Tag: letterkunde

Albert Verweylezing door Willem Jan Otten op 25 oktober in Leiden


Op 25 oktober 2012 houdt Willem Jan Otten aan de Universiteit Leiden de Albert Verweylezing, met als titel: “De vormmachine. Literatuur als rite de passage”.
Tijd: Aanvang 20.00 uur (zaal open om 19.30 uur)
Locatie:
De lezing vindt plaats in het Groot Auditorium van het Academiegebouw, Rapenburg 73 te Leiden
Kaarten:
Kaarten à 5 euro zijn te bestellen via Gastschrijver@hum.leidenuniv.nl. U kunt alleen ter plekke (contant en zo mogelijk gepast) betalen.  

Lees verder >>

Sombere troonrede



Vanmorgen las ik een opmerkelijk bericht op de website van het nrc. De Troonrede zal voortaan niet meer worden nagelopen door Peter Smulders, de directeur van Onze Taal. Er ontstond ophef omdat hij vooraf zou hebben verklapt dat de toon van de rede van dit jaar ‘somber’ was. Smulders is boos op Omroep Brabant, dat het bericht op die manier naar buiten bracht. Smulders vertelt op nrc.nl: 
De Troonrede is een zeer gevoelig onderwerp en iedereen was gespitst op nieuws over de inhoud. Zij zetten een zeer tendentieuze kop boven hun bericht, met een woord dat ik nooit uitgesproken heb. Ondanks herhaaldelijk verzoek er iets aan te doen bleef die kop staan en daarmee begon de discussie. Ik lees nu overal dat ik over de toon heb gezegd dat die somber was, terwijl ik dat woord nooit uitgesproken heb.
Mijn eerste gedachte was: wat een ophef over één enkel woordje (dat Smulders vast wel één keer in zijn leven uitgesproken heeft – ‘nooit’ lijkt me sterk, maar dat terzijde)! De troonrede is ieder jaar weer de aanleiding voor een eindeloze stroom voor- en nabeschouwingen, analyses en discussies. Van het ‘wie heeft hem als eerste in handen?-gevecht’ tussen journalisten (Frits Wester van RTL Nieuws wint meestal) tot het overvloedige commentaar in kranten en tijdschriften en op internet. Dit laatste wordt zowel op de inhoud (‘wat Beatrix over de economie zei was vaag’) geleverd als op de ceremoniële aspecten (‘die hoed van Jetta Klijnsma kon echt niet’). Ik kan meestal niet anders dan het als ‘muggenzifterij’ bestempelen.
Lees verder >>

Letteren &cetera

28 september 2012


Dichters Ellen Deckwitz en Jean Pierre Rawie en de Spaanse auteur Antonio Muñoz Molina zijn op vrijdag 28 september te gast in Letteren &cetera;. In deze anderhalf uur durende talkshow spreekt de directeur van het Nederlands Letterenfonds Pieter Steinz met drie schrijvers en/of vertalers die op verschillende manieren door het fonds zijn gesteund.

Antonio Muñoz Molina geldt als een van de meest toonaangevende hedendaagse Spaanse auteurs; vrijwel al zijn, vaak historische, romans, zoals De nacht der tijden en Sefarad werden in het Nederlands vertaald. In september is Muñoz Molina als writer in residence in Amsterdam. Tegelijkertijd verschijnt Maanstorm, vertaald door Adri Boon (De Geus): een klassieke bildungsroman over een 13-jarige jongen die zich onherroepelijk verloren voelt in een Spaans dorp – het jaar is 1969, de week waarin Neil Armstrong als eerste de maan betreedt. Een gesprek over de Spaanse geschiedenis, en de blik van de buitenstaander op Amsterdam.

Lees verder >>

Derde Jacob van Lennep-lezing door Peter Raedts

De liberale Middeleeuwen

Rond 1800 werden de Middeleeuwen herontdekt. De Middeleeuwen werden een voorbeeld van authentieke menselijkheid, onderlinge verbondenheid en wederzijdse verantwoordelijkheid in hechte volksgemeenschappen. In zijn lezing gaat Raedts in op de negentiende-eeuwse fascinatie voor de Middeleeuwen. Hij zal ingaan op de paradox dat liefhebbers van de moderne tijd ook vaak grote bewonderaars van de Middeleeuwen waren. Alleen dachten ze dan eerder aan het ontstaan van steden of het Engelse Parlement dan aan warme dorpsgemeenschappen of Gotische kathedralen.
Prof. dr. Peter Raedts is hoogleraar Middeleeuwse geschiedenis aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Recent publiceerde hij het zeer goed ontvangen De ontdekking van de Middeleeuwen. Geschiedenis van een illusie (Amsterdam 2011) waarin de verbeelding van de Middeleeuwen in latere tijden centraal staat.
Lees verder >>

