goed ziet en de mededeling als zodanig weinig informatieve waarde heeft. De roman verscheen in 1904. In hetzelfde jaar schreef het echtpaar Margo en Carel Scharten-Antink een bespreking in De Gids. Zij noemen deze stijlfiguur ‘kinderpraat’ en merken op:

Het is ’t begeleiden van handelingetjes met de vermelding dier handelingetjes, op oogenblikken en in situatie’s, waarop of waarin volwassenen zwijgen zouden.

Lees verder >>

Arabesken nummer 49 is verschenen: ‘Stijlvol’

Verleden jaar verscheen de meest uitgebreide biografie die ooit over Louis Couperus is geschreven. Deze titanenklus van neerlandicus Rémon van Gemeren kreeg zowel kritiek als lof toegezwaaid, maar er klonk unaniem bewondering, zo blijkt als het uitgebreide recensie-overzicht die de redactie van Arabesken voor dit nummer samenstelde. Reden genoeg voor redacteur Liesje Schreuders om eens uitgebreid en kritisch van gedachten te wisselen met de biograaf over zijn beweegredenen, uitgangspunten en visie die ten grondslag liggen aan dit ambitieuze project. Lees verder >>

Ik was een pottebakkerszoon

Een geschiedenis van het Nederlands in 196 sonnetten (124)
Het Nederlandse sonnet bestaat 452 jaar. Hoe is het de taal in die tijd vergaan?

Door Marc van Oostendorp

Illustratie: Susanne van der Kleij

Ah, Couperus! Een dichter die leefde in een taalcultuur die volkomen tegengesteld zou worden aan de zijne. Waar Couperus leefde bij variatie – bij het idee dat een dichter een andere taal gebruikte dan de journalist of de marktkoopman –, ontstond een taalcultuur waarin het de schrijver juist tot eer strekte om ‘gewone taal’ te schrijven.

Dat begon ongeveer bij Multatuli, en het duurt nog steeds voort. Slechts zelden hoor je iemand prijzen om zijn eigenzinnige, verheven syntaxis. Nederlanders zijn kampioenen van de gewone taal. Er bestaat voor geen enkele andere taal zo’n gedetailleerd overzicht over hoe ‘de gewone man of vrouw’ spreekt als Syntax of Dutch. Lees verder >>

Toen de pornografie nog bontkleurige hanen had

Door Marc van Oostendorp

Weten jullie nog wie Couperus is? Ik vermoed dat het antwoord ‘ja’ is voor bijna allen die dit in 2017 lezen. Maar jij daar, degene die in 2067 door de archieven van dit curieuze ‘weblog’ aan het bladeren is, weet jij het ook?

Wij hier in 2017, we waren ook maar een minderheid die steeds marginaler werd. Maar wij beschouwden het nog wel als een teken van minimale beschaving dat we niet alleen weleens van Louis Couperus gehoord hadden, maar dat we ook weleens een boek van hem hadden gelezen.

Maar er verschenen in ons uithoekje van de eeuwigheid nog wel aardige kleine studies, zoals Een eenzame verschijning, waarin Ton van Kalmthout van het Huygens Instituut op een rijtje zet hoe Louis Couperus besproken werd in schoolboeken over Nederlandse literatuur tussen 1890 en 1990. Lees verder >>

Gedicht: Louis Couperus – Indiesch dolce-far-niente

Nieuw in de dbnl: poëzie van Ten Kate en Couperus, brieven van Erasmus, en nog veel meer.

Indiesch dolce-far-niente

Den goudgebruinden arm rondom het hoofd,
Het gitzwart hair al warlend nedervloeyend,
Den weeldrig-schoonen mond van purper gloeyend,
In ’t schittrend oog het vier maar half gedoofd;

Zoo lag ze, als in heur droom der aarde ontroofd.
En goudgewiekte vlinders speelden stoeyend
Haar om de koonen, die, als rozen bloeyend,
Zich tintten met den blos van donzig ooft.
Lees verder >>

Genootschapsdag Louis Couperusgenootschap: ‘Couperus en toneel’, 1 april 2017

De jaarlijkse dag voor de donateurs het Louis Couperus Genootschap vindt plaats op zaterdag 1 april, wederom in de Paleiskerk, Paleisstraat 8, in Den Haag. Het thema van dit jaar is ‘Couperus’ romans in bewerking voor toneel’.

Toneelgroep Amsterdam speelde dit jaar Van oude menschen, de dingen, die voorbij gaan… in de bewerking van Koen Tachelet. Ook Ger Thijs heeft verschillende bewerkingen van Couperus’ romans op zijn naam staan. In zijn laatste bewerking van Van oude menschen… uit 2008 bracht hij de handelingen van enkele maanden terug tot één nacht, en liet hij de oude dame geheel buiten beeld. Zowel Koen Tachelet als Ger Thijs geeft u op deze dag een kijkje in de wereld van hun bewerkingen en welke overwegingen daarbij een rol spelen. Lees verder >>

Gedicht: Louis Couperus – Dionyzos-studie

Dionyzos-studieën VIII

Op ’t bas-relief, marmerjuweelig, teêrtjes,
Festoent een wijnoogst, feest, dat mij verrukt.
De druivegoodjes klimmen op de leêrtjes
En hebben dra den vollen tros geplukt.

Zij hellen, lachend overlangs gebukt,
En bieden andren goodjes keer op keertjes
’t Zoo zwaar gezwollen ooft, dat over, weêrtjes,
Het godje tuimelt, als omver gerukt.

Een loopt er, torsend ’t korfjen overvol
Met beide knuistjes ’t knellend op zijn bol:
Wanklend de dikke beentjes wijd, wil ’t brengen

Zijn buit den wijnbak toe, waar rythmiesch twee
De trossen dansend treden : Evoé!
Tot most, dien ze u, mijn Dionyzos, plengen!

Louis Couperus (1863-1923)
uit: Dionyzos (1904) (pdf)
Evoé : jubelkreet der bacchanten

Lees verder >>

Arabesken nummer 46 verschenen

Half december is nummer 46 van Arabesken verschenen. De titel van dit nummer is ‘Eline en Léonie, tussen droom en daad’.

Regisseur Ivo van Hove en dramaturg Peter van Kraaij vertellen in dit nummer over hun bewerking van De stille kracht voor Toneelgroep Amsterdam. Liesje Schreuders schreef een recensie over dit stuk. Rémon van Gemeren interviewde regisseur Ger Thijs en actrice Hanne Arendzen over hun ideeën over het bewerken van Eline Vere. Looi van Kessel ging naar het stuk en schreef een recensie. Jan Oosterholt onderzocht ondertussen juist een eerdere bewerking van Eline Vere, namelijk de film uit 1991.

Verder legt Yra van Dijk naar aanleiding van haar oratie uit hoe je Eline Vere zou kunnen lezen als een nieuwe media roman.
Lees verder >>

Promotie: Couperus bij de buren

Op 20 februari hoopt Ruud Veen, de kleinzoon van Couperus’ uitgever L.J. Veen, te promoveren op zijn proefschrift Couperus bij de buren. Een onderzoek naar de uitgaven van het werk van Louis Couperus bij Duitse uitgevers tussen 1892 en 1973.

Veen onderzocht niet voor niets Couperus’ uitgeefgeschiedenis in Duitsland. Daar zijn namelijk de meeste vertalingen van zijn werk verschenen. Van de 47 zelfstandige werken zijn in de onderzochte periode maar liefst 23 vertalingen uitgebracht. Couperus was hiermee de meest vertaalde Noord-Nederlandse auteur van rond de eeuwwisseling in Duitsland. Else Otten nam er 18 voor haar rekening, en is daardoor van doorslaggevende betekenis geweest voor het succes van de auteur bij onze oosterburen.

De kern van het onderzoek is de autopsie van de boeken zelf. Veen ontdekte dat het uitbrengen van verschillende bindvarianten van één druk van één titel niet een typisch Nederlands fenomeen was. Eén Duitse uitgever spande de kroon door standaard van de gebonden editie vijf varianten gelijktijdig aan te bieden. Al die verschillende bindvarianten werden niet door de uitgever gedocumenteerd. Veen voorziet in deze lacune en geeft een overzicht van de aangetroffen edities en varianten. Ook de betrokken partijen, vertalers, uitgevers in Nederland en Duitsland, en de omgevingsfactoren die bij de exploitatie van invloed waren komen in de dissertatie aan bod.

De handelseditie van het proefschrift is voor 49,50 euro te bestellen via veen@couperus-collectie.nl. Meer informatie over de promotie en een uitgebreide samenvatting van Veens onderzoek op uva.nl.