De canonisering op het spoor: bloemlezingen als leidraad


De bloemlezing: veel lezers komen ermee in aanraking omdat ze een overzicht van de beste, belangrijkste of mooiste letterkunde kan bieden. In Op jacht naar de gezwinde grijsaard, de eenentwintigste Bert van Selmlezing (een jaarlijks terugkerend initiatief van de opleiding Nederlands van de Universiteit Leiden ter nagedachtenis aan boekwetenschapper Bert van Selm) laat Riet Schenkeveld-van der Dussen zien dat bloemlezingen een interessant onderwerp van onderzoek naar literaire canonvorming kunnen zijn.

Vacature: Wissenschaftliche Mitarbeiter/in für Niederlandistik / Literaturwissenschaft

Am Institut für Niederlandistik der Philosophischen Fakultät der Universität zu Köln ist
zum 01.03.2013 die Stelle einer/eines

Wissenschaftlichen Mitarbeiters/in 
für Niederlandistik / Literaturwissenschaft 
(E 13 TV-L, Vollzeit, z. Zt. 39,83 Wochenstunden, ggf. Aufteilung  in zwei Teilzeitstellen im Umfang von 19,92 Wochenstunden)  

für ein (zunächst) auf drei Jahre befristetes Beschäftigungsverhältnis zu besetzen.
Lees verder >>

Call: Literaire historiografie / literaire biografie

Callforcontributionsvoor een themanummer van
Werkwinkel: Tijdschrift voor Nederlandse en Zuid-Afrikaanse Studies
Het overlijden van John Kannemeyer, de Zuid-Afrikaanse literatuurhistoricus en biograaf, maar tevens ook neerlandicus, markeert een belangrijke grens tussen wat was en wat komen zal in de Afrikaanse literaire historiografie. Zijn bijdrage tot de literatuurgeschiedenis en literaire biografistiek was enorm en dit oeuvre wordt dan ook met een welluidend slotakkoord afgesloten: de levensbeschrijving van de Nobelprijswinnaar J.M. Coetzee gaat momenteel in de Afrikaanse en Engelse versie ter perse. Hierdoor strekt dit heengaan veel verder dan alleen binnen de Afrikaanse literaire geschiedschrijving waar Kannemeyers dood in elk geval een waterscheiding betekent.
Dit stemde de redactie van Werkwinkeltot nadenken over de relevantie van de algemene strekkingen en het belang van individuele bijdragen binnen het vak. Het gevolg is dat we graag het initiatief nemen om een themanummer samen te stellen dat aan de literaire historiografie en biografistiek gewijd zal zijn.
Lees verder >>

Overleden: Willem G. van Maanen (30 september 1920 – 17 augustus 2012)

De Nederlandse prozaschrijver Willem G. van Maanen is afgelopen vrijdag 17 augustus op 91-jarige leeftijd overleden. Dat meldt zijn uitgeverij, De Bezige Bij

Willem Gustaaf van Maanen werd geboren op 30 september 1920 in Kampen. Hij werkte als journalist bij de Amersfoortsche Courant en daarna voor verschillende omroepen bij de radio, waarvoor hij onder meer hoorspelen schreef. Verder omvat Van Maanens oeuvre naast diverse romans ook veel korte verhalen, en een toneelstuk over Etty Hillesum.

In 1953 debuteerde hij met de roman Droom is ’t leven. Voor zijn volgende roman, De Onrustzaaier, ontving hij in 1955 de Van der Hoogtprijs. Vele prijzen zouden nog volgen, waaronder de Constantijn Huygensprijs voor zijn gehele oeuvre in 2004. In 2007 verscheen zijn roman Heb lief en zie niet om, die kans maakte op de Libris Literatuur Prijs en de AKO Literatuurprijs. Zijn laatste werk is de verhalenbundel Bagatellen uit 2010.

In zijn werk speelden muziek, toneel, beeldende kunst en de oorlog een belangrijke rol. Van Maanen zat tijdens de Tweede Wereldoorlog in het verzet, waarover hij spaarzaam schreef en sprak.

De Bezige Bij zegt in Willem G. van Maanen “een dierbaar auteur, een bijzonder stilist en een moedig en verfijnd mens” te verliezen.

Christiaan Weijts ‘writer in residence’ aan Radboud Universiteit

Komend collegejaar ontvangt de Radboud Universiteit Nijmegen een bijzondere gast: schrijver en columnist Christiaan Weijts. Weijts komt les geven aan de universiteit en spreken over literatuur en Europa. De writer in residence is te gast in het kader van het nieuwe onderzoeksthema Europe and its worlds.
Christiaan Weijts zal colleges verzorgen in de mastercursus Europese letterkunde, waarin hij met studenten in gesprek zal gaan over zijn ‘canon’ van Europese schrijvers: een selectie boeken die zijn denken over literatuur en zijn manier van schrijven hebben gevormd.
Lees verder >>

Financiële ondersteuning Nederlandse Poëzie Encyclopedie

Op23maart2012zijndeeerstepagina’svande ‘NederlandsePoëzieEncyclopedie’(NPE,www.nederlandsepoezie.org)onlinegeplaatsteenprojectwaaralvanaf1998researchvoor gedaanis.
DeNPE iseenonline-naslagwerkdat eenoverzichtgaat biedenvan alleNederlandstaligeprofessioneledichters,die opof vanaf1 januari1900 toten metnu actiefwaren/zijnen hun dichtbundels,verschenenin ofna 1900.Tevensbevat deNPEjaaroverzichten,met daaropallebundels uithetdesbetreffendejaar,alsmede dedichtersdie indat jaarzijnoverleden.Elkedichter enelke bundelzal ermet eeneigenpagina inwordenopgenomen Om eenindruk tekrijgenkunt ude volgendepagina’s albezoeken:MarleendeCrée,F.HarmsenvanBeek,IngmarHeytze,JeanPierreRawie,J.Slauerhoff,MaxTemmerman,VrouwkjeTuinman, M.Vasalis,SimonVestdijk,DriekvanWissenen JanWolkers: http://nederlandsepoezie.org/dichters/index.html

25ste Letterenlezing: Anna Enquist opent het Academisch Jaar van de Groningse letterenfaculteit

Op dinsdag 4 september 2012 zal Anna Enquist aan de Rijksuniversiteit Groningen de 25ste Letterenlezing uitspreken, getiteld: ‘Levens lezen. Het levensverhaal in psychotherapie en literatuur’. Met de Letterenlezing, waarin een bekende Nederlander zijn of haar mening geeft over het belang van de Letteren voor de maatschappij, opent de Faculteit der Letteren van de RUG haar academische jaar.
Anna Enquist, naast schrijver en dichter ook psychoanalytica en psychotherapeute, zal spreken over de (auto)biografie in de literatuur en daarbij een vergelijking maken met de rol van het begrip ‘levensverhaal’ in de psychotherapie. In haar lezing zal Enquist ingaan op vragen als: Zijn er raakvlakken tussen de benadering van het levensverhaal in psychotherapie en literatuurwetenschap? Wat zegt de autobiografie van de schrijver, al dan niet contrasterend met de biografie, over diens werk?
Datum en tijdstip
De Letterenlezing is gratis toegankelijk voor belangstellenden.
Tijd: 4 september 2012 om 16.00 uur
Locatie: Aula, Academiegebouw, Broerstraat 5, Groningen
Meer informatie over de Letterenlezing is te vinden op www.rug.nl/let/letterenlezing2012.

Het vogelmotief in ‘De Binocle’ van Louis Couperus

In 1920 publiceerde Louis Couperus het verhaal ‘De binocle’ in De Haagse Post. Het werd een klassieker en wordt tot op de dag van vandaag in het onderwijs veel gebruikt. (1) Vooral omdat de naturalistische noodlotsgedachte erin terug te lezen is en omdat de docent het fenomeen Leitmotiv er goed mee kan behandelen. Het Leitmotiv is de vogel; de vraag is waarom Couperus voor de vogel gekozen heeft en niet voor – bijvoorbeeld – de clown, de deurklink of de ingescheurde teennagel? Nou, daar had hij zo zijn redenen voor.

Lees verder >>

Call: CROSS-OVER 2013: OVER GRENZEN Universiteit Gent, 8 februari 2013

Call for Papers

Het tweejaarlijkse Cross-Over congres benadert de letterkundige neerlandistiek vanuit een transhistorisch en interdisciplinair perspectief. Dit jaar willen we de deelnemers van Cross-Over uitdagen om vragen te stellen bij de verschillende grenzen waarmee zij tijdens hun onderzoek worden geconfronteerd. Dienen de grenzen van de literatuur een eigen onderzoeksveld te vormen, dienen zij helemaal te worden opgeheven, of is er juist behoefte om het terrein van de literatuur en de literatuurwetenschap verder of opnieuw af te bakenen? Wat gebeurt er bijvoorbeeld met onze perceptie van de Nederlandse literatuur als we die als een globaal verschijnsel gaan beschouwen (“Global Dutch”)? Hoe kunnen we spreken van interdisciplinariteit als we het literaire veld als zodanig voor onszelf nog niet duidelijk hebben afgebakend? Gaat literatuur “over grenzen” zodra literaire en maatschappelijke discoursen elkaar lijken te overlappen? In hoeverre is economische taal bijvoorbeeld “literair” te noemen en beschikt literaire taal over “economische” kenmerken? In hoeverre doen moderne media de grenzen tussen woord en beeld vervagen en hoe beïnvloedt die ontwikkeling onze perceptie van literatuur?
Lees verder >>

Scriptieprijs Indische Letteren

De Werkgroep Indisch-Nederlandse Letterkundelooft de Indische Letteren Scriptieprijsuit. Deze prijs, waaraan een bedrag van 500 euro is verbonden, is bedoeld om het onderzoek naar de Indische literatuur te stimuleren en wordt ééns in de drie jaar uitgereikt.
In aanmerking komen alle bachelor- en masterscripties, voltooid tussen 1 september 2010 en 1 september 2012, die op Indische literatuur betrekking hebben.
De jury wordt gevormd door Reggie Baay, Liesbeth Dolk, Bert Paasman en Gerard Termorshuizen, leden van de redactieraad van het tijdschrift Indische Letteren. De winnaar wordt bekend gemaakt op het aan Hella S. Haasse gewijde symposium van de Werkgroep van 11 november 2012 op Bronbeek.
Deelnemers wordt verzocht hun scriptie voor 1 september 2012 in geprinte vorm en in viervoud te zenden naar het redactiesecretariaat:
Marian Fillié
Klaverhof 110
2403 XH Alphen aan den Rijn

(Bron: http://ldolk.home.xs4all.nl/Indische_Letteren/IL_nieuws.html)

Recensie: Jaap Grave, Na de roes. Over verbeeldingskracht en utopieën in de literatuur

Het verloop van een klassieke negentiende-eeuwse Bildungsroman is een vertrouwd literair gegeven: een jonge rebel verzet zich aanvankelijk tegen de dominante ideologie van de maatschappij – die in stand wordt gehouden door volwassenen en instituten als dragers van ideologieën en structuren die onder meer bestaan uit sekse, seksuele identiteit, religie en familie – maar gaat uiteindelijk toch op in die ooit door hem/haar verguisde samenleving. Grave plaatst het concept Bildung(sroman) in Na de roes, Over verbeeldingskracht en utopieën in de literatuur in een breder perspectief. Het Bildungsconcept is voor hem een basismodel met allerlei vertakkingen en kan op literaire werken worden toegepast, wat Grave overtuigend doet.

21ste Bert van Selm-lezing: ‘Op jacht naar de gezwinde grijsaard’

Op 4 september 2012 vindt aan de Universiteit Leiden de 21steBert van Selmlezing plaats, een initiatief van de opleiding Nederlandse taal en cultuur. Riet Schenkeveld-van der Dussen, emeritus hoogleraar Nederlandse letterkunde 1550-1850 aan de Universiteit Utrecht, zal dit jaar de lezing houden, met als titel: Op jacht naar de gezwinde grijsaard. Een verkenning van Nederlandse bloemlezingen vanaf de zeventiende eeuw tot heden.

Lees verder >>

Een achttiende-eeuwse zzp’er

Levens en werken van Gerrit Paape

Gerrit Paape (1752-1803) was er van overtuigd dat zijn levenbeschrijving zozeer de moeite waard was als spiegel voor zijn tijdgenoten dat hij er zelf maar enkele schreef.

De beroemdste ervan is Mijne vrolijke wijsgeerte in mijne ballingschap, waarvan de titel al een miniatuur-zelfportret vormt. Paape verkeerde in de jaren tachtig enkele jaren in ballingschap omdat hij als een van de meest uitgesproken zegslieden van de opstandige patriotten niet langer gewenst was in de door de aanhangers van Oranje overheerste Republiek. Hij probeerde bovendien te laten zien dat hij die dagen in ‘vrolijke wijsgeerte’ doorbracht – een mengeling van Verlichtingsdenken, stoïcisme en door de Franse revolutie geïnspireerde politiek.
Lees verder >>

2013 wordt Louis Couperus-jaar

In 2013 is het 150 jaar geleden dat de Haagse schrijver Louis Couperus is geboren. Daarom heeft het Louis Couperus Genootschap 2013 uitgeroepen tot jubileumjaar.

Een high tea met Eline Vere, diverse tentoonstellingen en een speciaal gekweekte roos, de Rosa Couperus. Het is slechts een greep uit de plannen die er nu al zijn voor het Louis Couperus Jubileumjaar.
Initiatiefnemer is het Louis Couperus Genootschap, maar ruim twintig organisaties werken mee aan de programmering.
Lees verder >>